Gedetailleerd programma 12/10

Hele tekst

(1)

Gedetailleerd programma 12/10

KEYNOTE – PIET VAN AVERMAET:

De kracht van een inclusief talenbeleid op school

‘Taal’ is een van de belangrijkste instrumenten op school en in de klas om kennis te ontsluiten; om te leren (van elkaar); om te communiceren; om te spelen;… We moeten dus in het schoolbeleid en de klaspraktijk sterk inzetten op ‘taal’ en ‘taalontwikkeling’. Tegelijk zien we dat de talige diversiteit toeneemt. Wat verstaan we dan onder

‘taal’? Over welke ‘taal’ spreken we? Wat is de taal van thuis en de taal van de school? En hoe verwerven kinderen/jongeren een taal? Spreken we over een ‘taalbeleid’ of een ‘talenbeleid’ op school? Hoe gaan we om met de ‘talige diversiteit’ op school en in de klas? Wat betekent dit voor omgaan met ‘kwetsbare’ en ‘niet- kwetsbare’ leerlingen? Hoe pakken we dat organisatorisch en didactisch aan? Op deze en aanverwante vragen zal worden ingegaan in deze lezing.

WORKSHOPS

Workshopsessie 1:

1. Taal stimuleren en gelijke 'taal'onderwijskansen voor kleuters die opgroeien in schaarste

— door Claire De Smaele (pedagogisch begeleider taal-kleuters OVSG) (Kleuters)

Claire gaat in op hoe het denken en handelen van leerkrachten ‘taal’kansen kan bevorderen bij kleuters, en in het bijzonder bij de kwetsbare kleuters. In deze workshop verwerf je inzicht in de effecten die langdurige schaarste heeft op de 'taal'ontwikkeling van keuters, train je via denk-, gesprek- en bewegingstussendoortjes de zelfregulatie (executieve vaardigheden) en cognitieve vaardigheden bij kleuters en hanteer je grafische modellen die de ontwikkeling van cognitieve functies en vaardigheden ondersteunen.

2. Stimuleer de executieve functies van jouw kleuters

— door Nick Ferbuyt (lerarenopleider aan de Odisee hogeschool) (Kleuters)

Doorheen de sessies leer je je EF-bril op te zetten. Dat is niet zozeer volledig andere dingen doen in de klas, maar veeleer bewust dingen een tikkeltje anders doen. Je krijgt een beeld van wat EF-functies zijn en waarom deze belangrijk zijn. Je leert verschillen op te merken tussen hun kinderen op het vlak van de ontwikkeling van EF-functies. Je ontdekt hoe je kinderen met EF-moeilijkheden doelgericht kan begeleiden en feedback kan geven in de klas of op school. Je komt te weten welke EF-activiteiten ertoe doen. Je krijgt inspiratie om rond EF te werken in klasactiviteiten.

3. Een boekenhoek vol kleur in je klas

— door Kato Luyckx (Lector educatieve bachelor in het kleuteronderwijs &

praktijkonderzoekster, Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen) & Eva Dierickx

(Lerarenopleidster en praktijkonderzoekster — educatieve bacheloropleiding voor

kleuteronderwijs, Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen) (Kleuter & 1ste graad lager)

Prentenboeken bieden kinderen een blik op onze superdiverse wereld en moeten tegelijk ook een plek zijn waarin ze zichzelf kunnen herkennen. In deze interactieve workshop geven Kato en Eva jou praktijkgerichte tips mee om in te zetten op een multicultureel, inclusief boekenaanbod. Samen met hen analyseer je enkele (multiculturele) prentenboeken en bepaal je zo criteria voor het samenstellen van een diverse boekenhoek. Je krijgt ook enkele suggesties over hoe je multiculturele prentenboeken kan inzetten als gespreksstarters rond diversiteit.

(2)

4. Evalueren van begrijpend lezen

— door Jozefien Loman (onderzoeker en toetsontwikkelaar bij CTO (Centrum voor Taal en Onderwijs)) (Lager onderwijs (alle leerjaren))

Hoe kunnen scholen begrijpend lezen kwaliteitsvol in kaart brengen en opvolgen? Dat is geen gemakkelijke vraag. Om daar wat verheldering in te brengen, wordt aan de vijf sleutels van een effectieve didactiek graag een zesde sleutel toegevoegd, namelijk de sleutel ‘evalueren van begrijpend lezen’. Met die sleutel wordt de begrijpend-leesontwikkeling van leerlingen breed in beeld gebracht en wordt gericht ingespeeld op de vastgestelde noden, zodat leerlingen via adequate ondersteuning tot maximale ontwikkeling kunnen gebracht worden. In deze workshop denk je samen met Jozefien na over welke bouwstenen belangrijk zijn bij brede beeldvorming van begrijpend lezen. Er wordt ingezoomd op het proces van die beeldvorming en er wordt een blik geworpen op instrumenten die jou daarbij kunnen helpen. Ten slotte krijg je tips om de onderwijspraktijk te optimaliseren en om leerlingen feedback te geven.

5. Taalsterk: ‘Schrijven op school’

— door Liesbeth Ghesquière (docent Nederlands en onderzoeker bij het expertisecentrum 'Onderwijsinnovatie' in VIVES - Campus Torhout) & Daan Debuysere (onderzoeker bij het expertisecentrum 'Onderwijsinnovatie' in VIVES - Campus Torhout) (4

e

, 5

e

en 6

e

leerjaar)

Deze interactieve sessie schetst ervaringen uit het tweejarig project ‘Schrijven op School’, een project waarin het expertisecentrum Onderwijsinnovatie van VIVES Hogeschool samen met 15 klassen uit het vierde, vijfde en zesde leerjaar inzet op de schrijfvaardigheid van leerlingen. In deze sessie maak je kennis met actueel onderzoek over schrijfonderwijs en leer je hoe je schrijfonderwijs doordacht kan aanpakken.

Er wordt ingezoomd op bouwstenen voor effectief schrijfonderwijs, nagedacht over de evaluatie van schrijftaken, de inzet van digitale tools… Je verkent het ontwikkelde schrijfpakket en kan – als je dat wil – na deze sessie 10 weken lang met dat pakket aan de slag.

6. Twaalfwekentraining lezen en schrijven

— door Barbara Axters (Pedagogisch begeleider leerondersteuning Nederlands, taalbeleid bij Katholiek Onderwijs Vlaanderen (1

e

graad secundair onderwijs)

In deze workshop ga je samen met Barbara na hoe je de lees- en schrijfvaardigheid van jouw leerlingen nog beter kan bevorderen en zo voor jouw leerlingen meer kansen op toekomstig studiesucces te creëren.

Je maakt er kennis met een aantal inzichten vanuit Universiteit Antwerpen rond wat werkt in lees- en schrijfonderwijs. Je ontdekt hoe je lezen en schrijven planmatig kan uitwerken in een twaalfweken- training binnen de lessen Nederlands/taal in samenwerking met andere vakken. Het doel is om leerlingen sneller sterker maken in lezen en schrijven door vooral in het begin van het schooljaar veel meer extra tijd te investeren in lees- en schrijfvaardigheid tijdens de lessen. Ter inspiratie wordt het materiaal bekeken dat werd ontworpen met een groep leraren die al met de training aan de slag ging. Met een growth mindset, motiverende, vakoverschrijdende, functionele opdrachten en modeling van lees- en schrijfstrategieën kan je je leerlingen soms een heel stuk verder helpen op het vlak van lezen en schrijven.

Hopelijk wordt hier straks vol inspiratie en enthousiasme zelf mee aan de slag gegaan in de klas!

7. Leraren inspireren om leerlingen te motiveren

— Elisabeth Vanhole (Pedagogisch begeleider leerondersteuning Wiskunde bij Katholiek Onderwijs Vlaanderen) & Anneke Werelds (Pedagogisch begeleider leerondersteuning, studiedomein economie en organisatie bij Katholiek Onderwijs Vlaanderen) (Secundair onderwijs (alle graden))

Leraren inspireren om leerlingen te motiveren

Leerlingen motiveren, blijft één van de grootste uitdagingen waar we als leraar voor staan. Hoe geef je jouw leerlingen weer goesting om te leren? Hoe verkrijg je bij jouw leerlingen de energie die nodig is om

(3)

doelen te behalen? Tijdens deze workshop wordt op zoek gegaan naar handvatten om leerlingen die het moeilijk hebben toch te motiveren, want dat is de voorwaarde om tot leren te komen:

o Je verwerft inzicht over hoe motivatie bij leerlingen leidt tot betere leerresultaten.

o Je ontdekt hoe je met behulp van leerstrategieën, didactiek en werkvormen de leerling stimuleert om het eigen leren in handen te nemen.

o Je maakt kennis met een aantal denkkaders over motivatie.

o Je maakt kennis met het vervolgaanbod waarin we deelaspecten van motivatie verder uitdiepen.

o Je reflecteert over je eigen onderwijsleerpraktijk in functie van motivatie van leerlingen.

Ondersteuning en begeleiding van analfabete en/of semi-gealfabetiseerde leerlingen

— Youri Vande Sande (pedagogisch adviseur POV) & Kathleen Leemans (pedagogisch begeleider GO!) (Secundair onderwijs (alle graden))

In deze workshop krijg je op een interactieve en boeiende manier inzicht in de verschillende stappen hoe jongeren te alfabetiseren. We werken op de drie fases van het alfabetiseringsproces. Je leert methodieken kennen en uitproberen. Ook kan je elkaar inspireren in de aanpak van alfabetisering bij jongeren.

Workshopsessie 2:

1. De Vliegtuigklas

— Carolien Frijns (Strategisch coördinator Steunpunt Centrale Toetsen in Onderwijs &

postdoc onderzoeker aan Universiteit Gent) (Kleuter & 1ste graad lager)

De toenemende diversiteit stelt scholen op de proef. Hoe kan je anderstalige kinderen het best helpen met het leren van Nederlands? Hoe ziet een krachtige taalleeromgeving eruit? Kan een school meer een thuis worden, een ‘woonkamerschool’ als het ware, om taal maximaal te stimuleren? En hoe pak je dat aan? De vliegtuigklas is een unieke literair-professionele gids over taal en onderwijs. Dit boek brengt twee werelden samen: literatuur en wetenschap. Carolien Frijns geeft graag uitleg over hoe je de vliegtuigklas als leraar in de klas kunt inzetten.

2. Nesten op school

— Trui Baes (nestjuf, freinetschool De Torteltuin) (Kleuter- & lager onderwijs)

Nesten biedt sociaal-emotionele zorg op school door concreet te gaan 'nesten' met en in je klas. Nesten is een samensmelting van verschillende visies en vaardigheden rond klashouden, communiceren, kinderyoga en emotieregulatie. Nesten is werken aan groepsverbondenheid aan de hand van speelse (bewegings)oefeningen waarbij rust ervaren wordt, verbinding met mekaar en met jezelf gestimuleerd wordt, waarbij gesprekstechnieken geoefend worden en nog veel meer. De focus van dit project ligt op het ondersteunen van vooral kwetsbare kinderen in deze toch wel uitdagende tijden. In deze workshop wordt dit Poperings project voorgesteld, dat groeide in verschillende scholen, door samen te gaan 'nesten'. Ons verhaal zal jou zeker prikkelen en goesting geven om ermee aan de slag te gaan in je eigen werkomgeving.

3. Sprookjesmobiel 2.0

— Marleen Dierickx (Coördinatie Gelijke Onderwijskansenbeleid, Athena campus Drie Hofsteden) & Eveline Opsomer (Leerkracht opvoedkunde secundair onderwijs, Athena campus Drie Hofsteden) (leerkrachten kleuter/eerste graad lager/secundair)

In deze workshop laten we zien hoe 7de-jaars afdeling verzorging, via een rondtrekkend minitheater met verhalen uit de wereld voor elke kleuter in onszelf, erin slagen om hun visie op taal en diversiteit om te zetten in een project dat kleine kinderen inspireert. Je kan hiervan proeven door te kijken, te luisteren en mee te doen! Op welke manier zo'n concept past binnen de eindtermen van de studierichting

(4)

en hoe de methode telkens aangepast wordt aan de veranderende omstandigheden en een nieuwe groep leerlingen, wordt duidelijk na de input van het leerkrachtenteam verzorging 3de graad. Proef als leerkracht kleuteronderwijs/1e graad lager onderwijs zelf van het materiaal dat ontwikkeld werd voor de jongsten of doe als leerkracht secundair onderwijs inspiratie op over hoe jij met jouw leerlingen (6de- 7de middelbaar) een soortgelijk project kan uitwerken!

4. Ouders zonder grenzen

— Tine Dessein (Educatief medewerker FMDO Brugge, projectcoördinator Onderwijsambassadeurs Oostende) & Makemin Fofana (projectverantwoordelijke Onderwijsambassadeurs Brugge) (Lager onderwijs (alle leerjaren))

Maak kennis met Onderwijsambassadeurs. In dit project geven enthousiaste vrijwilligers met migratieachtergrond hun kennis en ervaring over onderwijs in Vlaanderen in hun eigen taal door aan anderstalige ouders. De onderwijsambassadeurs informeren en sensibiliseren of verwijzen gericht door naar bestaande organisaties in Brugge, Kortrijk, Oostende en Roeselare. Ze doen dit via het meertalige spel Ouder zonder Grenzen. Speel mee en leer bij over diversiteit in het onderwijs.

5. Differentiatie = meer werk? Het digitale biedt meer dan een paar extra ogen

— Erik Devlies (nascholer bij Schoolmakers cv) (3e graad lager en secundair onderwijs (alle graden))

Een ge(s)laagde, gedifferentieerde aanpak begint bij de leerkracht. Als die gelooft dat hij of zij effectief impact heeft op het leren en de groeikansen van élke leerling, zijn we al flink op weg. Technologie kan meer dan een ondersteunende rol spelen, nl. die van digitale co-teacher. Extra ogen, handen en voeten voor in je klas. In deze sessie wordt stilgestaan bij de drie aspecten waarop je als leerkracht kan inspelen en hoe doordachte technologie dit mee mogelijk maakt.

6. Leren studeren: effectieve en efficiënte studiemethode

— Eva Maesen (Teacher trainer & course developer, Thomas More hogeschool) (Secundair onderwijs (alle graden))

Kun je van leerlingen van het secundair onderwijs verwachten dat ze tijdens hun schoolloopbaan een effectieve en efficiënte studiemethode hebben ontwikkeld? Ja! Op één voorwaarde wel, namelijk dat ze die (meta)cognitieve strategieën hebben aangeleerd gekregen en veelvuldig hebben ingeoefend in de verschillende vakken en via specifieke taken en lesactiviteiten. Leren, studeren en instructie zijn immers nauw met elkaar verweven. In deze vorming wordt besproken hoe leraren en leerbegeleiders via doordachte didactische keuzes en taken bij hun leerlingen effectieve studeerstrategieën kunnen ontwikkelen.  

7. “De uitdagende weg van visie naar praktijk”: workshop over taalverwerving en meertaligheid

— Koen Mattheeuws (Steunpunt Diversiteit en Leren, Universiteit Gent) (Secundair onderwijs (alle graden))

Wetenschappelijk onderzoek leert ons steeds meer over taalverwerving en meertaligheid. Het blijft echter een uitdaging om die kennis om te zetten in een haalbare- en effectieve klaspraktijk. Zeker in deze roerige tijden waarin duizenden mensen hun land ontvluchten. Leerkrachten zijn doorgaans heel erg begaan met taal en taalontwikkeling. Ze hebben hierdoor soms de neiging om te zoeken naar de Heilige graal, m.a.w. een aanpak die al onze zorgen rond taal en meertaligheid ondervangt. Daardoor geraken mensen wel eens ontmoedigd of slaat onzekerheid toe. Dat is jammer want we kunnen al heel veel (met heel weinig).

Leerkrachten creëren aan de hand van hun dagelijkse handelen dagelijks tientallen talige kansen. In deze sessie willen we de deelnemers hier (her)bewust van maken. Kwalitatief (taal)onderwijs biedt nog steeds

(5)

het meest kans op een goede taalontwikkeling. Wat onder die term begrepen wordt en hoe je dat waar kunt maken, wordt uit de doeken gedaan in deze sessie. Vanuit de visie die prof. Van Avermaet aanreikt, worden een aantal praktijkvoorbeelden overlopen en tips aangereikt. Er wordt over gewaakt dat het gaat om zaken die op korte of lange termijn haalbaar zijn om te integreren in de dagelijkse praktijk.

Afbeelding

Updating...

Referenties

Updating...

Gerelateerde onderwerpen :