• No results found

Protocol integriteitonderzoeken Gemeente Purmerend Griffie

In document Personeelshandboek gemeente Purmerend (pagina 91-101)

De gemeenteraad van Purmerend;

Gelet op de Ambtenarenwet 2017 en norm 13 Modelaanpak Basisnormen Integriteit Openbaar Bestuur en Politie, april 2006

stelt de navolgende regeling vast:

Inhoudsopgave

Inleiding 92

1. Definities 92

2. Aanleiding tot een onderzoek 93

2.1 Totstandkoming van een onderzoek 93

2.2 De opdracht 93

3. Het onderzoek 94

3.1 Bevoegdheden 94

3.2 Inlichten van de persoon in kwestie 94

3.3 Onderzoekers 94

3.4 Informatieverstrekking door de onderzoekende instantie 94 3.5 Informatieverstrekking door de Werkgeverscommissie 95

3.6 Uitbreiding van een onderzoek 95

3.7 Medewerking aan een onderzoek 95

4. Onderzoeksmethoden 95

4.1 Het verkrijgen van informatie van personen 95

4.2 Observatie 97

4.3 Doorzoeken van de werkomgeving 97

4.4 Onderzoek telecommunicatie 98

5. De resultaten van het onderzoek 99

5.1 Wederhoor 99

5.2 Rapportage 99

5.3 Onderzoeksbevindingen naar de Werkgeverscommissie 99 5.4 Openbaar maken van de onderzoeksbevindingen 99

6. Privacybescherming 101

7. Indienen klacht 101

8. Inwerkingtreding 10

92 Inleiding

In dit protocol wordt beschreven hoe een intern onderzoek naar een integriteitschending, dan wel een vermoeden van een misstand zoals bedoeld in de Regeling Melding Vermoeden Misstand Gemeente Purmerend Griffie, binnen een onderdeel van de gemeente Purmerend verloopt en wat de rechten en de plichten zijn van de bij het onderzoek betrokken personen en de onderzoekende instantie. Dit betekent dat de procedure, rechten en plichten zoals beschreven in dit protocol worden nageleefd door alle instanties die een intern onderzoek naar een vermoedelijke integriteitschending of misstand verrichten, ongeacht of dit bijvoorbeeld een particulier bureau is of de organisatie zelf.

Alle bij het onderzoek betrokkenen personen ontvangen van de onderzoekende instantie een exemplaar van dit protocol, zodra om hun medewerking wordt verzocht.

Als een zwaarwegend belang het noodzakelijk maakt, kan na toestemming van de

Werkgeverscommissie worden afgeweken van het protocol. In het geval wordt besloten af te wijken van het protocol, dan vindt daarover verantwoording plaats in het rapport. Daarnaast wordt het voornemen af te wijken van het protocol vooraf gemotiveerd voorgelegd aan de Commissie Integriteit.

1. Definities

In dit protocol wordt verstaan onder:

- vermoeden van een misstand: een vermoeden van een medewerker, dat binnen de organisatie waar hij werkt of bij een andere organisatie indien hij door zijn

werkzaamheden met die organisatie in aanraking is gekomen, sprake is van een misstand voor zover:

g. het vermoeden gebaseerd is op redelijke gronden, die voortvloeien uit de kennis die de medewerker bij zijn werkgever heeft opgedaan of voortvloeiend uit de kennis die de medewerker heeft gekregen door zijn werkzaamheden bij een ander bedrijf of een andere organisatie, en

h. het maatschappelijk belang in het geding is bij:

16. de (dreigende) schending van een wettelijk voorschrift, waaronder een (dreigend) strafbaar feit,

17. een (dreigend) gevaar voor de volksgezondheid;

18. een (dreigend) gevaar voor de veiligheid van personen;

19. een (dreigend) gevaar voor de aantasting van het milieu;

20. een (dreigend) gevaar voor het goed functioneren van de organisatie als gevolg van een onbehoorlijke wijze van handelen of nalaten.

- integriteitsschending: een aantasting van de integriteit voorzover deze niet valt onder de omschrijving van een vermoeden van een misstand.

- opdrachtgever: de Werkgeverscommissie geeft opdracht tot het uitvoeren van het onderzoek en wijst de interne dan wel externe onderzoekers aan. De onderzoeken worden begeleid door een functionaris die speciaal is aangewezen om onderzoeken te begeleiden, die over de voortgang en de beslissingen die genomen worden in nauw contact staat met de Werkgeverscommissie. In beginsel is dit de

integriteitscoördinator. In het geval een dergelijke specifieke begeleider (tijdelijk) ontbreekt is het de teammanager P&O die het onderzoek begeleidt, mits de absolute onafhankelijkheid gewaarborgd kan worden. Indien dit niet het geval is, wijst de Werkgeverscommissie iemand anders aan.

- de persoon in kwestie: de medewerker wiens handelingen worden onderzocht.

93 - intern betrokkenen: medewerkers en bestuurders waaronder ook de uitzendkrachten,

inhuurkrachten en gedetacheerden die werkzaam zijn bij de gemeente Purmerend en aan wie medewerking aan het onderzoek is verzocht.

- extern betrokkenen: personen aan wie medewerking aan het onderzoek is verzocht, maar die niet werkzaam zijn bij de gemeente Purmerend.

- onderzoekende instantie: de particuliere instantie danwel de interne instantie die wordt aangesteld om onderzoek te verrichten naar een vermoedelijke

integriteitschending.

- commissie Integriteit: commissie die als doel heeft vanuit de bestuurlijke en

ambtelijke top, sturing geven aan de ontwikkeling, uitvoering en de naleving van een eenduidig integriteitbeleid binnen de gemeente Purmerend. De taken en de

samenstelling van de commissie zijn vastgelegd in een Instellingsbesluit Commissie Integriteit.

2. Aanleiding tot een onderzoek

2.1 Totstandkoming van een onderzoek

Een onderzoek vindt alleen plaats nadat er op grond van concrete aanwijzingen een

vermoeden van een misstand of integriteitschending is ontstaan. In geval van een concrete aanwijzing van een vermoeden van een misstand of integriteitschending kan onderzoek achterwege blijven als het bijvoorbeeld de verwachting is dat onderzoek (nagenoeg) geen resultaat zal opleveren of het vermoeden niet of nauwelijks te onderzoeken valt.

Is de melding onvoldoende concreet, dan kan besloten worden om eerst een vooronderzoek4 te starten om meer duidelijkheid te krijgen over de vermeende misstand of

integriteitschending.

De Werkgeverscommissie wijst de interne dan wel externe onderzoekers aan. De

onderzoekers dienen voldoende objectief en deskundig te zijn. Zij mogen op geen enkele wijze betrokken zijn bij de vermeende integriteitsschending dan wel de mogelijke pleger daarvan.

2.2 De opdracht

Na overleg tussen de Werkgeverscommissie en de onderzoekende instantie wordt de opdracht tot het verrichten van het onderzoek schriftelijk vastgelegd.

De opdracht bevat in ieder geval:

e. de aanleiding

f. een duidelijk omschreven doelstelling g. de onderzoeksvragen

h. de vermelding dat de Werkgeverscommissie instemt met het gebruik door de onderzoekende instantie van de hem toekomende onderzoeksbevoegdheden, de onderzoeksmethoden en de vermoedelijke duur van het onderzoek.

Als tijdens het onderzoek blijkt dat het onderzoek meer tijd zal vergen dan verwacht, worden de Werkgeverscommissie en overige betrokkenen daarvan tijdig op de hoogte gesteld.

4 Een vooronderzoek heeft als doel te onderzoeken of het vermoeden voldoende aanknopingspunten biedt om een feitenonderzoek te starten. Een vooronderzoek is geen feitenonderzoek en heeft ook niet dat karakter.

94 3. Het onderzoek

3.1 Bevoegdheden

Het onderzoek wordt uitgevoerd onder verantwoordelijkheid van de Werkgeverscommissie en met gebruikmaking van de onderzoeksbevoegdheden die hij als werkgever heeft.

Er zijn bepaalde bevoegdheden, die niet in het Cao Gemeentenstaan, waarvan een werkgever gebruik kan maken om zijn medewerkers te controleren, indien het vermoeden bestaat dat zijn medewerkers zich niet gedragen als een ‘goed werknemer’ dat hoort te doen. Deze bevoegdheden zijn dan gebaseerd op jurisprudentie en toepassing van artikel 7:611 Burgerlijk Wetboek en artikel 6 van de Ambtenarenwet 2017.

De onderzoeksprocedures en -strategieën worden, na overleg met de

Werkgeverscommissie, door de onderzoekende instantie vastgesteld. Bij het bepalen van de procedures, strategieën en methoden van onderzoek worden de beginselen van

proportionaliteit en subsidiariteit toegepast. Onder subsidiariteit wordt verstaan, dat bij de afweging welke procedure, strategie of methode wordt toegepast, gekozen wordt voor de variant die het minst ingrijpend is. Volgens het proportionaliteitsbeginsel wordt gekeken naar een redelijke verhouding tussen middel en doel (evenredigheid).

De onderzoekende instantie zal bewijs niet onrechtmatig, dat wil zeggen niet in strijd met wet- en regelgeving of jurisprudentie vergaren.

3.2 Inlichten van de persoon in kwestie

Het is de verantwoordelijkheid van de Werkgeverscommissie om, na overleg met de

onderzoekende instantie en de griffier, de persoon in kwestie op de hoogte te stellen van het feit dat een onderzoek is ingesteld naar zijn handelingen. Dit gebeurt zo spoedig mogelijk nadat het onderzoek is gestart, tenzij het onderzoeksbelang zich hier tegen verzet.

3.3 Onderzoekers

De medewerkers van de onderzoekende instantie legitimeren zich op verzoek. Indien nodig schakelt de onderzoekende instantie na overleg met de Werkgeverscommissie derden met de vereiste deskundigheid in. De onderzoekende instantie is ten opzichte van de

Werkgeverscommissie verantwoordelijk voor de kwaliteit van de werkzaamheden van deze derden.

3.4 Informatieverstrekking door de onderzoekende instantie

Tijdens het onderzoek wordt de Werkgeverscommissie geregeld mondeling door de

onderzoekende instantie over de voortgang op de hoogte gehouden. Hiervoor wordt door de onderzoekende instantie een journaal van het onderzoek bijgehouden. De

Werkgeverscommissie en de onderzoekende instantie maken afspraken over de wijze waarop tussenrapportages, mondeling of schriftelijk, worden uitgebracht.

Voorafgaand aan, tijdens en na afloop van het onderzoek stelt de onderzoekende instantie zonder toestemming van de Werkgeverscommissie geen informatie aan derden ter

beschikking, tenzij de onderzoekende instantie daartoe door een wettelijk voorschrift of gerechtelijke uitspraak wordt verplicht. De Werkgeverscommissie blijft te allen tijde eigenaar van de onderzoeksinformatie.

95 3.5 Informatieverstrekking door de Werkgeverscommissie

Verstrekking van informatie over het onderzoek aan de media, het publiek, de eigen organisatie en overige personen geschiedt uitsluitend door de Werkgeverscommissie, na voorafgaand overleg met de onderzoekende instantie. De Werkgeverscommissie stelt de onderzoekende instantie in kennis van de vragen die voor, tijdens en na het onderzoek zijn gesteld en van de antwoorden die zijn gegeven.

De Werkgeverscommissie is verantwoordelijk voor de manier waarop de persoon wiens informatie de aanleiding is geweest tot het geven van een onderzoeksopdracht, wordt ingelicht over het onderzoek en de resultaten ervan. Als de Werkgeverscommissie deze persoon gedurende het onderzoek wil informeren, gebeurt dit na voorafgaand overleg met de onderzoekende instantie.

3.6 Uitbreiding van een onderzoek

Vindt de Werkgeverscommissie na het verkrijgen van de voortgangsrapportages en na overleg met de onderzoekende instantie dat het onderzoek moet worden uitgebreid, dan wordt die uitbreiding schriftelijk vastgelegd.

3.7 Medewerking aan een onderzoek

De personen die worden verzocht hun medewerking te verlenen aan het onderzoek zijn daartoe niet verplicht, anders dan krachtens wet of rechterlijk oordeel. Als een intern of extern betrokkene weigert mee te werken aan het onderzoek, wordt dat gemeld bij de Werkgeverscommissie en vermeld in de rapportage.

De persoon in kwestie en de intern betrokkenen hebben als medewerker in beginsel de plicht om te voldoen aan een redelijk verzoek van hun werkgever. De persoon in kwestie heeft daarentegen het recht om zijn medewerking aan het onderzoek te weigeren, voorzover hij hiermee zichzelf zou belasten. Als hij geen medewerking verleent, kan dit leiden tot

rechtspositionele maatregelen. Dat is het geval als sprake is van gerechtvaardigde, ernstige twijfel aan de integriteit van de persoon in kwestie, wanneer zijn functie bijzondere eisen stelt aan de integriteit en door zijn weigering om mee te werken deze twijfel blijft bestaan.

De weigering van een intern betrokkene om, in de uitoefening van zijn functie, mee te werken aan het onderzoek kan worden gemeld bij zijn leidinggevende. Als de weigering daartoe aanleiding geeft (bijvoorbeeld doordat er sprake is van plichtsverzuim) bestaat de mogelijkheid dat er passende rechtspositionele maatregelen genomen worden. Het voorgaande geldt ook als tijdens het onderzoek blijkt dat een intern betrokkene bewust onjuiste informatie heeft verstrekt of opzettelijk relevante informatie heeft achtergehouden.

4. Onderzoeksmethoden

De onderzoekende instantie kan tijdens een onderzoek beschikken over de navolgende, van de Werkgeverscommissie/werkgever afgeleide, bevoegdheden. Deze bevoegdheden worden pas aangewend na toestemming van de Werkgeverscommissie en met inachtneming van de beginselen van proportionaliteit en subsidiariteit.

4.1 Het verkrijgen van informatie van personen

Artikel 7:611 van het BW en artikel 6 van de Ambtenarenwet 2017 bepalen dat de medewerker verplicht is zich als een goed werknemer te gedragen en de uit zijn functie voortvloeiende verplichtingen te vervullen.

96 Daaruit kan voortvloeien dat de werkgever (en de onderzoekende instantie tijdens een

onderzoek in zijn opdracht) zijn medewerker verzoekt om informatie betreffende zijn functie, of datgene wat hij uit hoofde van zijn functie weet of heeft waargenomen. Ook de extern betrokkene kan verzocht worden om informatie te geven.

Een verzoek tot informatieverstrekking valt te onderscheiden in een:

c. verzoek tot het mondeling verstrekken van feiten of omstandigheden;

d. verzoek tot het ter beschikking stellen van of inzage geven in schriftelijke stukken of andere goederen.

Ad a) een verzoek tot het mondeling verstrekken van feiten of omstandigheden Interviews

Een belangrijk deel van het onderzoek bestaat uit het voeren van gesprekken met de

persoon in kwestie en de in- en extern betrokkenen. De geïnterviewden hebben het recht om een raadsman of een andere persoon naar keuze ter ondersteuning aanwezig te laten zijn bij het gesprek. Deze persoon is slechts toehoorder en neemt geen deel aan het gesprek. Als kort voor aanvang van het gesprek blijkt dat de raadsman of de andere persoon niet

aanwezig kan zijn, dan gaat het gesprek door indien het onderzoeksbelang dat vergt. In een dergelijk geval kan de vertrouwenspersoon worden gevraagd bij het gesprek aanwezig te zijn.

Voor aanvang van het gesprek worden de geïnterviewden zoveel mogelijk door de

medewerkers van de onderzoekende instantie op de hoogte gesteld van de aard en het doel van het interview. Daarbij wordt hen ook meegedeeld dat een raadsman of een andere persoon naar keuze hen kan vergezellen bij het gesprek. Bovendien worden de

geïnterviewden geïnformeerd over de vermoedelijke tijd die het gesprek in beslag zal nemen.

De interviews worden altijd afgenomen door twee medewerkers van de onderzoekende instantie.

De medewerkers van de onderzoekende instantie onthouden zich voor, tijdens en na het gesprek van het doen van misleidende mededelingen of gedragingen en het toepassen van ongeoorloofde psychische of fysieke druk of dwang.

Verslaglegging

Behoudens bijzondere gevallen wordt direct na het interview een gespreksverslag

opgemaakt. Als de geïnterviewde en de medewerkers van de onderzoekende instantie het eens zijn over de inhoud van het verslag, wordt het geheel direct door hen voor akkoord ondertekend en worden de afzonderlijke pagina’s voorzien van parafen.

Als het niet mogelijk is direct een verslag te maken, krijgt de geïnterviewde het verslag ter ondertekening toegestuurd. In het geval de geïnterviewde van mening is dat het verslag geen juiste weergave van het gesprek is, stuurt hij het verslag zo spoedig mogelijk, maar uiterlijk binnen vijf werkdagen, met schriftelijke aan- of opmerkingen retour naar de onderzoekende instantie. Door de onderzoekende instantie wordt dan een nieuw verslag gemaakt dat nogmaals ter ondertekening naar de geïnterviewde wordt gestuurd.

Als de geïnterviewde en de medewerkers van de onderzoekende instantie het niet eens kunnen worden over de inhoud van het verslag, wordt het verslag zonder ondertekening in het dossier opgenomen. De medewerkers van de onderzoekende instantie geven vervolgens in het onderzoeksrapport aan waarom zij het verslag niet conform de door de geïnterviewde gewenste aan- of opmerkingen hebben aangepast. De geïnterviewde wordt in een dergelijk geval verzocht schriftelijk aan te geven waarom de betreffende aan- of opmerkingen naar

97 zijn mening toch in het verslag verwerkt moeten worden. De reactie van de geïnterviewde wordt bij het onderzoeksrapport gevoegd.

Het is verder mogelijk dat de geïnterviewde geen aan- of opmerkingen heeft over de weergave van het verslag, maar toch weigert om voor akkoord te tekenen. In een dergelijk geval wordt het verslag samen met de reden voor de weigering of de weigering om een reden op te geven, opgenomen in het rapport.

In bijzondere gevallen kan besloten worden om een opname van het interview te maken. In het voorgaande wordt aan de geïnterviewde vooraf toestemming gevraagd voor het gebruik van opnameapparatuur. De opnamen worden bewaard zolang dit vereist is voor een

eventuele civielrechtelijke of strafrechtelijke afhandeling van de zaak. Daarna worden zij vernietigd. Van de vernietiging wordt de geïnterviewde in kennis gesteld.

ad b) een verzoek tot het ter beschikking stellen van en inzage geven in schriftelijke stukken of andere goederen

Degene die verzocht is documenten of andere goederen te overhandigen aan de

onderzoekende instantie en daarmee heeft ingestemd, zorgt er zo spoedig mogelijk voor, maar uiterlijk binnen vijf werkdagen, dat de gewenste stukken of goederen in het bezit komen van de onderzoekende instantie.

4.2 Observatie

Als het onderzoek het vergt, kunnen de persoon in kwestie of goederen in kwestie worden geobserveerd. De observatie kan dynamisch of statisch zijn. Dynamische observatie bestaat uit het daadwerkelijk volgen van personen of goederen. Statische observatie bestaat uit het in de gaten houden van (een deel van) de werkplek, eventueel met behulp van een

(verborgen) camera. Tijdens de observaties kan gebruik worden gemaakt van een analoge of digitale foto- of videocamera.

De observaties hebben in beginsel alleen betrekking op activiteiten die de persoon in kwestie tijdens werktijd verricht. Het kan echter voorkomen dat ook buiten diensttijd wordt

geobserveerd, bijvoorbeeld bij een vermoeden van oneigenlijk ziekteverzuim of het vermoeden van onverenigbare nevenactiviteiten.

Statische observatie en dynamische observatie, waarbij gebruik wordt gemaakt van een foto- of videocamera, kan – na een goede belangenafweging - worden gerechtvaardigd op basis van artikel 6, eerste lid, onder f, van de Algemene verordening gegevensbescherming.

Daarin wordt aangegeven dat verwerking van persoonsgegevens noodzakelijk kan zijn voor de behartiging van de gerechtvaardigde belangen van de verwerkingsverantwoordelijke (de gemeente als werkgever), behalve wanneer de belangen of grondrechten en de

fundamentele vrijheden van de betrokkene die tot bescherming van persoonsgegevens nopen, zwaarder wegen dan die belangen.

4.3 Doorzoeken van de werkomgeving

Als er een vermoeden is dat er zich in een werkomgeving informatie bevindt die van belang kan zijn voor het onderzoek, kan de onderzoekende instantie die werkomgeving (die valt onder de verantwoordelijkheid van de Werkgeverscommissie) doorzoeken. Onder werkomgeving wordt onder meer begrepen kasten, bureaus, archiefkasten, geautomatiseerde data- en systeembestanden en dienstvoertuigen.

Het doorzoeken van de werkplek zal zoveel mogelijk plaatsvinden in aanwezigheid van de persoon op wie de melding betrekking heeft. Hij wordt uitgenodigd om bij het doorzoeken aanwezig te zijn. Als de persoon echter aangeeft niet aanwezig te willen zijn of zonder

98 opgaaf van gegronde redenen wegblijft op het overeengekomen tijdstip, kan tot het

doorzoeken worden overgegaan.

4.4 Onderzoek telecommunicatie

Als er een vermoeden is van een integriteitschending waarbij gebruik is gemaakt van telecommunicatiemiddelen (zoals telefoon, e-mail en internet) kan daar onderzoek naar worden gedaan. Er is dan sprake van oneigenlijk gebruik van die middelen. Het aanwenden van deze onderzoeksmethodiek kan alleen geschieden bij onderzoek naar oneigenlijk gebruik van telecommunicatiemiddelen en niet voor enig ander doel.

Bij de aanwending van het onderzoek telecommunicatie moet voldaan zijn aan het kenbaarheidvereiste. Dat houdt in dat iedereen wiens telecommunicatie onderzocht kan worden op de hoogte is gebracht (zoals door gebruiksregels) van het feit dat de mogelijkheid bestaat dat een dergelijk onderzoek ingesteld kan worden (in het geval er een vermoeden is van oneigenlijk gebruik). De kenbaarheid van de mogelijkheid tot onderzoek is vastgelegd in een regelment voor de gemeente Purmerend over gegevensgebruik en privacy.

Nadat het onderzoek is afgerond, wordt de medewerker op de hoogte gesteld van het feit dat zijn telecommunicatie is onderzocht.

Onderzoek oneigenlijk gebruik e-mail

Een onderzoek naar aanleiding van een vermoeden van een integriteitschending door middel van oneigenlijk gebruik van e-mailfaciliteiten vindt in principe getrapt plaats. Er kunnen zes, hieronder toegelichte, onderzoeksstadia worden doorlopen. De beslissing om over te gaan naar het volgende onderzoeksstadium vindt plaats na een zorgvuldige belangenafweging over het recht op privacy van de persoon in kwestie en het belang van het onderzoek.

Het is van de aard van het vermoeden afhankelijk bij welk onderzoeksstadium wordt begonnen. Zo is het mogelijk dat bijvoorbeeld bij het vijfde stadium, het scannen op taal, wordt begonnen. Te denken valt dan aan het geval er voldoende concrete aanwijzingen zijn dat de persoon in kwestie racistische teksten heeft verstuurd. In een dergelijk geval kunnen de e-mailberichten worden gescand op taal, zonder dat de voorgaande stadia zijn doorlopen.

Het eerste stadium is het onderzoeken van het volume van het e-mailverkeer van de

Het eerste stadium is het onderzoeken van het volume van het e-mailverkeer van de

In document Personeelshandboek gemeente Purmerend (pagina 91-101)