Benauwdheid in de palliatieve fase

Hele tekst

(1)

S . M . D E H O S S O N L O N G A R T S

T W I T T E R : @ S H O S S O N T W I T S 1 4 O K T O B E R 2 0 1 5

Benauwdheid in de

palliatieve

fase

(2)

Middeleeuwen

(3)

Dame Cicely Saunders

1918 - 2002

(4)

Cicely Saunders

1958 St Joseph Home for the Dying Poor

1967 – 1985 Christopher’s Hospice

(5)
(6)
(7)
(8)

’La médecine, c'est guérir parfois,

soulager souvent, consoler toujours.’

(Ambroise Pare 1510-1590)

(Geneeskunde is soms genezen, vaak verlichten,

maar altijd troosten)

(9)

SLOTCOUPLET

(10)
(11)

Benauwdheid in de palliatieve fase

Inleiding

Oorzaken benauwdheid

Symptoombestrijding dyspneu

Niet-medicamenteus

Medicamenteus

(12)
(13)

Synoniemen Benauwdheid

Dyspneu

Kortademig

Kort op de borst

Poestig

Druk op de borst

Moe op de borst

Ademnood

Ongemakkelijke ademhaling

Niet kunnen doorzuchten

(14)

Definitie Dikke van Dale

“Gevoel dat je moeilijk ademt”

(15)

Beoordeling van benauwdheid

Subjectief!

Gegeven: Als een patiënt benauwdheid voelt, is die benauwdheid er.

Objectief zichtbaar:

Gebruik van hulpademhalingsspieren/ Intercostaal spieren

Paradoxale ademhaling

Lip pursing

Ademfrequentie

Saturatiemeting

Cyanose lippen/vingers/oren

(16)

Circel van Loeser

(17)

Wat zijn oorzaken van

benauwdheid bij kanker?

(18)

Oorzaken benauwdheid bij kanker

Groep Oorzaak

Direct betrokkenheid ademhalingsstelsel

Tumorobstructie

trachea/bronchiën/atelectase Indirecte betrokkenheid

ademhalingsstelsel

Pleuravocht

“ Postobstructie” pneumonie VCSS

Pijn Angst

Effecten antikankerbehandeling Radiatiepneumonitis

Chemotherapie-pneumonitis Cardiomyopathie

Complicaties van de ziekte Anemie

Longembolie Pneumonie

Co-morbiditeit COPD

hartfalen spierdepletie

(19)
(20)
(21)
(22)
(23)
(24)
(25)
(26)

Oorzaak behandelen

Als dit zinnig geacht wordt (toxiciteit vs effectiviteit)

Als dit haalbaar geacht wordt (tijdscriterium)

Als dit gewenst geacht wordt (autonomie van patiënt, shared decision)

(27)

Palliatieve zorg: Holistische benadering

Symptoomgericht

Oorzakelijk

Symptomatisch

Psychische problematiek

Sociale problematiek

Existentiele problematiek

End-of-life/ Advance Care planning

(28)

Symptomatische behandeling benauwdheid

Niet-medicamenteuze behandeling:

Longrevalidatie/Inspanningstraining, fysiotherapeutische interventie

Voedingsondersteuning

Zelfmanagement (pursed lip breathing, huffer)

Psychosociale ondersteuning

Ventilator op gezicht

Ondersteuning (gespreksvoering, psycholoog)

Medicamenteus:

Morfine

Benzodiazepines

Zuurstof?

Steroiden (dexamethason; prednisolon)

Inhalatiemedicatie (continueren)

(29)
(30)
(31)

Voorbeelden oorzakelijke behandeling

Pleuravochtdrainage

Ascitesdrainage

Palliatieve chemotherapie

(32)

Symptomatische behandeling benauwdheid

Niet-medicamenteuze behandeling:

Longrevalidatie/Inspanningstraining, fysiotherapeutische interventie

Voedingsondersteuning

Zelfmanagement (pursed lip breathing, huffer)

Psychosociale ondersteuning

Ventilator op gezicht

Ondersteuning (gespreksvoering, psycholoog)

Medicamenteus:

Morfine

Benzodiazepines

Zuurstof?

Steroiden (dexamethason; prednisolon)

Inhalatiemedicatie (continueren)

(33)

Morfine

Krachtig analgeticum

1806: Friedrich Sertuener (apotheker, Paderborn)

Werkzame bestandsdeel van opium

Geextraheerd uit de papaverplant

Inmiddels synthetische productie

(34)
(35)

Morpheus

Griekse God van de dromen

Zoon van Hypnos (God van de Slaap)

Kon de vorm aannemen van elk mens

Verscheen in je dromen als geliefde

(36)

Trouw 26/10/2013

(37)

Behandeling dyspneu in de

terminale fase

(38)

Klinische verschijnselen Longkanker

Klacht Percentage bij presentatie

Percentage bij

‘end-of-life’

Hoest 65%

Dyspneu 7-40% 90%

Thoracale pijn 20-33%

Hemoptoe 6-31%

Slechte eetlust 1-5%

Botpijn (M1) 6-13%

Supraclaviculaire klier (N3)

16-30%

Vena cava superior syndroom

11%

Pleuravocht* 12-33%

Hepatomegalie* 3-20%

(39)

End of life bij dyspneu

Symptomatische behandeling: morfine

Euthanasie

Palliatieve sedatie

Acute palliatieve sedatie

(40)

Wat te doen bij terminale dyspneu (of pijn?)

1. Symptoombestrijding (morfine)

2. Palliatieve sedatie

3. Acute palliatieve sedatie

4. Euthanasie

(41)

Symptomatische bestrijding dyspneu

Proportionele dosering (!)

Startdosering opioidnaief: 2,5 – 5 mg (net als UK)

In richtlijn geen nadere duiding bij niet-opioid naieve patienten

Evaluatie na 4 uur, dosering evt 50% verhogen

Doorbraakdyspneu: 1/6 dagdosering opioid

Evt. Benzodiazepine toevoegen

(42)

S . M . D E H O S S O N L O N G A R T S

Palliatieve sedatie

(43)

Palliatieve sedatie

Definitie:

Het opzettelijk verlagen van het bewustzijn van een patiënt in de laatste levensfase.

Doel:

Het verlichten van het lijden van de patiënt

(44)

Taalgebruik rond palliatieve sedatie

 Geef mij maar een spuitje…..en dan weg….

 Kan de morfine niet langzaam omhoog?

 De familie wil starten met dormicum…

 Passieve euthanasie…je weet wel…met morfine…

 Passieve sedatie, heet dat toch?

 Ik vind deze patiënt eigenlijk meer iemand voor sedatie…

 Patiënt wil geen euthanasie, maar jullie doen toch aan palliatieve sedatie?

 Laat moeder maar rustig inslapen….

(45)

Taalgebruik van Dokters

(R. Bruntink, de laatste slaap 2008)

Terminale sedatie

Diepe sedatie

Diepe terminale sedatie

Terminaal coma

Permanente sedatie

Terminerende sedatie

Sedatie in de laatste levensfase

Diepe, continue sedatie

Slaapinfuus

• Sedatie

• Totale sedatie

• Palliatieve sedatie in de terminale fase

• Palliatieve sedatie therapie

• Gecontroleerde sedatie

• Terminale narcose

• Diepe chemische slaap

• Terminale verdoving

• Verkapte euthanasie

• Langzame euthanasie

(46)

Definitie uitgesplitst

De definitie bestaat uit drie onderdelen:

1. handelen dat het bewustzijn verlaagt;

2. het gaat om opzettelijk handelen;

3. handelen bij een patiënt in de laatste levensfase

(47)

Indicatie

Aanwezigheid van een refractair symptoom

Dit is aanwezig indien:

Geen van de conventionele behandelingen (voldoende snel) effectief zijn en/of deze behandelingen gaan gepaard met onaanvaardbare bijwerkingen

(48)

Refractaire symptomen

Pijn

Dyspneu

Delier

Zelden: ernstige misselijkheid/braken.

In feite elk palliatief symptoom kan hypothetisch indicatie zijn!

(49)
(50)

En morfine dan?

Geen goed sederend medicament

Veel bijwerkingen: mn onrust, tremor, hallucinatie, delier

Kunstfout!

(51)

Reutelen

Geen behandeling

Uitleg familie

Eventueel:

Buscopan im

Atropinedruppels oraal

(52)

Take home message

Alle pijlers toepassen bij behandeling van dyspneu

Holistische aanpak (de hele mens centraal) is noodzakelijk

Dyspneu: zowel niet-medicamenteuze als medicamenteuze aanpak

Bij refractaire klachten: start palliatieve sedatie

(53)

Slotcouplet

(54)

Twitter: @Shossontwits

Vragen?

Afbeelding

Updating...

Referenties

Updating...

Gerelateerde onderwerpen :