Digitized by the Internet Archive. in

264  Download (0)

Hele tekst

(1)

(2)

(3) A. -f&Hto. 'l.

(4) Digitized by the Internet Archive in. 2016. https://archive.org/details/levenvandenschilOOthom.

(5) LEVEN TAN DEN SCHILDER. veen. BRUSSEL W.. J.. LUNEMAN,. op. de Muntplaats,. M DCCC XXVI.

(6)

(7) LEVEN VAN DEN SCHILDER.

(8) TER DRUKKERIJ. VAN M. HAYEZ-.

(9)

(10)

(11) LEVEN VAN DEN SCHILDER. ffisOLCVO. ê&b. ^VCüto&cfë). Se W.. J.. V(VH>. oJL. Gê.. * * *. licJ^Ltóóef J. LUNEMAN, M. op de Muntplaats.. DCCC xxyi..

(12)

(13) ,. VOORREDE. •**©*<•. Op. man. den oogenblik dat de beroemde. gedurende bijna. vijftig. jaren den schepter. is. geworden. ,. in. aan de. het gebied der schilderkunst voerde ,. kunsten ontrukt. die. ,. meenen wij. ,. dat het publiek met geestdrift de geschiedenis. van. zijn leven als. kunstenaar en staatsman 9. even als die zijner werken en der betrekkin-. gen, waarin. hij. met de groote mannen van. zijnen tijd gestaan heeft , zal ontvangen. schilder is. David nog. vitterijen des naijvers. gewroken.. man. ,. bij zijn leven. welke nog niet geheel. van de. en der middelmatigheid. De partijgeest heeft hem. eenen hatelijken. Als. naam doen. is. ,. als staats-. 'aankleven. uitgewUcht ; wij mee-. nen hem dus ook op zijne staatkundige loop-. baan. te. moeten volgen, ten einde meer. dezelve te verspreiden en de. licht. waarheid. te. over. doen.

(14) VOORREDE.. 1. kennen.. Men. zal in dit tafereel. aanschouwen. den gemeenebestgezinden wetgever. ,. bedwelmd. door de herinneringen van Griekenland en Jflonie. sic. ,. welke den schilder deszelfs verheven -. denkbeelden inboezemden ; den burger , die. de speelbal. is. van cenige. menschte gelukzoekers. door de natuur zins tot. tot. ;. schijnheilige en ont-. en eindelijk den man,. kunstenaar,. staatsman gevormd.. maar. geens-.

(15) BERIGT *»C*+. Sommige lezers hoor. ik. op het zien van den. reeds met verwondering uitroepen. ven van David, van den man, volutionairen in Frankrijk. — Ja. was. ?. die. revolutionaire. hier, in. lezers. ,. ,. hoe. :. !. titel,. een. le-. onder de re-. die. meer dan heethoofd. hoezeer ik zoo veel beginselen afkeur. een nederlandsch gewaad. als. iemand geef ik. ,. het leven van. ,. David , en meen aan mijne landgenooten daarmede een’ dienst te bewijzen.. De nederlanders. mers trotsch op gematigdheidjenishet. zijn. im-. niet overeen-. komstig die gematigdheid den kunstenaar te vereeren in denzelfden persoon wiens staatkundige. handelingen. Groot. als. men. afkeurt. !. kunstenaar toch ,. vloed op de fransche schilders. is. ,. David. tot. nieuwe en betere schilderschool. is. ;. zijn in-. vorming eener onbegrijpelijk. groot en verdient den meesten lof ; maar zou daar-.

(16) LEVEN cn verzuimde. was der. die zijne. overige. liet. in gestadige. hij ,. al. }. hierdoor nu. onmin met. moe-. zijne. aangeborene neiging tot de. schilderkunst ten sterkste tegenwerkte wijl. hem. zij. tot. ,. de-. de bouwkunde wilde oplei-. den voor welke wetenschap de jonge David ,. een’ grooten afkeer. zelve zijne. had. ,. wanende. in de-. scheppende verbeelding niet ge-. kunnen botvieren. noeg. te. zijne. letteroefeningen. :. ook zette. slechts. uit. hij. dwang. voort. Intussclien liet hij zich. door deze hinder-. palen niet ontmoedigen. ;. maar bleef stand-. vastig bij zijne neiging. ,. en overwon ein-. delijk. ,. in. dezen. strijd. den kwalijk ge-. ,. plaatsten tegenstand zijner. Op. nabestaanden.. het punt zijnde van zijne letteroe-. feningen. te. eindigen. ,. had. hij. weinig of. geene vrucht van de lessen zijner onderwijzers. genoten.. Zijn leermeester. rhelonca voorspelde. hem. eens. ,. in. de. zonder het.

(17) ,. zelf te. weten,. zijn lot. bezig vond. in. de school met. in. geenen deeie met de. stond. terwijl. ,. iels. de. al. overige. leerlingen. zeegezigt teekende. de hand. op eenen spottenden toon beter schilder. dat. ». worden.. gij. ». nam. ,. waar op. ,. ». hetwelk. betrekking. leeraar het schrijfboek in. ,. eens. les in. oplettende zaten toe te luisteren. ,. hem. toen deze. ;. :. «. ,. hij. de. een. en zeide. Ik zie wel. dan redenaar. zult. Zinspelende hier mede op een. ongemak hetwelk David. te dier tijd. ,. aan. despraakdeelen had. hardnekkigheid werd hoe langs. Zijne. hoe grooter, zoo dat. welke. hij. beoefend. te. teren tijd liet.. ,. hij. de studie der. den naam had. hebben. Zijne bloedverwanten. vastigheid vermoeid. dat het sliste. hun. ,. ,. ,. tot dien. geheel. varen. doorzijne stand-. begrepen. eindelijk,. niet zoude gelukken ecne be-. neiging te overwinnen. schij nlijk. let-. ,. met de jaren toenam.. die. oogen-.

(18) LEVEN.. ö. Standvastig. zijne. in. grondbeginselen. ,. onbed wingelijk van karakter en met geest,. drift. voor den roem bezield, droomde de. jonge David reeds zijne. werken. ,. ,. dat hij zich eens door. naam zoude. een’ grooten. maken. Tot nu toe geene lessen dan van de natuur ontvangen hebbende alleen zijne teekenpen. had deze. ,. bestuurd. dan was. ;. zoodanig een meester voldoende voor onzen. David? Neen. man werd ren en. te. de leiding van een’ bekw aam T. !. er vereischt. onderwijzen. ,. om hem. te bestu-. en de inspraak der. natuur aan de regelen der kunst te on-. derwerpen. Eindelijk overtuigd, dat hij waarlijk tot schilder, tot zijne. kunstenaar geboren was. moeder. weld aan. ,. zijne neiging niet. en bewilligde er in. nen meester. te. geven. keus op Boucher nings.. ,. ;. ,. hiertoe. ,. deed. langer ge-. om hem nu. ee-. viel de«». eersten schilder des. Ko-. Door de banden des bloeds aan de.

(19) .. VAN DAVID. van David verbonden. familie. kunstenaar wel gewensclit. verwant. zijn’. last. gevoelde. hij. bad deze. ,. jongen bloed-. vormen maar. in zijne school te. door den. .. ;. der jaren ter nedergedrukt. meer. zich niet. zoodanige opvoeding dit. /. te. in staat eene. ondernemen. ,. en. was misschien een groot geluk voor. David. voor de kunst. ,. want Boucher was ner school daar. ,. die. ,. en voor Frankrijk. stichter. ;. en hoofd ee-. den smaak bedorven had. ,. de navolging der natuur en de. hij. zuivere grieksche en romeinsche omtrek-. ken. door smakelooze vormen en kleuren. ,. waar van. de. modellen. zijne. ,. en op die w ijze. de kunst tot de. r. ,. in. had doen vervan-. verbeelding bestonden. gen. slechts. ,. meest zonderlinge dwaahvegen dezelve. zich. ooit. ,. waar op. bevond, gebragt had.. Boucher ontsloeg zich dus van eene taak die hij. belastte. niet. meer konde volbrengen. hiermede. een’ zijner. ,. ,. en. vrienden. ,.

(20) den Heer Vien. ,. een kunstenaar. Rome. bad genoten van naar. gezonden. van eene heerlijke natuur. door eene heldere lucht. die de eer. worden. te. de beschouwing. en aldaar in. ,. ,. ,. beweldadigd. .. en in de studie. der uitmuntendste modellen. die scherpe. ,. kennis van het ware schoone en verhevene. geput had in. waardoor. ,. hij. den goeden smaak. Frankrijk moest doen herleven. Schil-. der des konings en lid der koninklijke. demie van schilderkunst zijnde. ,. beoefende. Vien de kunst sedert het jaar i^5o te. door. zijn. Aka-. ,. tracht-. voorbeeld en zijne voorschriften. de kunst. weder op den goeden "weg. brengen. en stichtte die school, waar uit. ;. te. zoo vele voortreffelijke schilders moesten. voortkomen. ,. die. den. luister. en roem der. toen verbasterde fransche school. moesten. doen herleven. \ ien had aan. de bloed-. verwanten van David beloofd. dat. opleiding van dezen. met. ijver. ,. hij. de. en belang-.

(21) VAN DAYID.. O. stelling. zonde behartigen. De jonge kwee-. keling. vertoonde zijnen. schetsen. hem. ,. ingegeven. ,. door. zijn’. meester. eenige. eigen kunstsmaak. en geteekend. ,. zonder eenige. of raadgevingen te hebben gehad.. lessen. Vien was daar van getroffen en riep. uit. :. kan zich dadelijk aan het schilderen. «. Hij. ». zetten. want hij heeft de kunst geraden.. ,. ». In de school van dien meester maakte. buitengemeene. David. daar zijn smaak zich dorst. hij. ,. al. vorderingen. spoedig ontwikkelde,. weinige jaren daarna. grooten prijs. ,. die het. in deze. ,. hij. echter. onderneming Vien niet. moeten raadplegen heiwerk. naar den. ,. zenden naar Rome ten. gevolge had, mededingen. Daar. meende. en. ,. ,. sloeg hij de. hand aan. zonder dat zijn meester er. wist, en hoewel deze het geheim. te. ,. iets. van. hetwelk. de jonge leerling had zoeken te verbergen spoedig ontdekt had niets. van blijken. ,. ,. liet. ,. Vien er echter. zoodat David zich steeds.

(22) ,. LEVEN. IO. verbeeldde zijnen meester te zullen rassen. toen. ,. in. hij. 1772 zijne. Het gevecht van Minerva staan door. tegen. wanneer. ,. bijge-. ,. en,. ofschoon. kende de Akademie. ,. stemmen den. eenparigheid van. Vien echter. om. ,. heid te straffen. bewerken. ,. ,. tot. hij. mede-. hem mei prijs toe. zijnen. leer-. en vermetel-. ling voor deszelfs stilzwijgen. prijs. Mars. reeds beroemde schilders. dingers had. le. schilderij:. Fcnus aan de beoordeeling der. Akademie onderwierp; ecuiffe O. ver-. door zijnen invloed wist. dat deze slechts. den tweeden. bekwam. Deze gestrengheid van den. meester jegens den leerling. ,. wel verre van. hunne wederzijdsche achting en genegenheid. te. verminderen. naauwer aan elkander loffelijk. ,. verbond hen nog. ,. zijnde hiervan het. oordeel, dat David dikwijls omtrent. de werken van zijnen meester velde. de belangstelling. ,. welke deze. trent zijnen leerling aan. altijd. den dag. ,. en. om-. leide. ..

(23) VAN DAVID.. ff. de onwedersprekelijkste bewijzen. Vien sedert dikwijls zeide. terwijl. ,. Da-. dat bij op. ,. vid, als zijn schoonste werk. ,. trolsch was.. In den loop van het jaar 1773 werd er. weder een’. men Niobe. tot. prijs. uitgeloofd. onderwerp. door Diana. doorschoten.. :. ;. De. hier voor gaf. van. kinderen. en ^4polio. met pijlen. David wilde weder mededingen,. maar meende ditmaal. zijn. voornemen. voor Vien te moeten verbergen. niet. want. ,. hij. was de straf van het vorige jaar niet vergeten. Hij was. nu. niet zoo gelukkig. de uitspraak moest gedaan worden. tegen David geen’. prijs. ,. ,. en het gevolg was hij. dat. ,. gaf hij het zijnen regters nooit. wanhoop. meer leven. ;. hem. hij. zulks als. eene onregtvaardigheid beschouwde. dat hij niet. som-. ,. maar de meeste waren. bekwam. Dewijl. meesterde de. toen. waren. ,. de gevoelens der regters verdeeld. mige waren voor. ;. ,. ja zelfs. verover-. zoodanig. wilde. Hij. ,. woonde.

(24) 1. LEVEN. *. toen in de Louvre. om. kundige, die tigheid de ziel. bij. Sedaine. Deze letter-. bekende goedhar-. zijne. der gezelschappen was, had. genegenheid voor hem opgevat, en beminde. hem ten. zijn’. als zij. eigen zoon. Dikwijls bezoch-. elkander; dan. vid in geene twee. meende. dagen gezien. Hij wil naar. binnen. ten vindende. ,. toe Ie. ,. ,. roept. ,. hij zijn’. jongen vriend. smeekt en bezweert hij. Radeloos,. en. dat. !. David op. zijn. ben toegelegd. ,. eigen leven. hem open vreezende,. mogt heb-. laat hij vliegend. Doyen. die. ,. geen. krijgt. deszelfs. bloedverwanten roepen, en snelt schen zelf naar. hij. doch de deur geslo-. doen; maarte vergeefs,. «ntwoord. toen. ,. kamer te hooren steunen.. in deszelfs. bidt. nu had Sedaine Da-. intus-. toen bezig. was de Kapel van St -Gregorius in het Invalidenhuis te. der Akademie. schilderen ,. ;. deze. was. en een van de regters. zich het meest voor. ,. lid. die. David verklaard had-.

(25) .. VAN DAVID. daar. met. hij. ingenomen begrijpen. ,. men kan. ,. Zij. ,. vergezellen. Hier. de kamer nog. zij. en hooren geen gewag van binnen. ,. Met eene David toe. forsche :. wilt. «. stem. >. ». werken. ?. zij. zullen. over. uwen dood. mij. David. ,. ,. niet. doe open. van dezen kunstregter. Sedaine brengen zijne. ,. hem. de. in de. hand. nalaten. zich. verheugen. Geloof. te. ,. noodlottig voornemen af!. David bekend waren. Doyen. roept. ,. dan volstrekt. gij. oogmerken van uwe benijders. ». altijd. en hoorden binnen geen gerucht.. stooten tegen de deur, doch dit helpt. niets. >». medege-. hem naar de woning. des jongen schilders te. gesloten. man naauwe-. zijne vrees. deeld had, of die besloot,. gekomen vonden. dezen was. dus gereedelijk. dat Sedaine dezen. vermoeden en. Jijks zijn. voor. geestdrift. ;. «3. ,. en ». zie. van. uw. De woorden. wiens. gevoelens. en de gebeden van tot. inkeer. ;. maar. krachten waren reeds zoo ver uitgeput,.

(26) LEVEN dal hij niet konde antwoorden. moeite naar de deur kroop, zijne vrienden te. dagen. ,. om. en met veel dezelve voor. openen. Daar hij sedert drie. had willen gebruiken. niets. geheel vervallen uit. ,. ,. zag. hij er. en was zoo bleek. iemand, die reeds gestorven. is.. daine het gesteun niet gehoord. ,. als. Indien Se-. had. ,. zoude. binnen weinige uren den geest heb-. hij. ben gegeven. Zijne bloedverwanten vrienden, hier op toegesneld. zorgen aan,. rug. te. om hem weder. roepen. ,. ,. ,. en. wendden. alle. in het leven te-. met dat gevolg. ,. dat. men. weldra zijn genie, en zijnen moed, met zijne ligchaamskrachten,zag herleven, en de zucht tot. roem op nieuw. zelfs,. die. dat. hij. ,. bij. hem ontvlamde. zoo. den naijver der kunstregters. hem beoordeeld hadden,. sloot. ;. voor de derdemaal. ,. trotserende, be-. mede. te. dingen.. Het opgegeven onderwerp was de dood van Socrates.. zond. hij. Na. het. dit stuk ,. even. afgewerkt. als. te. hebben. de vorige jaren. ,. ,. aan.

(27) VAN DAVID.. i5. Nog-. ter beoordeeling toe.. de Akademie. maals behaalden zijne benijders de zegepraal;. want men gaf den schilder. van. nieuw. en maakte. ,. zijn. prijs. aan een romeinsclien zelfs. ontmoedigen. te laten. nieuwe teleurstelling zijnen te. meer aan. :. «c. zich op. vuurde deze. ,. ijver slechts des. De ongelukkigen. ,. riep hij. wilden mij van wanhoop doen omko-. m. uit. ». men. ». wreken. ». nogmaals mededingen. ,. !. Ik zal mij door mijne werken op hen ,. want het aanstaande ;. en dan. dan zullen zij genoodzaakt. ». ik,. ». palm der overwinning toe. hield. geene melding. werk. Dan, wel verre van. woord. ;. want. ,. toen. te. jaar zal ik ,. dit. zweer. zijn, mij. kennen.. ». den Hij. het volgende. hij. jaar mededong, en het opgegeven. onderwerp,. zijnde de liefde van Antiochus en Stratonice , schilderde,. werden de regters die misschien ,. nogmaals de afspraak hadden gemaakt,. den. prijs te. weigeren. dan ook mogt. zijn. ,. ,. hoe schoon. zijn. hem werk. echter op het gezigt van.

(28) LEVEN. i6 dit. schoone schilderstuk onwillekeurig zoo,. danig in verrukking opgetogen. hunnen wrok vergetende kenden, dat. hij. den. prijs. dat. ,. ,. eenparig be-. ,. verdiend had. dan ook met lof werd toegewezen.. hem. zij. die. ,. Ook. op eene eervolle wijze werd hem deze tijding. bekend gemaakt door onderscheidene. zij-. ner kunstgenooten, die gelast werden,. hem. met. zijne. overwinning geluk te wenschen. het geen op. hem. maakte, dat. hij. zulk eenen hevigen indruk. in. onmagt viel. Tot. ven komende, zeide ders. :. «t. ;. hij tot zijne. o mijne vrienden. sedert vier jaren. ». weder ruimen adem!. ». thans haal ik. Ten. dezen uitslag voldaan zijnde het vervolg, niet. kunstbroe-. voor de eerste. ». ,. ,. zich zel-. ,. reis. ,. ,. volle over. dong. hij. ,. in. meer naar de prijzen der. Akademie voor Rome.. Na. in. zijne. zwarigheden. ,. jeugd. met eene menigte. en hinderpalen te hebben. moeten worstelen. ,. zag. hij. nu een. uitge-.

(29) VAN DAVID. strekt er,. l. l. en gelukkiger strijdperk voor zijne. krachten. en reeds den slagboom geopend. ,. die voor. gewone. Hij ging. den weg. ,. schilders gesloten blijft.. door Yien voor het ge-. ,. nie gebaand, verbreeden. en roemvol op-. ,. lui^teren.. onderscheidene jaren. Sedert. David. Rome. te zien. ,. om er. wenschte. de oude gedenk-. stukken en de werken der groote meesters ,. die hij. ,. kende. te. ,. als. het ware. ,. ,. naam. slechts bij. bestuderen, toen eene toevallige. omstandigheid,. werp scheen. te. juist ter. snede, zijn ont-. begunstigen. ;. want de heer. Yien, in 1775, tot Direkteur der fransche schilderschool te dadelijk aan. Rome benoemd,. zijnen. leerling. voor. stelde ,. hem. naar de hoofdstad der kunsten te vererezeilen blik,. ;. en deze bedacht zich geen oogen-. nam. afscheid. van. zijne. magen. ,. en. vertrok naar Rome, even den ouderdom van. zeven-en-twintig jaren bereikt hebbende..

(30) LEVEN. 18. Te Parma gekomen, gingen meester en leerling den hoepel der hoofdkerk 3 door. beschouwen. Deze mees-. regio geschilderd,. terstukken ziende. ,. vergat David. ken der fransche school, die tot. de wer-. al. nu. toe zijne. bewondering hadden weggedragen toen Vien dit bemerkte, zeide hij » :*. nu. !. David gelooft. gij. ,. beter zijn dan. Cor-. die’,. ,. :. dan. ;. «c. ,. Wel. dat deze werken. welke. gij. van onze. ». fransche meesters gezien hebt ? Matig. ». mijn vriend. ». u hier met de goedkeurende beschou-. >. 5». 5». u. ,. wees bedaard, vergenoeg. ,. wing, maar spaar uwe bewondering tot gij te. Rome. zijt.. Vergelijk daar, doe daar. uitspraak, en bepaal daar. Eindelijk. kwamen. zij. uwe. keuze.. aan het door David. hunner. zoo vurig gewenschte doel. Deze oudewereldgebiedster oorlogen en zegepralen. ,. ,. ,. reize.. beroemd door. maar nog meer. door letterkunde, enschoone kunsten. gcdenktcekenen. ». schouwplaatsen. ,. ;. hare. zuilen. ,.

(31) VAN DAVID. en grafnaalden. ;. al. *9. de overblijfselen ha-. oude grootheid maakten eenen diepen. rer. ,. indruk op den jongen schilder.. Te midden. dezer grootsche herinneringen. ,. omringd. van de meesterstukken van Praxiteles en Phidias. van Raphaël en Michel-Angelo. ,. David. gevoelde. minderheid. zijne. schaamde zich ook geenszins nen; doch eensklaps sloeg. ,. ,. en. ,. zulks te erken-. hij. eenen anderen. weg in, en nam eene nieuwe vlugt; want de. hem geheel weg.. studie der antieken * sleepte. zeide hij, ik wil. dat mijne wer-. k. Ik wil. ». ken zoodanig den stempel der oudheid. ». dragen dat indien het mogelij k w are, dat. ». er een Athener op de wereld terugkwa-. ,. ,. ,. ,. * Ofschoon een vijand van. alle. bastaardwoorden,. heb ik gemeend, de kunstwoorden, gebruikelijk, niet te. bij. de schilders. moeten vertalen, dewijl ik daardoor. voor velen waarschijnlijk onverstaanbaar zoude wor-. den. ,. hoewel ik hier misschien even goed. ,. oude kunst-. stukken hadde kunnen zeggen.. De. Vertaler..

(32) ;. LEVEN. 20. me. ». een’ Griekschen schilder. ,. hij. zoude aanzien.. modellen. van. Rome. teekende. ,. doorliep de paleizen. en de zalen van het Yatikaan. alles. verzamelde. hij. ;. ,. wat. hij al. hij. zag. ;. en. brengende alzoo. ,. deelen met Studiën bijeen. scheidde.. voor. ,. delijk. ,. ,. en nuttig werk. Gedurende. alle zijne. avonds. in. ,. in. Rome,. jaren van zijn verblijf te. schatbaar. ’s. de teekeningen, in den. loop van den dag vervaardigd. omslag. ». waren voortaan. Raphaê'1 en Michel-Angelo zijne. werk van. dezelve dan voor het. ». eenen. de eerste vijf. dikke. van welk onzich nooit. hij. zijn geheele leven,. werken. ,. heeft hij. en. onophou-. van deze kostbare verzameling. ,. als. van eene onuitputbare bron, gebruik gemaakt, en die beschouwd ste. ,. als. de onfeilbaar-. regelen der kunst behelzende.. arbeid was hij zich. hem. niet voldoende. oefenen in het. ;. Maar deze ook wilde. maken van. kopijen. ,. en bragt die van de overheerlijke schilderij.

(33) ,. ,. ,. VAN DAVID,. 21. van het Nachtmaal van Valentin, ten uitvoer, kenners sedert eene gelijke. waaraan de waarde,. als. schreven.. aan het origineel, hebben toege-. Da vid was,. toenhij dit schilderde,. dertig jaren oud.. Te Rome. geraakte. hij in. kennis met den. Parys bouw-. jongen Pecoul wiens vader. te. meester, en aannemer van. konings gebou-. ,. wen was. ;. ’s. deze jongeling werd weldra zijn. vriend, en die vriendschap, op wederzij dsche. achting gegrond. ,. zoude een- maal door een. naauweren hand vastgesnoerd worden.. Te. dezer. tijd. maakte. natuur geschilderde. ,. zeldzame verdienste Patroclus. een. St.. -. het hoofd. hem. hij. twee, naar de. akademiestukken van :. de Begrafenis van. zijnde eene uitgewerkte schets;. Hieronymus. akademiestuk. en. ;. van Belisarius >en van het kind dat ,. vergezelt.. Alle. grooten. deze schetsen deden. naam verwerven. Ook. hem eenen stelde hij.

(34) , ,. u. LEVEN. bijna. te. gelijker tijd. afbeeldsel van den. levensgroote. liet. ,. graaf Potocki. te. paard. voor het publiek ten toon. Deze onder-. hem de vier eerste Rome bezig maar. scheidene stukken hielden jaren van zijn verblijf te in het vijfde wilde. grootste. hij. ,. ,. na de werken der. meesters gekopieerd te hebben. alvorens deze stad. te. verlaten. ,. ook een. werk van grooteren omvang vervaardigen, en ken. ondernam de. hij. schilderij der. Pestkran -. anders gezegd van St.-liochus.. ,. Dit stuk heeft. nog flaauwe sporen van de. F ransche school,hoezeerDa vid die manier ten hoogste afkeurde. ;. maar de uitdrukking der. natuur is er zoo groot, dat de aanschouwer in verzoeking komt te gelooven. ,. wezenlijk. bij. zoodanig een tooneel tegenwoordig te zijn, en. een met de pest besmet ongelukkige, die op. den voorgrond zoo. om. king. ,. deszelfs. ligt. ,. mag. houding,. welke in dat beeld. buiten twijfel. als is. om de ,. ,. uitdruk-. met de. beste.

(35) .. VAN DAVID.. *3. werken van David vergeleken worden. Dit stuk. werd. en door. in 1781 te. alle. Parys ten toon gesteld,. kunstenaars toegejuicht.. Naderhand. is. dat stuk het sieraad gewor-. waar het. den van de Consigne. ,. nog voorhanden. in de vergaderzaal. is. ,. te Marseille,. het geneeskundig genootschap conseivalcurs de la santé. Het publiek. te. ). begaven zich. naar de werkplaats van David. nieuw voortbrengsel. Lucas. *,. te zien.. prins der. ,. in. menigte. om. er zijn. De oude Pom-. Akademie van. snelde naar hen toe. ,. des. Rome, en de voornaamste. schilders dier stad,. peus Batoni. salie. (. van. ,. zoo zeldzaam talent verwonderd. * Deze beroemde schilder, dien. St.-. was over een ,. en over-. men met. regt al*. den hersteller der hedendaagsche romeinsche school aanziet, was in 1508 te Lucca geboren;. hij. had met. grooten ijver de oude modellen bestudeerd, en zijne. stukken. ,. waar onder vele voor kerken en kapel-. len vervaardigd,. hadden veel bevalligheid en teven*.

(36) LEVEN. *4. taadde liem met loftuitingen en aanmoedi-. gingen en. ». gij. Gij. «. ,. Franschman. zijt. hebt dit stuk gemaakt. !. dan eene halve eeuw bewoon. ,. zeidehij,. Sedert meer ik deze stad,. heb de schilders van alle natiën gezien,. >.. ik. ». ik. ». oogen vervaardigd hebben. ». inner mij geen. ». vergeleken worden. Dit liggende beeld,. ». de. ». nier van. Michel-Angelo. ». waardig. Geloof mij. v. niet. ». kunst moet. ’. ken. niet. >*. werken. Peslkranke. ,. blijf te. dat. ,. er. die. zij. ;. u. onder onze. maar ik her-. ;. met het uwe mag. geheel. is. ,. Rome gij. ,. ,. ,. ma-. in de. het. zijner. is. verlaat dit land. uit liefde voor de. nederzetten. Keer. weder naar Frankrijk. terug. gij ,. zoudt er u bederven.. uitdrukking. sus. alle. ,. De meest beroemde. zijn. de heilige Cel-. en de val van Simon den toovenaar. Deze groote. meester, die in cerbewijzingen. 1787 te. Rome. en rijkdommen. overleed, werd met. overladen. keizer Jozef hem tot den adelstand verhief.. ,. terwijl.

(37) ,;. VAN DAVID.. a5. Gestreeld door den lof van dezen grijsaard,. maar besloten hebbende. ,. den smaak en de. kunsten in zijn vaderland te herstellen. ,. volgde David zijnen raad niet, maar keerde. naar Frankrijk terug. In 1780 vervaardigde. welke. hem. hij zijn’. Belisarius. een jaar daarna tot buitenlid. der Akademie deed aannemen. dit. ;. stuk. werd door den keurvorst van Trier gekocht, en, na onderscheidene lotwisselingen,. kwam. het eindelijk in de kunstgalerij van Lucien. Bonaparte. waar het. ,. sieraad, pronkte.. uitvoering. ,. ,. het voornaamste. als. De eenvoudige en ,. het schoone hoofd van den ro-. meinschen veldheer. die blind zijnde tot. ,. den bedelstaf gebragt. is. den krijgsman. onder. ,. die. gediend hebbende gids. ,. heid,. en. de. edele. ,. ,. ;. de houding van zijne bevelen. hem herkent. esenige steun. ;. die jonge. der vervallene groot-. boezemen medelijden en eerbied. zelfs. in. de koelste en gestrengste berispers 3.

(38) LEVEN. 2Ö. konden aan. hunne goedkeuring. stuk. dit. niet weigeren.. Terwijl het publiek hetzelve bewonder-. de. kwam David. ,. te zijn. ,. ,. die zelf , zonder. wilde hooren. werk dacht. ,. herkend. lijk. hem. hij. ,. hem. ner medeburgers ontvangt ,. en dankbaarheid. onder. de. omstanders. menigte heen. van zijnen. ,. ,. een’. in zegepraal voor. Deze treffende hulde. zijne schilderij.. te. wordt dade-. van hunne armen. en dragen. ,. ,. Dan. zijn. waar de tentoon-. en de aanschouwers maken. ,. eensklaps. zetel. ,. in de zaal. stelling plaats had.. bekend. wat men van. hij. met kalm-. bespeurt. ,. ,. zij-. Sedaine. door. dringt. de. en werpt zich in de armen. vreugde weenenden. van. ,. vriend. «. Gij. hebt daar. ». grijsaard. >». gen. ». ,. ,. zoo. even. den schoonsten. ,. zeide. lof. de. ontvan-. waardoor men een’ kunstenaar aan-. moedigen kan. ;. ik. vreesde. ,. dat. gij. door.

(39) ;. VAN DAVID.. zoudt zijn bedwelmd gewor-. ». dit onthaal. ». den. j». uwe zegepraal. ;. maar de koelbloedigheid. vertrouwen dienen.. Van. 27. gij. ,. bijgebleven. is. er. De. zult ver-. ». toen. af verbreidde. niets anders,. Davids. zich. roem door geheel Frankrijk van. bij. doet mij. ,. nog andere. u. die. ,. dan van. men. ;. zijne. sprak. werken.. jonge kunstenaars snelden naar Parijs,. om. zijne. raadgevingen. hooren. te. brandden van verlangen,. ;. alle. om hunne studiën. onder zulk eenen meester voort te zetten eene. lofspraak uit zijnen. doel van alle. hunne pogingen. gretig naar zijne lessen. schitterendste. moest toegeven school. ,. Men. aanbiedingen. aan zoo vele. eindelijk. mond, was. ;. ,. en elk was. deed. ,. zoo. hem de dat. hij. waar menigte leerlingen uit. beroemde. schilders. ,. en -waar zijn. hij. dringende beden. en toen opende. landen heen snelden. het. die alle. uit zoo vele. voortgekomen..

(40) LEVEN. 28. iedere prijsuitdeeling door de Aka-. Bij. demie van. Home. van David. ling. die. ,. altijd. eene woning. naam. in de. belooning. tot. genoemd. natiën. door geheel Europa. wereld. beschaafde. prijs. Louvre aan. Thans werd. alle. bij. een leer-. den eersten. Men bood hem. behaalde.. zijn. was het. ,. ,. ,. ja. ;. en. door de geheele. verbreidde zich zijn. roem.. Tot nu toe had David. slechts voor de. uitbreiding der kunsten,. en voor zijnen. eigen. roem gewerkt. :. dan,. en-dertigste jaar bereikt,. het tijd was te. gaan. ,. ,. om. welke. ,. had. hij. zijn drie-. en gevoelde, dat. die vaste verbindtenis aan. door zijne betrekkingen in. de maatschappij te vermeerderen. ,. zijn lot. bestendiger, en gelukkiger zoude maken.. Wij hebben reeds gezien Italië. kennis gemaakt had. ,. dat. met. in. met den zoon. van Pecoul. Deze jongeling nu had briefwisseling. hij. zijnen vader. ,. ,. in de. dezen dik-.

(41) ,, ,. VAN DAVID.. 29. vriendschap met David on-. wij ls over zijne. derhouden had hem ook gemeld, dat hij wel ,. wenschte. zijnen vriend eens zijnen broe-. mogen noemen. der te slagen. ,. ,. hij. eenen. brief van. betrekkelijk dit ontwerp deszelfs vader. denzelven. waarmede. mede. ,. ;. hij. bezorgen. te. zulks vergat. leide. hem. Toen David Rome. te huwelijken.. kreeg. en. ,. voorge-. eene zijner zusteren aan dezen uit. of dat. ,. verliet. aanbeveling. van Pecoul aan. verzuimde echter ,. hij. het. zij. dat. hij. door den ijver. op de schilderkunst toe-. hij zich. van dit bezoek werd terug gehouden.. ,. Hij was echter verpligt,. met den ouden. heer Pecoul te spreken over de woning die. hem. in de. herinnerde. hij. Louvre toegezegd was. zich. den. brief,. en. Nu. zijn ver-. zuim. ,. ken. en begaf zich naar den heer Pecoul.. ,. trachtte. dit. Deze glimlachte zoo lang uitstel. ,. ,. weder goed. toen. hij. David. zag verschijnen. te. ,. ,. ma-. na een en toen 3. ..

(42) ,. LEVEN. 5o. eenen knorrigen toon aannemende, zeide hij. :. Mijnheer David, ik moet u over uw lang-. «. ». durig verzuim verwijtingen doen. >». vóór twee jaren moest gij mij eenen brief. j>. overhandigd hebben. ,. waar van. ;. reeds. den. gij. )i. inhoud kent, en het zoude mij aange-. ». naam geweest. ». zien. ». kingen aan ons te verbinden.. maken,. zijn. om u. u. ,. eenige haast te. door familie betrek». Hier op bragt David stamerende zijne verontschuldiging uit. ,. doch wetende een ,. zoo vleijend verwijt op prijs te stellen. betuigde. hij. zijne. erkentelijkheid. ,. ver-. ,. schoonde zich wegens zijn gering vermo-. gen. en wegens de noodzakelijkheid. ,. zich geheel. ,. om. aan de studie zijner kunst toe. te. wijden; vervolgens, nadenkende over hetge-. ne. hij. dat. ,. zoo even gehoord had. indien hij de gelegenheid. deze familie te verbinden. ,. liet. er zich misschien niet ligt. begreep. ,. ,. om. zich. hij. met. voorbij gaan. ,. weder eene zoo.

(43) ,. VAN DAVID. gunstige zoude aanbieden. op. het gesprek. brengen zeide ,. «. en trachtende. onderwerp terug. dit. hij. ,. 3i. met voor dacht. Het zoude mij aangenaam. te. :. zijn. in-. ,. *. dien ik eene kleine alcove in deze kamer. ». konde hebben.. ». kleine. ». schikt. *. vangen. wen. eene. juist. ? hernam de Heer Pecoul. Ik zal groot. doen maken. om. uwe vrouw. in te ont-. waarlijk. moet. * dezelve. >*. — Waarom. * «. ,. w ant T. ;. en. ,. er. ik. gij. ,. en. ge-. trou-. heb mijne dochter voor u. ». bestemd. Gij wilt voor de kunst leven. ». wel nu werk voor den roem. ». uw gemak en voor uw fortuin zorgen Kom. 9. voortaan des avonds. ï. ;. ik zal. voor. .. )>. haar kennis. ». heb.. lijke. ». maken. ,. bij. ons eten, en met. die ik. u toegedacht. Niet tegenstaande dit vriende-. aanbod bleef David aarzelen. De ge-. dachte. ,. aan. venswijze. ,. eene. verandering. van. le-. en de beslommeringen eener. huishouding maakte ,. hem. besluiteloos. ,. en.

(44) LEVEN. 32. woord wilde. zijn. hier over nagedacht. raadpleegd. te. ,. zonder. ,. en zijnen vriend ge-. ,. hebben.. Hij ging naar Sedaine. het gesprek. geven. niet. hij. ,. en verhaalde dezen. met den Heer Pecoul. dat hij. gehad had. Ook Sedaine had huwbare dochters. en koesterde sedert lang het voorne-. ,. men. ,. eene van dezelve aan David uit te hu-. welijken. ;. maar. in de besluiteloosheid. bevond meende. in deze zich. ,. legenheid niet te moeten vergrooten. hem en. ,. zijne. zijn als. waar. ,. hij deszelfs ver-. voornemen bekend. te. een belangeloos vriend. ,. ,. door. maken, gaf. hij. goedkeuring aan het ontwerp van. Pecoul, dat. hij. het geluk van David. als. beschouwde. «. *. Neem. bod aan. ,. zeide hij. ,. vermogen. ;. edelmoedige aan-. dit ,. goede naam. wat het. >». fatsoenlijke familie,. ». van een huwelijk uitmaakt. «. vinden.. ». al. ,. ,. eene geluk. zult gij daar.

(45) VAN DAVID. Nu. David. aarzelt. langer. niet. beroemden kunstenaar. zoon. hebben. te. Pecoul. Mejuffrouw. een. ,. tot schoon-. en na eenige weken. ;. die. ,. buiten zich zelven van vreugde was reeds zoo. be-. ,. den Heer- Pecoul. naar. geeft zich. 33. was. ,. van. echtgenoote. de. David.. Weinig. hem. na. tijds. zijn. huwelijk. eene dame van het hof, ,. deren.. In den beginne. zich. Mevrouw de. een’ Christus voor haar te schil-. Noailles. zich hier. verzocht. ,. van. op. ,. als. deze. toegelegd. ,. naar. zijn. van. soort. hebbende. ,. de Noailles hield aan. ,. zeggen. ,. hij. nooit. schilderstukken. hem. die. voorkwam. nig uitlokkend. verschoonde. ;. zoo. wei-. dan Mevrouw. en David zag zich. genoodzaakt haar te voldoen. Hij volvoerde het. ,. maar zónder. zekeren tegenzin schikkelijkheid. ,. ;. geestdrift. ,. en met. ook was het loutere in-. dat. hij. deze schilderij ver-. vaardigde. Eerst werd dezelve in de zaal,.

(46) ,. LEVEN. 54. en naderhand. Nonnen. ,. hij. in. de kerk der Kapucijner-. de Place- Vendóme. ten toon. ,. gesteld. Niet tegenstaande de weinige waar-. de. die. ,. ten. ,. David aan. liep echter. dit stuk. iedereen. scheen te hech-. door den naam. ,. van den schilder uitgelokt. ,. naar de kapel. en zoo groot was de toevloed. dat Mevrouw. ,. de Noailles genoodzaakt was. het stuk te. ,. doen wegnemen. Dit voortbrengsel het eer,. ste. ,. dat van dien aard in de werkplaats van. David vervaardigd. want. hij. is. ,. was ook het. onderwerp niet ingenomen naderhand berouw. zijne. ,. hebben aan een karakter. ,. hij. Raphaè‘1. niet begrijpen. kon. had. ja. ,. dat. zelfs. nooit wel. hij. de reden. al. bewonderde. ,. ;. een. kunst besteed te. begrepen had. Dit was boven. waarom. laatste. gevoelde zich met zoodanig. ;. daar. hoe die groote. ,. hij. schil-. der met zoo veel geestdrift voor hetzelve bezield. had kunnen. zijn. schoons. in vinden.. Hij. ,. en er zoo veel. had. altijd. be-.

(47) VAN DAYID. rouw. ,. aan de. beden van. Noailles gehoor te. 35. Mevrouw de. hebben gegeven. de herinnering hier van was. hem. ,. en. steeds. onaangenaam. Bekwame kunstregters heb-. ben deze. schilderij berispt. hunne meening. verre van. stemde er in toe. hun. ,. en David te. ,. bestrijden. dewijl hij gevoelde. ,. wel. ,. ,. dat. oordeel regtvaardig was.. Reeds sedert lang buitenlid der akademie zijnde lid. wilde. ,. hij zich. doen aannemen. ,. deze eer te genieten. Dood van Hector zijn tafereel. door. hem. ,. ,. ,. ook, als werkelijk. vervaardigde. ,. om. het schilderstuk de. en bood. te gelijk. aan. van Hector en Andromache. ,. in dien zelfden tijd geschilderd.. Dit laatste. kunstgewrocht verbeeldt den. oogenblik. ,. waarop die moedige Trojaan. zijn paleis,. en de muren van Jlium verlaat,. om. de Grieken te gaan bevechten. Hij staat. daar in volle wapenrusting, roept Jupiter, en zijne. huisgoden aan. ,. en beveelt aan hunne.

(48) .. LEVEN. 56. hoede. de. zoon. zijn’. tranen. in. en echtgenoot. terwijl. ,. Andromache. smeltende. met haar aangezigt, waarop de smart lezen staat. zonken. ,. op zijnen boezem. ,. ,. le. neerge-. is. en het gelaat van den krijgsman. zijne geheele. hevigen. strijd. kennen. geeft.. gemoedsontroering. ,. en een*. tusschen liefde en pligt te. David werd met algemeene stemmen aan-. genomen: doch naauwelijks was hij met deze nieuw e w aardigheid bekleed de, dat het nuttig voor hem. tweede. reis. naar. Rome. te. zich geheel te. volmaken. modellen, die. bij zijn. mogten ter. zijn. opgemerkt. ,. of hij gevoel-. ,. zoude zijn. doen. eene. ten einde. en er de schoone. eerste ,. ,. ,. verblijf niet. en die. zou weten te schatten. ,. na. hij. te. nu besporen. Een groote hinderpaal echter had hem dit. voornemen doen. lijk. de onkosten. ,. uitstellen. die zulk. eene. ,. namereis. zich sleepte. Intusschen liet hij in zijne. na ge-.

(49) VAN DAVID.. 37. sprekken dikwijls dezen wensch blijken. hem. toen de Heer Pecoul tige beteekenis. van. ten te ontrukken. ,. zijn. ,. en. eens de openhar-. verlangen had we-. bleef deze getrouw aan. weg. de gedane belofte van den. tot. roem. voor David gemakkelijk te maken, en haastte zich, zijnen schoonzoon in staat te stellen,. om. deze reis te ondernemen.. David vertrok alzoo met. vrouw. zijne. ,. tot. groote spijt van alle kunstenaars en van zijne leerlingen.Eenen van hij. het meest beminde. ,. dezen echter dien ,. nam. mede. hij. ;. dit. geluk viel te beurt aan den jongen Drouais,. een kunstschilder, die veel beloofde, en wiens. dood lang door de kunstenaars beweend. dew ijl hij, even beminnelijk door ter, als. ,. in. den. slechts vier-en-twintig jaren,. aan de fransche schilderschool altijd. ,. zijn karak-. door zijne bekwaamheden. ouderdom van. is. betreuren zal. de Kananitische. ,. ontrukt. Vrouw. ,. te. ,. welke is. ,. hem. na met. Rome, den 4. eer-.

(50) LEVEN. 38. hebben behaald. sten prijs te. stuk. ,. Museum. ge Schilder familie. dit. ,. Marius vermoord thans. de. ,. ,. Parys bewaard. Deze jon-. te. van eene aanzienlijke en. ,. met. geestdrift. den roem geboren. me. wordende. en een ander kunstgewrocht van den. zelfden schilder in het. ,. rijke. voor de kunsten en. bezat eene zoo zeldza-. ,. edelmoedigheid, en belangeloosheid dat ,. zijne. alle. vrienden zijne weldadigheid en. mildheid ondervonden. Zijne medeleerlin-. gen. ,. bij. welke zijne deugden immer in aan-. denken zullen nerlijk. blij. genoegen. ven. ,. smaken nog een. wanneer. ,. zij. in-. zich thans in. hunnen ouderdom nog de minste trekken van. zijn. leven herinneren. met welgevallen eene eer. zij. hem. Rome aandeden vermeesterd. ,. ,. ;. ,. en verhalen nog. en zelfsvoldoening welk ,. bij. zijne. toen. hem. zij. ,. terug komst uit. door hun gevoel. in zegepraal. naar zijne. moeder droegen. David had. te. Parys eene schilderij van.

(51) ,. VAN DAVID.. 39. den Eed der Horatiers begonnen het te eindigen in de stad. het eigen vaderland. ,. en besloot. ,. Rome. zelve. in. waar eene reeks van. eeuwen de gedachtenis aan deze de redders van het vaderland. drie helden,. uitgewischt. ,. had. Dit stuk in de oude manier. merkwaardig. ,. om het verhevene. voudigheid der uivoering. ,. vooral. is. en de een-. ,. de zuiverheid en. dé naauwkeurigheid der teekening. ,. en de. stoutheid van uitdrukking in het karakter. der drie helden.. Maar men. ziet er. een niet minder belangrijk tafereel.. tevens. Op den. achtergrond bieden de echtgenooten der. helden. ,. door moedeloosheid en angst ter. neergedrukt een treffend beeld van smart en. wanhoop. De plooijen der kleeding de grootste kunst geschilderd alle. ,. zijn. met. en onder. stukken van David heeft dit misschien. het natuurlijkste koloriet; ook wordt het. voor een zijner beste stukken gehouden. want zoo. hij. Corneille niet ovei’troffen heeft,.

(52) ,. LEVEN. 4o. hij. heeft. hem. ten minste in dit verheven en. ontzaggelijk tooneel geëvenaard. Bij de tentoonstelling. was er eene onbeschrijfelijke. ,. toeloop van aanschouwers van alle standen. der maatschappij. kardinalen en geleerden. ;. wedijverden,. om hem. bewondering. te. zongen hem. eene menigte verzen werden. ,. de schatting hunner. brengen. hem toegezonden. ,. de dichters be-. :. en groepen van kleine. jongens bestrooiden met bloemen de toe-. gangen zelf, bij. ken. tot zijn huis. de prins der Akademie. de oude Pompeus Batoni. ,. die. het zien van de schilderij der ,. met. loftuitingen overladen. het tafereel van den. en begaf zich. ,. gen ouderdom toen hij. ;. hij. Eed der. David. ,. Pestkran -. had wilde ,. Horatiers zien. ,. niet tegenstaande zijnenhoo,. naar de ten toonstelling. het stuk en deszelfs. maker. zag,. ;. was. buiten zich zelven van vreugde, en kon-. de zich niet weerhouden lof toe te zwaaijen. :. «. ,. David op nieuw. Dit stuk. ,. zeide hij.

(53) VAN DAVID. dan dat. veel schooner. 41. hetwelk reeds. ». is. ». mijne goedkeuring heeft weggedragen. ». ik herhaal het. >». gij zult. ». niet deze Heeren te beleedigen. u nog eens. ,. tenaars. dien. hem. verzelden. neer ik u. ». regt heeft, als. >*. te staan. ». geplaatst te worden.. ,. z eg, dat ,. ,. ik geloof. ;. ». ,. voegde. ,. wees. «. ,. wan-. geen hunner zoo veel. ». gij. ;. op den stoet van kuns-. terwijl hij. ,. Rome. blijf te. er mijn opvolger zijn. hij er bij ,. ,. om naar deze opvolging. en aan het hoofd dezer school ». Hoewel getroffen van dankbaarheid voor dit. aanbod. ,. bedankte David den grijsaard,. en volhardde in zijn voornemen, omfransch-. man te blijven. De bewondering te. ,. die. komt weldra dan ook. te. ,. die dit werk veroorzaak-. ter ooren. van den paus. kennen gaf, dat. langde hetzelve. te. hij. ,. zeer ver-. beschouwen doch daar de ,. wetten van het hofgebruik Zijne Heiligheid. verboden een’ eenvoudigen. ambteloozen 4. -.

(54) LEVEN. 4*. burger. te. bezoeken. uitnoodiging,. kaan. dom. te. om. zenden.. ontving David eene. ,. zijn. stuk naar bet Vati-. Maar het was een eigen-. van den koning van Frankrijk. David. liet. dewijl. ,. voor dien vorst geschilderd had. ,. en het moest terstond naar deszelfs bestem-. ming verzonden worden zoo dat des pausen ,. begeerte onbevredigd moest blijven; doch de kardinaal Bernis belastte zich. ,. om David bij. den heiligen vader te verontschuldigen, met. hem. te. zeggen. schilderij reeds. ,. zoo. als. waar was. ingepakt was,. om. ,. dat de. naarParys. te vertrekken.. Toen nam David voor. Rome en. Italië. ,. altijd afscheid. en keerde naar Frankrijk. en naar Parys terug alwaar de Eed der ,. ratiers ,. van ,. Ho-. een kunstgewrocht, dat al zijne voor-. gaande stukken verre overtrof, met geestdrift. ontvangen werd. schilders eenparig den. ,. terwijl al de kunst-. man verhieven,. die in. het gebied der kunsten den schepter zwaai-.

(55) VAN DAYID. Men. de.. liet. de oude manier varen voor. het karakter, dat. geven had. 43. hij. aan de schilderkunst ge-. de beeldhouwers. ;. de plaatsnij-. ,. ders,. en de bouwmeesters volgden. zijne. manier na. men alles. ,. ;. de meubelen. de versierselen. ,. om strijd. de kostu-. ,. het borduurwerk. ,. veranderde van smaak en trant. Maar, het gemeenlijk gaat. zoo als. ,. niet. allen. deelden in deze geestdrift. Deze spoedige. hervorming mishaagde aan eenige lieden van den ouderwetschen stempel dat. men. nieuwe uitvindingen te. aan wendden,. smaak tegen bestrijders. zigter der slechts. ,. lof toe te. ,. ziende. liet. ,. om. om deze omwenteling in den Aan. het hoofd dezer. van de school van David bevond d’Angivilliers. gebouwen. om. ,. kenners. die. te huldigen, alle moei-. te gaan.. Heer. zich de. ,. de oude gewoonte varen. ,. even. aan de. kennen. ;. als. algemeen op-. deze weigerde niet alle. schilderij ,. ,. andere kunst-. den verdienden. maar veroorloofde. zich.

(56) LEVEN. 44. ook. ,. dezelve scherp te berispen. Hij had. dezelve. ,. van. ’s. konings wege. in kleinere. .. verhoudingen bevolen, en David had, even als bijna alle schilders in. dergelijke omstan-. digheden doen, dezelve op eene grootere. Nu. schaal uitgevoerd. zijne aankomst. ,. werd David. met die hartelijkheid ontvangen, reden verwachten kon. zelfs. ;. d’Angivilliers geweigerd, tot. model voor. na. te. maken. die hij. bij. met. werd hem door. om den Worstelaar. ,. zijne leerlingen, in pleister. onder voorwendsel. ,. ,. door dien opzigter niet. ,. dat een. geene slechte model-. kunstenaar, gelijk hij ,. len kopiëren moest.. voorwendsel. Waarom,. niet gevolgd, die ik dit niet. «. ,. u. ,. —Ik deed zijne vit-. dewijl ik zulks niet goed. vond overigens ;. u opgaf?. antwoordde David. moede. on-. zeide deze, hebt gij de schaal. ». terijen. hem van. .. ». ,. opzigter zocht een. en beschuldigde. ,. gehoorzaamheid «. De. is. het kwaad niet te ver-.

(57) ,. VAN DAVID. ii. helpen zonder het stuk rondom af te knip,. ten ». 45. mijne betaling niet eischen.. zal ik. De nings. graaf van Artois ,. moet. echter, indien het wezen. ;. ,. ». broeder des ko-. ,. wilde een stuk van David bezitten. ,. man van men kan opmaken uit de. zijnde deze prins toen de galantste liet. hof. zoo. onderwerpen. als. die hij. ,. den. schilders opgaf,. hebbende aan Vincent eene. schilderij Rei-. nouden Armida besteld, terwijl belastte. ,. de. liefde. te schilderen.. Deze nu wilde. waardig zoude. zijn,. van den prins. ,. dat dit stuk. om een eigendom. die. ,. David. hij. van Paris en Helena. Frankrijk. in. te zijn. als. het. voorbeeld der ridders beschouwd werd. Hij slaagde hierin naarwensch,. voor hem, had de derd, als Bij. hij in. want niemand,. liefde zoo grootsch geschil-. deze schilderij gedaan had.. het zien van die bevallige omtrekken. die bekoorlijke. vormen. ,. en die levendige. en teedere uitdrukking wordt de aanschou,.

(58) ,. LEVEN. 46. wer door eene onwillekeurige betoo vering overmeesterd. Dekostumen, en deversiereslen zijn eenvoudig, en vol smaak de schoone ;. Paris,. met dePhrijgische muts op het hoofd,. en de. lier in. de eene hand. ,. met. terwijl hij. de andere op den arm van Helena rust herinnert ons de afbeelding, die. hem. ons van. men, dat dit waarde. ;. Homerus. en echter verzekert. stuk, niet tegenstaande deszelfs. den maker zelven. hij. ,. geeft. in geene. groote achting stond.. David schilderde vervolgens een stuk van ernstiger Onderwerp. zocht. hem. namelijk. :. ,. de Heer Frudaine ver-. om een tafereel van den. dood van Socrates ; en het denkbeeld, van dezen wijsgeer over de onsterfelijkheid der te. ziel. doen spreken, zonder doör den giftbeker,. dien. men hem. afgetrokken. gevoerd zijn. ;. ,. is. aanbied. ,. daarvan. te. worden. met de meeste waarheid uit-. terwijl de dienaar der. Elven die. hoofd afwendt op den oogenblik. ,. ,. dat.

(59) ,. VAN DAVID.. 47. Socrates den doodelijken kelk aanneemt. eene. bij. uitstek gelukkige vinding. is.. De omwenteling was in 789 uitgeborsten, 1. toen David van den koning bevel ontving,. om. de thuiskomst van Brutus. zijne. na dat. hij. zonen veroordeeld had te vervaardigen. ,. Eerst had. bij. de hoofden geschilderd. de ligchamen afgescheiden. van de bijldragers. *. bedenkingen deden hoofden ziet.. ,. te. ,. ,. en. ,. van. handen. in. maar staatkundige. hem. verbergen, zoo. besluiten als. men. deze. ,. die thans. In de beoordeelingen van dit stuk. men. trachtte. te. bewijzen, dat. hij. ,. in dit. schoone treurspel de eenheid der handeling ,. verzuimd had, dewijl de afscheiding, door de zuilen veroorzaakt splitste,. ,. welke, naar. derlijke. het in twee tooneelen. men. zeide,. stukken uitmaakten. ;. twee afzon-. men moet. * Geregtsdienaars, die de Romeinsche Consuls vooruit gingen.. De. Vertaler..

(60) LEVE1N. 48. integendeel toestemmen. dat deze afschei-. ,. ding een wel uitgedacht middel was,. om. aan de moeder en de zusters de onthoofde. ligchamen. doen zien. te. Het. moest. welke de bijldra-. komen terug geven.. gers aan de ouders tafereel. ,. te. meer belang verwek-. ken door de droefheid dezer vrouwen op deze wijze staat. alles. ,. met de hoofd-. handeling in verband. Dit stuk werd, het ware. als. gestelt. ,. als. met een enkelen trek daar-. de achtergrond heeft. ;. en. het fijne. al. en doorschijnende van de schilderstukken. van Teniers.. Den. 25. september 1790, droeg David. een stuk aan de wetgevende vergadering. op. ,. XVI bij. deszelfs. vergaderplaats den. i4 fe-. verbeeldende Lodewijk. intrede in de. bruari j deszelfden blik. ,. jaars. ,. op den oogen-. dat hij aan de natie helooft de staats-. regeling. haven.. ,. die. zij. ontwerpen zoude. ,. te. hand-.

(61) YAN DAYID. In hetzelfde jaar had. hij. 49 ,. op bevel en. onder het toezigt der vergadering een stuk. begonnen. van het onderwerp was. waar. ,. de gedenkwaardige zitting. hunne. gewone. van Versailles gevlugt. dat. zij. uit. eene. het. ,. in de kaatsbaan. ,. er den eed afleiden. ;. kasteel. schoot.. der schoonste. ,. voor. staatsregeling aan Frankrijk. door een venster. van Versailles. ven van donkere wolken. sem. verdrevene. elkander te zullen gaan. hadden gegeven. men. waarin de uit. vergaderzaal. volksvertegenwoordigers. van niet. ,. ,. ,. ,. omge-. waaruit de blik-. Dit uitmuntende stuk ,. heeft nagelaten. zag. ,. een. dat deze groote schilder ons ,. ten toon gesteld. en hetwelk in 1792 werd ,. is. nimmer afgewerkt en ,. wanneer men de plaat , die er van gemaakt is,. ziet,. moet men bejammeren, dat de maker. niet de laatste. hand aan hetzelve heeft kun-. nen leggen. In de woelingen der omwenteling $. me-.

(62) LEVEN. 5o. degesleept. weldra aan het ambtelooze. ,. ven ontrukt. ,. bevond David zich eerlang. in de staatkundige loopbaan. ,. en hield zich. toen minder met de kunsten bezig der. ,. dan. wetgever. als. ,. van het. als schil-. en in hare betrek-. king met de staatkunde; zoo was april 1792,. le-. den i5. hij. eender voornaamste bestuurders. feest. ,. dat gegeven werd aan de. daten van het regiment Chateau. sol-. vieux. -. ,. veroordeeld wegens overtreding der krijgstucht. ,. door hunne eigene. gens de wetten van. en vob. officieren,. hun land maar ,. die. men. toen voor slagtoffers van het despotismus wilde doen doorgaan.. van. al. Van toen af de. vriend. de hoofden der gemeenebestgezinde. partij zijnde. ,. werd David. ,. die reeds. Kd van. het kieskollegie van Parys was, in september 1. 792 tot afgevaardigde van die stad. nationale conventie. benoemd. ;. bij. de. en de schil-. der, die in zijne verbeelding steeds van de. Brutussen enScevola’s droomde , wiens ver-.

(63) VAN DAVID.. 5i. heven talent naar de onafhankelijkheid der. begon aan. meestvrije gemeenebesten haakte,. de werkzaamheden dezer vergadering deel. nemen.. te. Na. het beleg van Ryssel stelde de repre-. sentant Gossuin. den 8 october 1792, aan. ,. de nationale conventie voor teren. :. bij. gemeente. het vaderland. een. te decre-. ;. dat er aan. driekleurig. zoude gegeven worden. De. om. dat de stad Ryssel zich verdienstelijk. gemaakt had deze. ,. ,. met het. vaandel. opschrift. :. dankbare republiek aan de stad Ryssel;. en dat er eene voorloopige schadeloostelling van twee millioen zoude verleend. den. ,. om. den burgers de onheilen van het. beleg te vergoeden. wen te. wor-. ,. en de gesloopte gebou-. herstellen.. David beklom, den 26 october, het spreekgestoelte. ,. enzeide. :. «. Hoe roemrijk het vaan-. ». del en het opschrift, door den burger Gos-. i*. suin. u voorgesteld. ,. om. aan de. inwo-.

(64) LEVEN. 52 ». ». ners der stad Ryssel te geven zijn. hebt. ,. gij. ,. ook mogen. echter ongetwijfeld ge-. dat dit gedenkstuk te vergan-. j». oordeeld. ». kei ijk. ». het heelal de gevoelens van dankbaarheid. ». en. is. ,. om. ,. aan het nageslacht en aan. bewondering. der. republiek. voor. ,. ». den moed. ». edelmoedige vaderlands liefde. ». verschrokkene burgers der stad Ryssel. ». te. ». die plaats. ». groot gedenkstuk, het. ». zij. ,. de belangeloosheid en de. doen zien. Ik ,. even. der on-. u dus voor, om. stel als te. Diedenhoven. ,. in. een. eene naald, het. zij. een zuil van franschen graniet uit de. Cherbourg of. ». steengroeven van Rhetel. ». uit die. van de voormalige provincie Bre^. o». tagne. op. ,. te rigten.. ,. Ik verzoek. ,. dat in. Egyptenaars en andere. ». navolging der. ». oude volken. ». graniet. ». duurzaamste steen. j*. mede de inwoners van Ryssel en van. ,. deze gedenkstukken van. worden opgerigt is. ,. die. ,. daar dit de. den roem, waar-.

(65) ,. VAN DAVID. ». Diedenhoven. ». tot de laatste. ». brengen. ». 55. overladen hebben. zich. Ik verzoek ook. ,. dat de stukken. ». mer van de voetstukken der. ». nielde beelden. j>. ,. ,. zal over-. nakomelingschap. mar-. in Parys ver-. voor de sieraden dezer. twee gedenkstukken gebruikt worden. ». Ik geloof, en zeker zult. van het-. gij. dat de billijkheid. ï». zelfde gevoelen zijn. )>. der nationale conventie. ». gemeenebest gezindeF ranschen vorderen. ». dat de. ,. ,. en de roem der. namen van eiken inwoner der Diedenhoven. ». stad Ryssel en. ». het verdedigen hunner haardsteden, ge-. ». sneuveld zijn. ». stukken. ». voor. ». aan Felix. >>. ren. ». Diedenhoven. ». ,. ,. ,. in brons. geschreven. ,. welke,. bij. op deze gedenk-. staan.. Ik. stel. u. eene burgerkroon uit te reiken. Wimpfen en de overige. soldaten of burgers als. Ryssel. ,. ,. officie-. zoo wel van. gedu-. die zich. rende deze twee belegeringen onder5. ..

(66) LEVEN. 54 ». 3*. j». scheiden hebben, terwijl na. hunnen dood. hunne namen ook op deze gedenkstukken zullen pronken.. Ik stel insgelijks voor, dat de natio-. ». ». na le conventie. ». aan den naam dezer twee steden eenen. ». bijnaam toe voege, welke den door hare. in navolging der. ,. )>. verdedigers verworven. ». en. >*. wat geslacht of jaren. eindelijk, dat. ouden. ,. roem uitdrukke. aan iedere persoon hij. ook. zijn. ,. ;. van. moge. ,. >». een onvergankelijk teeken van deze twee. ». belegeringen gegeven worden. ». een bronzen. 3». worde. 3>. ,. gedenkpenning. voor. twee steden. ;. iederen. ;. dat er. geslagen. inwoner dezer. dat deze gedenkpenning. gemaakt worde van het brons. ,. 3». mende van de. standbeel-. ?>. den, en er. 3». worde. ». ». ,. om. vijf vernielde. zal. voortko-. uitdrukkelijk verboden. dezelve tot eenig uiterdijk. teeken van versiering te doen dienen. 3». Ik verlang, dat dit gebruik van gedenk-.

(67) VAN DAVID.. 55. )*. penningen. ». lijk zij. )». voorvallen, die reeds hebben plaats gehad. ». alle. roemrijke of gelukkige. of nog in de republiek zullen plaats grij-. pen ». op. toepasse-. te slaan, insgelijks. ,. en dat wel in navolging der Grieken. en Romeinen. ,. die door eene volgreeks. ». van gedenkpenningen. ». de gedachtenis der merkwaardige voor-. ». vallen en van. ». ben o ver geleverd maar ons ook omtrent. ». den voortgang hunner kunsten onderrigt. »,. hehben.. ons niet slechts. ,. hunne groote mannen heb;. n. Onze fransche kunstenaars. zijn. onder. 3>. de eersten geweest , die aan de stem der. ». vaderlandsliefde gehoor gaven. ». scheiden van hen hebben. hunne vreed-. ». zame bezigheden verlaten. ,. ». laten gebruiken tot alles. ». der republiek van hen eischen kon. ,. om. en ver-. zich te. wat het behoud ;. vele. ». hebben zich naar de grenzen begeven. >». den roem van het vaderland boven den ,. ,.

(68) LEVEN. 56 ”. hunnen. stellende.. De. kan. conventie. naar het mij toeschijnt. hare dank-. ». dus. ». baarheid op geene waardiger wijze aan. ». den dag leggen. ,. ,. ,. dan door hen. in. naam. om. haren. ». der republiek. ». roem. ». hare werken tot de late nakomelingschap. ». over te brengen. ». De. te. ,. te. gebruiken. ,. verbreiden door het heelal. stad. Londen. ,. en. heeft aan eenen brand. schoonheid en regelmatig-. ». de breedte. ». heid van hare straten te danken. ». loof dus, dat het noodzakelijk zoude. ». de steden Ryssel en Diedenhoven naar een. ». algemeen plan te herbouwen waarbij men. ». tevens in deze twee steden eene geschikte. ». plaats zoude afzonderen voor de , door mij. ». voorgestelde. ». ,. :. ik gezijn,. ,. ,. gedenkstukken van gra-. niet. ». De. vergadering juichtte dit voorstel toe. ,. en zond het naar het komité van openbaar onderwijs..

(69) ,. .. VAN DAYID. In de zitting van. 1 1. h. november verzoch-. ten eenige kunstteekenaars de vernietiging. der Akademiën. door. ,. en. dit. verzoekschrift. David onderteund, werd. ,. insgelijks. naar het komité van openbaar onderwijs. gezonden. Een. schrijver, die de geschiedenis dezer. vergadering heeft geschreven dit groote tooneelspel,. had door. Hij. ». perbewind. zijne. ,. in. medegespeeld heeft. zegt, in zijne gedenkschriften «. en zelf. ,. over David. ,. :. bekwaamheid het op-. over de kunsten. ;. niemand. ». was het ook meer waardig. Zijne leerlin-. )*. gen deden. ». overdreven vaderlandsliefde, en de meeste. ». hunner stukken droegen er het kenmerk. ». van. Zij onderscheidden zich insgelijks. ». door die kleeding der middeleeuwen. ». die. ». kleeding wilde maken.. ». verweten, dat. men. zich. eenige. opmerken door hunne. tijd. hij uit. tot. ,. de nationale. Men. heeft David. naijver eenige. kun-.

(70) LEVEN. 58. ik heb dit echter. ». stenaars vervolgd heeft. «. nooit kunnen ontdekken .Er waren eenigen. )>. die der aristocratische partij. ». daan. ,. minder door staatkundige denk-. m. wijze. ,. dan uit dankbaarheid want de om-. ». wentelin g was in alle de werkplaatsen door-. ;. waren toege-. ;. ». gedrongen. Als patriot heeft David hen. ». kunnen tegenwerken. ». naar konden. ». heden. ». gevoel eener lage ijverzucht. Eene toe-. ». vallige wanstaltigheid. ». eene zekere ruwheid in zijne manieren,. ». namen. ». vertrouwelijken. ». dig en goedhartig ». hem. zijne. ,. Het aantieke. als. meerdere. niet vatbaar. niet voor. maar. begaafd-. maken voor het. aan zijn. hem. kunst e-. in. ;. wang en. maar. ,. in. den. omgang was hij eenvou-. ,. *.. reeds. door David in. ». de kunsten ingevoerd. ». ver elders, vervong in de kleeding der. * Mémoires sur. la. ,. zegt deze schrij-. convention et le directoire, t. i,p.74*.

(71) ,. VAN DAVID.. $9. ». vrouwen, in het kapsel van beide seksen. ». en tot in de meubelen. ». leenroerige. ,. ,. ,. het gothische, bet. en die gemengde en zonder-. vormen. door. ». linge. ». boven uitgevonden.. «. in. ,. der. de slaverny. Werd. bet gemak. de meubelen, somtijds aan de zui-. en van het ge-. ». verheid der teekening. ». zigt opgeolïerd. ». kleeding der vrouwen vereenigd. Het-. ». geen in deze navolging der Grieken en Ro-. ». meinen met onze zeden en luchtstreek. ». niet overeen. ». ener. v. sche nabootsing, niets overgebleven, dan. is. ,. kwam. van deze,. ,. beide vonden zich in de. in. ,. is. sedert verdwenen,. den beginne, te. slaaf-. ». hetgeen goed en redelijk. is. ,. en geheel. )>. Europa, beeft er zich, even. als. Frankrijk,. 5». wel. bij. bevonden.. Een der. ». leerlingen van David. ,. Lebrun, geboortig van Marseille zijne kindschheid te Parys. zich in. Topino,. sedert. gekomen. de teekenkunst te oefenen. ,. ,. om had.

(72) leven. 6o. onder dezen meester snelle vorderingen ge-. maakt. ,. en binnen weinig. tijds. jongeling, die een zachtzinnig. regt karakter had. ,. ,. was deze. open, en op*. een zijner beste leerlin-. gen geworden. De bekwaamheden van dezen jongen schilder. die tevens een. ,. en opregte patriot was. ,. vurige. gaven van hem. ,. de schoonste verwachting. ,. maar van het. begin der omwenteling af, was zijn zui-. hoofd verhit. delijk. en. ,. hij. werd een som-. bere en ergdenkende republikein.. Reeds. had. hij. ,. zich. geheel. voornemen opgevat. het. aan de. staatkunde. geven, toen David, die in. hem. bekwaamheden ontdekte. verlangde. hij. ,. om. over. te. wezenlijke ,. dat. eene reis naar Italië zoude doen. In het. Toskaansche zijnde. ,. zond. hij. aan David. eenen brief uit Florentiën ( 3 i october 1792) gedagteekend inhoudende klagten over de ,. kwellingen, die de fransche kunstenaars te. Rome. in dit jaar,. moesten, doorstaan. David.

(73) ,. VAN DAVID. las. 61. dezen brief in de zitting van den 2. no-. 1. vember voor dezelve was van den volgen,. den inhoud «. ». » >». :. Burger. lk zal. uwe. uw. mid-. vaderlandsliefde een. om. del aan de hand geven. vaderland nuttig. te. zijn. nogmaals ,. door het. doen eerbiedigen. en. >». buitenslands. ». door twee fransche patriotten van den. ». brandstapel der inkwisitie te verlossen. «. te. ,. De burgers Rater en Chinard * werden ,. * Dit waren twee jonge fransche kunstenaars. Lyon van welke de. eerste zich te. ,. kunde en de tweede, ,. in. Rome. in. ,. van. de bouw-. de beeldhouwkunde oefende.. Rater was de zoon van den beroemden bouwmeester. van dien naam. ,. aan wien de stad Lyon een groot ge-. deelte van hare schoonste kelijke. vergrootingen te. naderhand. zijne. bevond zich. ,. vrijheid. in 1794. beleg van die stad. ,. ,. bij. in. gebouwen danken. ,. en. heeft.. De zoon. ,. weder bekomen hebbende,. Lyon , en diende ,. de. aanmer-. artillerie. ,. waar. tijdens het hij zich. on-. derscheidde, en veel tot de verdediging dier stad bij-. 6.

(74) ,. LEVEN. 62. den nacht tusschen den 22 en 23 sep-. ». in. ». tember. 5*. ,. ,. door sbiren * aangevallen. ben knevelden gevangenis. «. ,. die. ,. en in de gouvernements. bragten. Kort hierna. deed. men. onderscheidene modellen van Chi-. nard. ,. en eenen hoed met eene nationale. kokarde. ,. dien. hij slechts in. huis droeg. v. in beslag. nemen. Deze modellen. ». vrijheid. den genius van Frankrijk kroo -. ,. droeg. Chinard behaalde, in 1586, te. zijn. Rome den ,. :. de. eers-. ten prijs der beeldhouwkunde, eene eer, nog nooit door. eenen Franschraan genoten. .. Hij heeft een groot aantal. Forst- en standbeelden nagelaten, welke zeer gezocht. worden, en scheidde. bij. de ten toonstelling van 1806, onder-. men twee door hem vervaardigde. den; dat van keizerin Josephine genius-Beauharnais. ;. hij. ,. borstbeel-. en dat van prins Eu-. werkte insgelijks aan het beeld-. houw werk des triumfboogs van het Carrousel, en was lid der Akademie van. Lyon alwaar ,. hij in. i. 8 i 3 overleed.. * Eene soort van geregts dienaars in den kerkdijken Staat.. De. Vertaler..

(75) VAN DAVID.. 63. nende ; Jupiter de aristocratie. ter. neder. bliksemende ; en de godsdienst in eene zittende. gestalte. ,. den genius van Frankrijk. ,. ondersteunende. wiens voeten op de wolken. ,. rusten, en wiens hoofd, met. kroond. ,. der wereld. Wel. kennen geeft, dat. te. stralen gehij het licht. is.. nu! de abbati van het gouverne-. ment hebben door de geheele gestrooid. racht. ,. ,. had. leedigd. enz.. haar. ;. gevangenen. in. waar. ces. ,. ,. ten. Men. enz.. ,. opgesloten. vergaan. stad uit-. dat Chinard de godsdienst be-. het. uiterste. Men. -. Angelo. in de vuiligheid. terwijl de Inkwisitie. opmaakt.. de twee. heeft. kasteel St zij. ve-. hun pro-. spreekt nog maar al-. leen van Chinard, en er loopt een gerucht dat Rater dood nationale. is..... garde. Beiden hebben in de. van. Lyon gediend. ,. waaronder Chinard kapitein was; zij moesten. weldra. weder naar hunnen. post.

(76) LEVEN. 64. *. ». vertrekken en dit was zeker hunne groot-. ». ste. ,. ». misdaad. in het. oog hunner heulen.. De HeerChaset, beider. ». bevel ontvangen. ,. om. vriend, had een. op den 16 october. ». voor de Inkwisitie te verschijnen,. ». men hem met de galeijen dreigde,indienhij. ». niet dezelfde verklaring. *. Chinard. ». afgelegd. ». doen. ». zijne getuigenis te. ». van Ratel had ». ,. ,. ;. deed ten. laste. die de andere getuigen hij. ,. van. hadden. had de zwakheid zulks. en konde. Gij weet. waar. Rome. niet verlaten. herroepen.. men hem. ,. te. om. Ten aanzien. niets gevraagd.. dat de Franschen hier sedert. worden. ». lang mishandeld worden. «. schandelijk. 3*. tenis. genomen. ken. ,. welke de bovengenoemde bevesti-. gen.. De geruchten,. 3». «. ;. vele. weggezonden andere inhech,. ,. enz.. die. dit zijn daadza-. ;. men omtrent. om. Chi-. «. nard. ». deren van het volk voor een auto-da-. in. omloop brengt. ,. de gemoe-.

(77) VAN DAVID.. 65. fê * voor te bereiden, maken den grootsten » spoed in deszelfs opeisching van wege de ». ,. ». natie noodzakelijk;. ». ten ». ,. dan. ik. Met den. ,. doch. zult beter we-. gij. wat er gedaan moet worden. zelfden koerier schrijf ik aan. ». den president der conventie. ». hem, rapport over. ,. die zaak te. en verzoek. doen. hij. :. Ach waarde. ». moet er van onderrigt zijn.. ». meester. ». nister. ». vaderlandslievende ijver zoude aan onge-. ». lukkige patriotten. ». hebben ». ,. indien wij te. hadden, zoo. !. mi-. Toskanen,. zijn. als in. veel. . . .. Rome eenen. angst bespaard. !. Het zal u vreemd voorkomen, dat gij nog. ». geenen brief over deze zaak hebt ontvan-. ». gen, maar door de dwingelanden bewaakt * Akte. of daad van geloof, dus noemt men het. verbranden der lieden. ,. die in Spanje van ketterij be-. schuldigd en door de Inkwisitie ten vure gedoemd. worden. Nu, dat. is. dan ook een geloof op. De. zijn. Spaansch!. Vertaler. 6. ..

(78) ,. LEVEN. 66 ». beven onze vrienden en van. ». niemand. ». vertrek alleen verhaast,. ,. ,. zuchtende. ner. broeders. x. heb. klagten te doen.. De. conventie. dadelijk. bij. om. in. mijn. naam van. die ik over het lot hun-. *. ,. durft. Ik zelf heb. schrijven.. de patriotten. » al. Rome. nam. achtergelaten. ». een besluit. dat. ,. men. het hof van Rome op het ontslag. dezer kunstenaars zoude aandringen.. Den 26 november, deed de burger Romme,. in naam van het. derwijs, een verslag. dat de plaats. komité van openbaar on,. waar bij beweerd werd. ,. van directeur der fransche. Akademie van schilder beeldhouw- en bouw,. kunde te Rome nutteloos ware, en tevens het voorstel gedaan plaats zou. ,. om. te besluiten. ,. dat deze. worden vernietigd, en deze. ting onder het toezigt. inrig-. van den agent van. Frankrijkgesteld;dat het beheer dezer school. veranderd zoude worden. ,. ten einde er de. grondbeginselen van vrijheid en gelijkheid.

(79) VAN DAVID. die de fransche republiek. 67. bestuurden. ,. te. doen stand grijpen.. David nam hierop bet woord. ,. en zeide. :. «. Ik verzoek ,dat de minister van buitenland-. ». scbe zaken aan den agent van Frankrijk. bet hof van. » bij. Rome. bevel geve. .. om. de. ». sporen van het leenstelsel en de afgode-. 5*. rij. ,. die. nog. in het paleis der fransche. Rome. demie. ». verdwijnen. ». dewijk. ». in de vertrekken. te. dat de borstbeelden van. Lo-. XI Y en Lodewijk XY, welke. zich. ;. bevinden. ». ken. ». gebruikt worden.. ,. der eerste verdieping. vernield, en deze. ». m. Aka-. aanwezig zijn, te doen. ». vertrek-. tot werkplaatsen der kweekelingen. Laten wij. >». Kellerman. ». die. >*. *. ,. ». antwoordde Carra de. zorg over. ,. « ,. om. aan alle. gedenkstukken van den hoogmoed en. Die generaal had toen het bevel over het fransche Alpen-leger, en wilde den oorlog io Italië overbren-.

(80) ,. LEVEN. 68 ». vernielen. te. de slavernij. te. ,. zamen. ». het. ». den der. ». ten wij onze jonge kunstenaars. ». liefde tot. ». heeft. ». ter. ». stof. ,. ,. in. vermengd met de zinnebeelgeestelijke. onderdrukking. de kunsten naar. ,. Rome. ;. la-. die de. gevoerd. niet aan. den haat van eenen. en aan. de dolken zijner. pries-. shiren. overgeven. ». Ik. moet u doen opmerken , zeide Dadat de paus geene willekeurige op-. ». vid. ». permagt in. ». in. ». zoo. ». rijk, enz.. ». de kunstenaars een vaderland. j». zondere wetten. ,. Rome. uitoefent. Die stad. ée'n. regtsgebied verdeeld. meer dan als. dat van Spanje. ,. Portugal'. Aldaar vinden,. ,. welke. ». roepen Het. ». sident der natie , indien zij. ». den. ». borstbeelden. ». het volk. .. ;. zij. is. als. zij. is. Frank-. ,. het ware,. en. bij—. kunnen. alleen de schuld van. in-. den re-. onderdrukt wor-. mogen vrij een auto-da-fé van deze hun. maken. ,. ik. ben zeker. toejuichen zal.. ». ,. dat. Deze aan-.

(81) VAN DAVID.. 69. ». merkingen werden naar de uitvoerende. ». magt gezonden.. ». De burger Le Brun tenlandsche zaken. ,. minister van bui-. ,. maakte den 2 decem-. ber aan de Conventie bekend. ,. dat de bur-. gers Rater, Chinard, en andere kunstenaars, die in de gevangenissen der Inkwisitie. den gezeten der vonnis te blijven. zijne. ,. ,. en met verlof. om. te. in vrijheid gesteld waren.. ,. zon-. Rome Reeds. den 23 september had deze minis-. sedert ter. ,. op bevel van den paus. ,. had-. aanvraag tot loslating dier ge-. vangenen aan het hof van Rome gezonden. hetwelk onverwijld aan. ,. zijn. verzoek. voldaan had.. Den. 5 januarij. 1793 beklom David het. spreekgestoelte en zeide «. *. >>. Ik. :. Burgers representanten. kom u. ,. alleen vrede en verbroede-. ring voorstellen..... Beschrevene. vade-.

(82) ». LEVEN. 7° ». ren. ». ment. )». ,. kinderen van. de zijn. gelijkelijk. hebt bepaald. ,. ieder departe-. uwe. zonen.. dat Ryssel zich. Gij. het va-. bij. ». derland verdienstelijk gemaakt heeft, en. ». gij. «. gesteld, dat. ». lijk. ». gij. ». dat. ». heeft bij het vaderland. ». hebt er wel aan gedaan. heeft. ;. gemaakt. bij. het vaderland. en. ,. hebt wel gehandeld. Iedereen zegt, Parys. zich. gemaakt. verdienstelijk :. wel nu. !. neemt. dus een der gelijk dekreet.. Eene menigte stemmen riepen ». hebt vast-. gij. Diedenhoven zich verdienste-. genomen. In. alle. :. «. Het. is. ». de beraadslagingen. ,. betrekkelijk. het groote proces dat te dier tijde de conventie bezig hield. .. stemde David met de-. meerderheid.. Den 20. januarij. werd de representant. Michel Lepelletier de Saint-Fargeau. op dezelfde wijze gestemd had. ,. ,. die. ten huize. van eenen tafelhouder in het Palais-Éga -.

(83) VAN DAVID.. door eenen voormaligen garde-du-. *. lité ,. corps. 71. met name. ,. Paris. ,. vermoord.. Robespierre sprak voor de conventie eene. op zijnen ambtgenoot. lofrede bij. dekreet bepalen. hem. Panthe'on. ,. uit. ,. en deed. dat de eer van bet. zoude worden toegestaan. ,. en toen den 24 de begrafenisplegtigheid plaats. bad. ,. waren de leden der convendezelve tegenwoordig. Des an-. tie alle bij. derendaags werden de weduwe broeders. ,. ,. de beide. en bet achtjarige dochtertje van. Lepelletier voor de balie der conventie toegelaten,. om. aan dezelve hunne dankbaarheid te. betuigen voor de eer, welke men zijner nagedachtenis had aangedaan. Bij deze gele-. *. Ten. tijde. der omwenteling werden bijna alle stra-. ten en pleinen in Frankrijk herdoopt. men. ;. zoo noemde. toen het palais royal (het koninklijke paleis. lais égalitê (paleis. van gelijkheid).. De. Vertaler.. ). pa-.

(84) .. LEVEN. 72. genheid zeide een der broeders van den overledenen. Burgers,. «. Ik stel. ». :. u de dochter van Michel Lepel-. uwen ambtgenoot, voor; vervolgens. ». letier ,. ». het kind op heffende en aan het zelve den. ». president der conventie wijzende. ». hij. :. nichtje, zie daar thans. zeide. ,. uw, vader. h. zich vervolgens tot de andere representan-. ten. en tot de aanwezende burgers wen-. ,. dende, voegde ». uw. daar. hij er bij. kind. ». :. «. Franschen. wijl er. eene diepe. stilte in. ziet. woor-. Hij sprak deze. den met eene ontroerde stem. !. uit. ,. ter-. de vergadering. heerschte. Suzanna Lepelletier tot kind aan. men werd met ,. te. ne-. eenparigheid van stemmen. besloten. * ». Nog. heid. ,. geheel en. zeide toen. al. vervuld van de droef-. David. ,. die wij alle ge-.

(85) VAN DAVID.. 7°. ». voelden, toen wij de lijkplegtigheid ver-. :*. zelden. ». blijfsels. >*. hebt. ,. waarmede. de. stoffelijke. over-. van onzen ambtgenoot vereerd stel. ;. gij. u voor. ik. ,. marmer. een. doen oprigten. ». gedenkteeken. >*. welk het gelaat van Lepelletier voor het. ». nageslacht bewaart. ». ren hebt gezien, toen. te. ,. zoo. het-. het giste-. als gij. hij. ,. naar het Pan-. ». theon werd gedragen. i*. dat er voor dit werk een prijs uitgeloofd. >. worde. .. ;. en. verzoek. ik. ,. ». Dit voorstel werd aangenomen.. Men heeft. de ongunstige stemming van het hof van. Rome. ten opzigte der fransche patriotten. en inzonderheid der kunstenaars in. die stad. hun. welke. ,. verblijf hielden. ,. gezien. ,. Nu. deed de in vrijheidstelling van Rater. en Chinard hopen. ,. dat. gelijke beleedigingen te. zij. niet. meer der-. wachten hadden. ;. doch het ten uitvoer brengen van het, door David voorgestelde. ,. dekreet. ,. om het 7.

(86) ,. LEVEN. 74. wapen van den koning Akademie. Rome. te. ,. uit. en van het paleis des. nemen. ambassadeurs weg te. diende tot. ,. om een ijsselijk bloedbad aan te. voorwendsel, rigten. Den. den gevel van de. i3 januari),. werd bet volk tegen. de Franschen opgeruid door eenige abten die bet teeken tot. den moord gaven. De am-. bassadeur Basseville werd op de straat aangevallen, op den oogenblik, dat bij zich naai-. de akademie wilde begeven,. om. er eenen. kleinen kring van vrienden en patriotten te ’s. bezoeken. ,. weeks aldaar. die bij. gewoon waren eenmaal elkander te. komen. bij. ;. keerde ijlings naar zijn hotel terug, en werd aldaar vermoord.. en jongelieden. ,. Bijna. alle. die aldaar. kunstenaars. met jaargelden. door de fransche schilderschool geplaatst. waren ondergingenhetzelfdelot; en zij die ,. ,. bet geluk. hadden. te. ontkomen. ,. zochten. ,. na in den Kerkdijken Staat te hebben rond-. gezworven. .. eene schuilplaats in Toskanen..

(87) VAN DAVID.. 75. Weldra werden hier over klagtennaarParys opgezonden. Bijna. hem. schreven aan. alle. dien. ,. vader beschouwden in. wien. zij. ,. deze jonge schilders. ,. zij. toen. als. hunnen. aan den kunstenaar. sedert den. aanvang. ,. zijner staat-. kundige loopbaan, den beschermer der kunsten zagen.. Den 4 februarij beklom David bij het openen der zitting het spreekgestoelte en ,. ,. zeide. met. warmte. veel. ,. :. «. Ik verzoek. ,. dat. ». de nationale conventie haar comité van. ». openbaar onderwijs gelaste. >*. delijk. 5*. einde aan de kunstenaars der fransche. ». Akademie. ». ten. ». zoodra. ». men. j». dat deze jaarwedde bepaald worde. *. eenkomstig de verbindtenissen door het. «. voormalige bestuur met deze menschen. ,. een verslag aan te. ,. ,. haar onmid-. bieden. ,. ten. die te Rome een jaargeld geno-. gepaste jaarwedden te verzekeren zij. in. ,. hun vaderland terug geko-. zullen zijn. Ik vraag daarenboven ,. ,. over-.

(88) ,. LEVEN. 76 ». 5*. aangegaan. Ik verbeelde mij. en ik houde mij verzekerd. ». eenstemmig met mij. )». wezen. 3>. j3. ,. burgers. ,. dat. gij alle. van oordeel zult. dat het vervullen dier verbind-. ,. meer dan strenge regt-. niet. tenissen. vaardigheid. is.. 3>. Dit voorstel werd on-. middelijk aangenomen.. Den 20. februarij,. kwam. Felix Lepelletier. der conventie zijns broeders borstbeeld aan-. bieden. dit. ;. geestdrift. werd door de vergadering met. ontvangen. ,. en. ,. door David. met de volgende lofspraak vereerd 3 >. gers, ik heb het. beeld naauwkeurig beschouwd. 33. het zeer wel uitgevoerd. ft. gelijkend. bevonden. jong mensch. ,. ;. ,. borst-. en heb. en volmaakt. deszelfs. maker is een. Fleuriot genaamd. Ik ver-. hem. de streelendste. beloo-. namelijk. naam. in het. 33. zoek voor. 33. ning. 33. proces-verbaal ingeschreven. 33. volgens verzoek ik. ,. ,. ,. Bur-. «. u aangebodene. 3). 33. :. ,. dat zijn. ,. worde. ;. ver-. dat het borstbeeld.

Afbeelding

Updating...

Referenties

Updating...

Gerelateerde onderwerpen :