Herinnering aan Holland

31  Download (0)

Hele tekst

(1)

1 Een aantal dagen in november en december 2020

Deel 1: Locatie, nieuwe natuur, de Kadans, Maasheggen Deel 2: Geologie, kanalisering Maas, geschiedenis, Kroonwerk Deel 3: Bossen en boeren, ‘duurzaam’ kost ons 90.000 miljard euro Deel 4: Geneeskruiden gratis om je heen, literatuurlijst (volgt)

Door: Trudy Maassen, Nederasselt Vooraf:

Het was bijzonder leuk om met KNNV-leden op excursie te gaan: iedere keer weer ouderwets KNNV- gezellig. Fijn samen van de natuur genieten en kennis delen. Dank jullie. Voor herhaling vatbaar. Wij natuurliefhebbers voelen bewondering voor dieren en planten en ontdekken graag dat ene

bijzondere exemplaar. Er is in de voorbereiding diepgaande informatie gevonden over het gebied waar ik een paar jaar woon. Wat niet altijd te vermelden valt in het tijdsbestek van een wandeling.

Eerlijk gezegd, al studerende kwamen steeds meer belangwekkende feiten naar voren. Er zijn veel plaatjes ingeplakt en het wordt in meerdere delen gepresenteerd. Tip: door scrollen als je iets niet interesseert. Het is essentieel dat wij tevens durven erkennen wat de ware oorzaken van

natuurdestructie zijn. Immers, ons inzicht kan veel veranderen. Wij zijn hier. Wij willen blijven genieten van de indrukwekkende schoonheid van de natuur. Dat wordt ernstig bedreigd.

Disclaimer: Informatie over kruiden is voor educatieve doeleinden.

Bij klachten dien je een arts te raadplegen.

Deze prachtige natuur is helaas zeldzaam geworden Weg gemoderniseerd

Fotograaf: user:Larisa-K

https://pixabay.com/nl/photos/meer-bos-bomen-vijver-water-5678837/

(2)

2

Herinnering aan Holland

Denkend aan Holland zie ik breede rivieren

traag door oneindig laagland gaan, rijen ondenkbaar

ijle populieren als hooge pluimen aan den einder staan;

Hendrik Marsman (1899 – 1940)

Vroeger

Claas Hendrik Meiners: In de uiterwaarden bij Oosterbeek, 1886

https://www.simonis-buunk.nl/kunstwerk/claas-hendrik-meiners-schilderij-gelders- landschap/17084/

Anno 2020

Nederasselt Gezond zet zich in voor de gezondheid van medemensen middels beweging en hardlopen.

https://nederasseltgezond.nl/

(3)

3

LOCATIE:

De omgeving van Nederasselt is een bijzonder gebied waar natuur en cultuur door elkaar heen vlechten. Diverse overheersende belangen stempelen hun afdruk in het landschap. Hier is de Maas gekanaliseerd en zien wij de sluis en stuw met de Graafse brug. De kolken, ook wielen genoemd, zijn ontstaan door dijkdoorbraken: het Kleine Wiel, het Molenwiel met molen, natuurgebied De Kadans.

Door de recente afgraving van speciale keramische klei is een extra natuurgebiedje met een paar plassen ontstaan. Water, bomen, velden en struiken zijn essentieel voor de biodiversiteit. Landbouw en historie nemen prominente plaatsen in. De beroemde Maasheggen hadden hier kenmerkende, mooie landschapselementen kunnen vormen. Kroonwerk de Coehoorn is een onder de grond gelegen, ooit historisch merkmaal. Het is een sterfort.

Ik heb deze kaart van google en weet niet waarom een bepaald deel gearceerd is.

Naam Nederasselt in oudere vermeldingen:

1301 Nederassel, 1316 de Inferiori Assela, 1665 Neer Asselen, 1773 Neer Asselt, 1840 Neder-Asselt.

Naam verklaring: samenstelling van lo 'licht, open bos' en de boomnaam (Oudnederlands) asc 'es' (Fraxinus excelsior) met als betekenis 'essenbos', met neder 'lager gelegen, stroomafwaarts', ter onderscheiding van Overasselt. Tussen beide dorpen stroomde ooit een riviertje: de Asselt.

Gelegen aan de zuidrand van Nijmegen, hoort Nederasselt tot een lint dorpen: Malden, Heumen, Overasselt, Nederasselt. Deze vormen samen de gemeente Heumen met het gemeentehuis in Malden. Verderop van dit lint langs de Maas liggen Balgoij en Niftrik van de gemeente Wijchen. Net als nu, hadden in eerdere tijden culturen invloeden op elkaar die verder gingen dan het dorp zelf.

Tegenwoordig heeft het dorp ca. 300 huizen met een kleine 800 inwoners. Er heerst hier een vriendelijke, bewonderingswaardige samenwerking tussen de mensen. Onlangs is het prachtige dorpshuis door de bewoners zelf vakkundig gerestaureerd. Het wordt door vrijwilligers beheerd.

FAUNA:

De soortenrijkdom van vogels, vlinders en andere dieren is op zich groot vanwege de uitgestrekte vrije ruimte en het water van Maas en plassen. Kolken worden hier wielen genoemd. De meeste hebben helder water. Op het Kleine Wiel na. Dat vind ik er zomer en winter vies uitzien. Sommige zijn geliefd bij vissers. Er bestaan meerdere dassenburchten. De wildwissels zijn duidelijk zichtbaar.

(4)

4 In en om de uiterwaarden leven vleermuis, konijn, haas, vos, egel, mol, kikker, pad, andere

amfibieën, diverse muizensoorten. Wij zagen enige typen ganzen: Brand-, Nijl-, Canadees-.

Verder: witte zwaan, kramsvogel, roodborst, staartmees, koolmees, witte reiger, blauwe reiger, buizerd, torenvalk, aalscholver, fuut, wilde eend, meerkoet, meeuw, merel, mus, roek. Soms vliegt een ooievaar over. Zij hebben nesten in een volgend dorp: Balgoij. Er verblijven rondom Nederasselt, de volgende vogelsoorten: groene specht, bonte specht, goudhaantje, boerenzwaluw, steenuil, velduil, havik, sperwer, koperwiek. Helaas zijn de aantallen te gering. Behalve ganzen.

In mijn natuurtuin komen vanaf de koudere dagen, puttertjes lekker snoepen aan de olierijke zaden van uitgebloeide teunisbloemen die ik speciaal voor ze laat staan. Groenlingen, vinken, musjes en koolmeesjes zijn mijn vaste diner-gasten. Onder andere. Kale, verstoepte tuinen en lege

landschappen zijn slecht voor dier, plant en ons. Het veroorzaakt verslechtering van bodemleven, waterhuishouding en zuurstofvoorziening. Zo kan een tuin zijn:

https://metalandscapedesign.com/2014/02/25/where-to-plant-trees-in-your-yard/

Schilderij: Martien Nuijen https://www.martiennuijen.nl/

(5)

5 ijsvogel. Het mooie vogeltje komt tevens in tuinen van dorpelingen. Deze man heeft de Nederlandse Zeearend in 2017 waargenomen. De laatste heb ik in dezelfde tijd ook boven de uiterwaarden gezien.

De bijnaam ‘Vliegende deur’ klopt. Je weet niet wat je meemaakt. Want dit prachtdier vloog een dag te voren vlak bij me in de Overasseltse vennen. Alsof er een deur boven je is. Indrukwekkend.

De zeearend is een imposante, zeer grote roofvogel ('vliegende deur') van waterrijke gebieden. Leeft van vis, watervogels en ook van aas, vooral als er ijs ligt. Lange tijd een zeldzame wintergast, maar tegenwoordig zelfs broedvogel in Nederland in toenemende aantal (2018: 14 paar).

https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-

vogels/vogelgids/vogel/zeearend#:~:text=De%20zeearend%20is%20een%20imposante,(2018%3A%2 014%20paar).

https://vroegevogels.bnnvara.nl/community/fotos/vogels/zeearend/319560

FLORA:

We zagen de volgende struiken en bomen:

- Essenbosjes, Fraxinus excelsior - Sleedoorns, Prunus spinosa - Rode kornoelje, Cornus sanguinea - Hondsroos, Rosa canina

- Kardinaalsmuts, Euonymus europaeus - Ratelpopulier, Populus tremula - Zwarte populier, Populus nigra - Witte abeel, Populus alba - Knotwilg, Salix alba - Zwarte els, Alnus glutinosa

- Paardekastanje (zonder n), Aesculus hippocastanum - Hazelaar, Corylus avellana

- Meidoorn, Crataegus oxyacantha en Crataegus monogyna - Haagbeuk, Carpinus betulus

(6)

6 Elzenbos op stikstofrijke, vochtige, door rivieren gevormde bodem

https://www.ecopedia.be/bwk/bwk-nitrofiel-alluviaal-elzenbos-vn

Er bestaan meerdere typen bossen:

Ik beperk me hier tot de loofwouden van onze klimaatzone. Ze zijn naar verschillende aspecten onderverdeeld. Vochtminnend of niet. Stikstof minnend of niet. Alluviaal, nitrofiel alluviaal. Voorkeur voor schaduw of licht, tolerantie voor droogte of stress. Kalkrijke bodem of niet. Op zandbodem, klei, humuslaag. Hoger gelegen, lagere gebieden. In teksten worden volgende termen genoemd:

- Beuken-eikenbos

- Haagbeuken- en essenbos - Eiken- haagbeukbossen - Essen-elzenbos

- Iepen-essenbos - Esdoorn-abelenbos

- Rivier- en beekbegeleidende bossen - Wilgenverbond

- Iepenrijke eiken-essenverbond - Vochtige bossen

- Bossen op zandgebieden

Vochtige bossen https://edepot.wur.nl/371572

(7)

7 Essen-elzenbos

https://www.ecopedia.be/natuurtypes/natuurtype-essen-elzenbos

Haagbeuken- en essenbos wordt gedomineerd door diverse boomsoorten zoals haagbeuk, gewone es, esdoorn en gladde iep. Het betreft rijke bossen op klei- of leemgrond en/of op bodems waar

aanrijking plaatsvindt met basen door periodiek hoge grondwaterstanden buiten de invloed van beek of rivier. Vegetatiekundig behoren de bossen tot het Haagbeukenverbond, Iepenrijke Eiken-

Essenverbond en Verbond van Els en Es. De bijbehorende struwelen maken ook onderdeel uit van dit type. Het bostype is vaak rijk in structuur en kent een opvallende voorjaarsflora. Haagbeuken- en essenbos komt op verschillende bodemtypen voor met een basisch en vochtig tot vrij nat karakter.

https://www.bij12.nl/onderwerpen/natuur-en-landschap/index-natuur-en- landschap/natuurtypen/n14-vochtige-bossen/n14-03-haagbeuken-en-essenbos/

LEUKE WEETJES:

De Es,Fraxinus excelsior:

De es met zijn helicopterzaden

https://www.hunebednieuwscafe.nl/2017/12/es/

(8)

8 - Het is een loofboom uit de olijffamilie (Oleaceae)

- De boom komt van nature in Europa voor

- Het is een snelgroeiende boom die tot 40 m hoog kan worden - De es is, net als onder meer de wilg, geschikt om te knotten - De boom is heeft een oneven geveerd blad

- dat bestaat uit zeven tot dertien lancetvormige gezaagde deelblaadjes - De bladeren zijn kruiswijs tegenoverstaand

- Essen bloeien voordat ze in blad komen

- De vruchten zijn voorzien van 'vleugels' die helpen bij de verspreiding door de wind.

Zwarte Populier, Populus nigra, ook wel poppel of peppel:

FANTASTISCH IDEE: GRATIS BOMEN

Populieren planten in klimaatbossen, agroforestry of langs wegen?

Meld voor 15 februari aan voor (bijna) gratis bomen

Liempde, 3 januari 2018 - Populierenwerkgroep Het Groene Woud zet - bij het vieren van haar derde lustrum - een tandje bij. Particulieren uit de gemeenten Sint-Michielsgestel, Meierijstad, Best, Haaren, Oirschot en Boxtel die populieren willen planten in weiden en langs wegen kunnen zich tot 15 februari

2019 melden voor het verkrijgen van bomen.

https://www.zlto.nl/ledennieuws/populier

- Populier is afgeleid van het Oudfranse poplier, (poplijee) uit het Latijnse populus, dat volk betekent - De Romeinen plantten populieren op openbare pleinen die door het volk bezocht werden:

- Het was de ‘arbor populi’ = de volksboom - Populi = van het volk, plebs, populair - Arbor = boom

- Nigra = zwart

- Deze majestueuze bomen horen tot een geslacht van loofbomen uit de wilgenfamilie (Salicaceae) - De snelgroeiende populieren kunnen tot 40 m hoog worden

- De maximale leeftijd van de populier ligt op ongeveer tweehonderd jaar - Hoge bomen vangen veel wind. Dat is letterlijk zo

- Daarom waren populieren geliefd om rondom boerderijen te planten

- Hoge bomen beschermen huizen, vee, gewassen en ons tegen allerlei weersinvloeden - Herstel van dit oude gebruik biedt meerdere positieve effecten.

(9)

9 Neuro Linguïstisch Programming wil zeggen dat via herhaling van woorden mensen bepaalde gedachten krijgen. Dat is conditionering.

Dit wordt vaak in reclames en op tv toegepast. Tot mijn afschuw zag ik het volgende in een internet- woordenboek. Op deze manier krijgen mensen nooit gevoel voor natuur. Want ik zocht even de juiste Engelse naam voor populier. Wat ‘biedt’ google als een van het eerste?

NL: populier heb je niets aan. EN: Poplar is worthless.

https://www.mijnwoordenboek.nl/vertaal/NL/EN/populier

Hiermee wordt keihard gezegd dat deze majestueuze bomen waardeloos zijn. Waarom geen voorbeeldzin als: ‘Populieren zijn geliefd’? of: ‘Populieren zijn goed voor ons’? Nadenkertje.

Ratelpopulier, esp, Populus tremula:

https://nl.wikipedia.org/wiki/Ratelpopulier

- Deze boom heet zo omdat de bladeren aan langere takjes zitten en altijd bewegen in de wind - Het ritselende geluid wordt ratelen genoemd, wat vroeger een woord was voor kletsen - Het woorddeel ‘tremula’ komt uit het Latijn voor trillen, rillen

- Oud gezegde: ‘Trillen als een espenblad’

- Groeihoogte: 15 meter - Ouderdom: ongeveer 100 jaar

- De ratelpopulier werd vroeger geplant naast de ‘bruidssuite’ van hotels - Het rustgevende geluid van de bladeren zou het jonge paar goed doen.

Witte abeel, Populus alba:

(10)

10 https://nl.wikipedia.org/wiki/Witte_abeel

- De boomnaam Abeel is uit het Oudfranse Aubel of Albel ontstaan - Dat is afgeleid van het Latijnse albulus, hetgeen witachtig betekent - Alba = wit

- De bladeren van de witte abeel zijn aan de onderkant zilverachtig wit. Ze schitteren in de zon.

De zwarte els, Alnus glutinosa

Elzenproppen aan de zwarte els

https://noordoostpolder.nieuws.nl/knipsels/28227/herfst-elzenproppen-aan-de-zwarte-els/

(11)

11 Zwarte els

https://appeltern.nl/nl/tuinadvies/plantenencyclopedie/alnus_glutinosa_-_zwarte_els

- De hoge boom heeft kleverige knoppen en jonge bladeren - Vandaar het naamdeel ‘glu- tinosa’: kleverig, plakken - Denk aan het Engelse woord voor lijm: glue

- Gluten zijn stofjes uit granen die plakachtige eigenschappen hebben - De toevoeging ‘zwarte’ duidt op de donkerbruine schors van jonge bomen

- Kenmerkend zijn dezwarte ‘elzenproppen’ die worden gevormd door de vrouwelijke bloemen - Het zijn de schutbladeren van deze bloemen die houtig geworden zijn

- In hun oksels zitten de vruchtjes - Leeftijd verwachting: 160 jaar

- De boom kan 30 meter hoog worden.

Sleedoorn, prunus spinoza:

Vruchten sleedoorn

https://nl.wikipedia.org/wiki/Sleedoorn

(12)

12 - Het geslacht Prunus behoort tot de rozenfamilie, Rosaceae

- Het geslacht omvat ruim 400 soorten

- ‘Slee’ is een oud woord voor pruim, dat tevens een woord voor pruim is in Slavische talen - Je vindt dat terug in de naam van het bekende drankje ‘slivovitsj’, sli = slee = pruim - Het naamdeel ‘spinoza’ duidt op de lange, scherpe stekels

- Sleedoorns heten hier ‘wurstepikkers’

- Boeren gebruikten ze om de worsten mee vast te binden

- In Duitsland en Oostenrijk worden de bessen gebruikt voor de preparatie van een versterkend en verwarmend drankje: ‘Schlehenfeuer’. Of als jam. Lekker.

- De sleeën hebben donkerblauw-paarse tinten

- De paarse kleur komt door de phyto chemicaliën ‘anthocyanen’ genaamd

- Deze plantenstofjes helpen tegen ontstekingen, verhoudheden en oxidatieve stress - Ze beschermen de lichaamscellen en versterken het immuunsysteem

- De samenwerking met de andere, honderden plantenstofjes is essentieel - De geneeskrachtige struik kan 6 meter hoog worden

- Ontelbare vogels en dieren vinden hier hun refugium

- Deze belangrijke struik wordt in Nederasselt veel te kort gesnoeid of verwijderd.

Jam van sleedoornbessen. In vele landen maken mensen zelf deze lekkere en gezonde jam https://www.brigitte.de/rezepte/schlehenmarmelade-das-beste-rezept-11627524.html

https://edlertropfen.com/Schlehenfeuer

(13)

13 Rode kornoelje, Cornus sanguinea, in het Engels: Red dogwood

https://appeltern.nl/nl/tuinadvies/plantenencyclopedie/cornus_%C2%B4winter_beauty_- _kornoelje_rode_kornoelje

- De twijgen kleuren in de herfst en winter rood

- Vandaar het naamdeel: ‘sanguinea’. Latijn: sanguineus = bloed = rood, Frans: sang = bloed - In oudere literatuur worden de kornoeljes ‘konkernellen’ genoemd

- De oudste vondsten van rode kornoelje dateren uit 7.500 voor Christus - In de steentijd werden twijgen verwerkt tot manden en visfuiken - De blauwzwarte bessen zijn niet lekker

- De struik kan tot 3 meter hoog worden

- Vroeger keken mensen naar de kleur en vorm van planten om te weten waarvoor ze dienen - En ja, klopt: de bladeren van rode kornoelje zijn goed voor hart en bloedvaten. Zie literatuurlijst - De struik bevat veel minerelen en vitaminen:

- Ca = Calcium - Cu = Koper - Fe = Ferrum = IJzer - K = Kalium

- Mg = Magnesium - Mn = Mangaan - Na = Natrium

- P = Phosphorus in Nederlands: fosfor - Zn = Zink

- inositol - Pro-vitamine A

- Verder heeft de plant vele fyto nutriënten = kleine plantenstofjes

(14)

14 Wist je dat Nederland ooit 1500 wild voorkomende fruitrassen kende?

Wist je dat vruchtdragende bomen en struiken met name in ongerepte bosrijke gebieden, heggenlandschappen en struwelen voorkomen?

Wist je dat juist die oude rassen globaal benut worden voor zaadveredeling?

Wist je dat multinationals de wereld afzoeken om originele specimen te vinden?

Wist je dat medicijnen oorspronkelijk uit planten komen?

Kardinaalsmuts, Euonymus europaeus

Mooi of mooi?

https://www.writinggardener.com/blog/top-10-bessenstruiken-vogels - De bessen van de kardinaalsmuts zijn rozerood.

- In de kern zitten knaloranje zaden. Aparte kleurencombinatie

- De naam ‘kardinaalsmuts’ is gegeven omdat de bessen lijken op dat merkwaardige hoedje dat RK- kardinalen vroeger droegen

- Alle delen van de struik zijn giftig voor mensen - Vogels zijn gek op de felgekleurde zaden.

Eikenbos:

(15)

15 Saint_Bonnet_Troncais_Allier_Auvergne_Rhone_Alpes.html

De opgraving van de Romeinse villa in Overasselt, 1930, werd uitgevoerd onder leiding van het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden. De archeologen hadden de grootste moeite om zich een weg

te banen tussen de wortels van het eikenbos.

https://spannendegeschiedenis.nl/de-romeinen/r19-overasselt-romeinse-villa-en-grafheuvel Dit vormt een bewijs dat eikenbossen hier in de omgeving de dominante natuurvorm waren. Sowieso in Nederland. Holland komt van het oude woord ‘holt’. Dat is hout. Dus bos. In theorie hadden er eikenbossen in en rond Nederasselt kunnen groeien. Want de condities zijn perfect: voldoende ruimte, licht, water en er zijn ideale bodems. Helaas: geen eikenbossen te zien. Gemiste natuur.

De zomer eik groeit op arme tot rijke zand(leem)gronden en kan incidenteel een hoge

grondwaterstand verdragen of een vernatting door bv veel regen. Het is een langzaam groeiende lichtbehoevende boomsoort die in zijn jeugd tevreden is met halfschaduw. Hij kan op een goede plek heel oud kan worden.

https://bosennatuur.wordpress.com/loofbomen/eik/

In de Middeleeuwen plantten boeren eikenbomen. De eikels waren goed voedsel voor de varkens Medieval pasture management in the UK including oak trees and pig farming (© British Library)

https://www.renature.co/what-is-agroforestry/

HET IS NORMAAL DAT NATUUR ONTWIKKELT TOT BOS:

(16)

16 Zo hoort dat. Bomen zijn essentieel voor ons. Bomen zijn ons leven en overleven. Als de laatste boom geveld is zijn wij allemaal dood. Jammer genoeg klopt dit niet. Dat is veel eerder. Het is nu al gaande.

De huidige exponentiele zuurstofafname op de planeet is desastreus. De ware toedracht wordt verzwegen. De planeet is bijna ten dode. Wij dienen NU alle ruimtes met biologische bomen te beplanten. Aktie steenbreek = steen eruit, boom erin. Let wel: niet die waardeloze gentech-troep- dingen. Oorspronkelijke exemplaren. Wij hebben bomen nodig. Nog meer bomen en meer bomen.

Bos en bos en bos.

Planting billions of trees across the world is one of the biggest and cheapest ways of taking CO2 out of the atmosphere to tackle the climate crisis, according to scientists, who have made the first calculation of how many more trees could be planted without encroaching on crop land or urban areas.

https://www.theguardian.com/environment/2019/jul/04/planting-billions-trees-best-tackle-climate- crisis-scientists-canopy-emissions

Zo horen bossen eruit te zien. Dit is normaal https://nl.wikipedia.org/wiki/Beuken-eikenbos

Oude bomen zijn essentieel voor al het leven, bossen sowieso:

In Nederland wordt veel te veel gekapt. Dat is zo. Het oerbos is verdwenen. Bomen krijgen de kans niet meer zich te ontwikkelen zoals ze werkelijk zijn. Loofbossen en tropische wouden zorgen over de hele wereld voor voldoende water, goede bodems en gezonde lucht. In de juiste verhoudingen.

Globale, massale vernietiging van deze belangrijke, levende wezens verstoort alles. Oorspronkelijke volkeren die nog wel verbonden waren/ zijn met de natuur wisten/ erkennen het belang van bomen.

Wij leerden nog op de lagere school dat bossen essentieel zijn voor de water- en zuurstofcyclus.

Blijkbaar was dit simpele feit weer uit het geheugen van de mensheid gewist. Want huidige

‘wetenschap’ herontdekt die oeroude wijsheid. Ik zou erom lachen als het niet bewijst hoe diep treurig veel mensen van de natuur afgewend zijn. Weg gezonken in beeldschermpjes.

(17)

17 De oeroud bekende bos-water-zuurstofcyclus wordt gepresenteerd als een ‘nieuwe’ ontdekking

Diep triest dat dit vergeten was

Trees, forests and water: Cool insights for a hot world

https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0959378017300134

Wist je dat automatisch meren ontstaan waar bomen geplant worden?

Wouden dienen de perfecte, wereldwijde waterhuishouding. Kap misvormt en verdraait de oorspronkelijke watercyclus. Daardoor ontstaan dorren, droge vlaktes. Dat zie je overal. De Sahara was ooit bos. Tropische wouden worden verbrand voor vleesproductie, palmplantages, delving van edelstenen en metalen. Bodems raken uitgeput. Ik heb gehoord dat in grote delen van Noord- en Zuid Holland nauwelijks bossen kunnen her-groeien, vanwege de bodem erosie door massale boskap.

Originele planten groeien niet meer. Onvruchtbare kaalslag ontstaat. De enkele boom die blijft staan heeft weinig kans op overleven. Want eolische en andere invloeden beschadigen haar. Ze verdort en valt ten slotte ook om. Woestijn blijft.

https://www.treehugger.com/what-would-happen-if-all-trees-disappeared-4858435

(18)

18 Stralend of stralend?

Een lichting in het bos. Daar kunnen kruiden ontwikkelen Bossen zijn niet overal ondoordringbaar

Fotograaf: user:Larisa-K

https://pixabay.com/nl/photos/boom-bloemen-weide-boomstam-276014/

Wij zagen tijdens excursies in Nederasselt weinig bloemen vanwege de herfst:

In de vroege ochtend van een excursie waren plasjes op paden bevroren. Er lag rijp op gevallen bladeren, waardoor de nervatuur goed zichtbaar was. Prachtig.

Genieten of genieten?

Fotograaf: Anrita1705

https://pixabay.com/nl/photos/frost-ochtend-de-winter-bladeren-4729906/

In de Nederasseltse uiterwaarden zijn nog bloemenweilanden in de Kadans, de rest niet:

Een enkele bloem bloeide tijdens onze koude tochten eenzaam en verlaten langs akkers en paden:

- Duizendblad, Achilea millefolium - Boerenwormkruid, Tanacetum vulgaris - Groot kaasjeskruid, Malva sylvestris - Witte dovenetel, Lamium album - Er staat beivoet, Artemisia vulgaris

- Bladeren van grote weegbree, Plantago major waren zichtbaar

(19)

19 Deze behoren tot belangrijke geneeskruiden.

Verder:

- Knoopkruid, Centuarea jacea

- Scherpe boterbloem, Ranuculus acris

- In het Molenwiel drijven de bladeren van de waterlelie, Nymphea alba

- We zagen korstmossen en een paar kleinere zwammen. Niet veel en ik weet daar te weinig van.

Waterland

https://www.margotmaaskant.nl/

NIEUW NATUURGEBIEDJE BIJ DE COEHOORN:

Dit stukje terrein zou een compensatie richting dorp Nederasselt vormen. Immers: er zijn

scheepsladingen industrieel-kostbare, keramische klei afgevoerd naar elders. Een duidelijk voorbeeld hoe dit soort situaties meestal gaan. Immers: een handelsbedrijf ‘mag’ die bodemschat opeisen voor hun private verdiensten. Daartoe is een stuk land vernield en de bevolking werd opgescheept met beloftes die niet uitgevoerd werden. Het gaat inmiddels zo slecht met de planeet, dat globale wandaders aan het licht mogen komen. Hoogste tijd. Het gaat om ons, niet om hen.

De originele inwoners van Amerika vroegen aan hun gewelddadige overwinnaars:

“Waarom wil de blanke man land kopen?

De aarde is van ons allemaal.

Wij zijn slechts de hoeders ervan.”

Tijdens enkele voorlichtingsavonden is de dorpsbewoners een rijk natuurgebied beloofd:

Want er was best wel veel weerstand. Ook uit omliggende gemeenten, bijvoorbeeld Druten.

Uiteindelijk is het geworden wat het nu is: niet vrij toegankelijke plassen. Boeren werden

gecompenseerd voor het verlies van hun land. Dat is op zich terecht. Zij verliezen hun inkomsten.

(20)

20 De beloftes waren dat op de afgegraven gronden een prachtig en soortenrijk natuurgebied zou ontstaan voor iedereen. Dit is een gemiste kans en veel bewoners voelen zich bedrogen. De plassen zijn wel mooi. Die kale grasvelden niet. Hoe kan dat?

Gevarieerd of gevarieerd?

Foto: uit een boeiend en indrukwekkend verslag van Jan Nillesen, voorzitter KNNV

Zo prachtig, kleurrijk en afwisselend had het nieuwe natuurgebiedje eruit kunnen zien:

Er had weelderige weelde kunnen ontwikkelen voor mens en dier. Rust en ruimte. Genieten en zijn.

Wist je dat vele insecten heel specifieke bloemen nodig hebben om te overleven?

Wist je dat bijen en hommels essentieel zijn voor onze voedselgewassen?

Wist je dat het woord ‘onkruid’ verzonnen is voor planten die niet gewenst zijn?

Wist je dat zogenaamd ‘onkruid’ vaak geneeskrachtig is?

NATUURGEBIED DE KADANS:

Dit soortenrijke, kleinschalige natuurgebied is ca 9 ha groot. Het was oorspronkelijk eigendom van ir.

drs. Theo Welle, die het in 2003 heeft verkocht aan de gemeente Heumen. In 2003 is de Natuur Stichting Kadans opgericht. Met behulp van de gemeente Heumen, Milieu Educatie Centrum Nijmegen, Heemtuin Malden, Staatsbosbeheer, de genoemde vorige eigenaar van Kadans, omwonenden en enkele biologen. Het Molenwiel kwam ook onder dit beheer. Sindsdien worden regelmatig werkdagen georganiseerd en vindt er natuureducatie plaats. Vrijwilligers doen enorm veel werk. Een paar belangrijke onderdelen zijn het hooiland, een poel dat wordt gevoed met kwelwater, een vlindertuin en bosje met stinzenplanten.

Het woord stinze komt uit het Fries voor steen. Want het merendeel van de mensen bewoonden plaggenhutten of houten bouwsels. Rijke boeren konden zich steenhuizen veroorloven. Zij haalden uit Zuid Europa bolgewassen: tulpen, narcissen, blauwe druifjes, die verwilderden. De groot-agrariërs hadden in het voorjaar schitterende, kleurrijke tuinen met prachtige bloemen. De rest niet.

(21)

21 Stinzenplanten in Friesland

Fotograaf: lieneke wielinga https://lienekewielinga.jouwweb.nl/

BELANG VAN BIOLOGISCHE BOEREN VOOR VOEDSEL:

- Wat gebeurt er met ons voedsel als landbouwers zijn weg gepest op basis van leugens?

- Want stikstof is niet slecht en bestaat voor 78% in de lucht - CO2 is juist fantastisch goed voor planten en dus voor gewassen

- Agrariërs worden constant gemangeld door allerlei externe, onzinnige beslissingen - De ware daders van massale natuurdestructie worden openbaar nooit genoemd

- Dat is de grootmacht van de banken met hun petro-chemische-farmaceutische industrie - Dit criminele kartel plundert en rooft onze planeet voor hun private winsten

- Er bestaan ruim 80.000 soorten chemie - Chemie betreft vaak gifstoffen

- Vele zijn levensgevaarlijk

- Geen enkele kunstmatig element hoort in de natuur thuis

- Niemand weet hoe chemische stoffen op elkaar inwerken en wat de lange termijn gevolgen zijn - In deel 3 komen duidelijke feiten.

Gevolgen grootschalige ruilverkavelingen:

Het is van oudsher een gebruik dat boeren onder elkaar kleinere percelen grond ruilden om grotere en effectievere nutvlaktes te creëren. De vroegste beschrijvingen betroffen Ameland, 1916. De eerste officiële wet op de Ruilverkaveling was in 1924. Rondom de jaren 1970 werd dit systeem grootschalig toegepast: wetten van Lardinois.

Vanaf die periode zijn massaal de natuurlijke coulissen landschappen verdwenen:

Het had niet zo hoeven zijn. Er hadden andere keuzes gemaakt kunnen worden.

Weg bomen, heggen, bosschages, hakhoutwallen en struwelen. Tevens werden sloten en moerassen gedregd. Riviertjes en beekjes onder de grond gestopt. Drooggemalen werden geplaatst en

intensiever benut. De grondwaterspiegel is in Nederland sindsdien met een meter gedaald. Dit is een zelden benoemde ecologische ramp. Deze oppervlakten dekkende destructie vond plaats in bijna

(22)

22 geheel Europa. Let maar eens op als je in Engeland of Duitsland rijdt: kale landbouwgronden tot aan het einder. Dit zie je eveneens in films en reportages. Wat wij constant zien en horen heeft invloed op onze hersenen en gaan wij als ‘normaal’ beschouwen. Deze duizenden jaar oude vedische wijsheid is her-ontdekt in de aller modernste quantum fysica, neuroscience en epigenetica.

Herinneringen:

Het ergste is dat mede daardoor de collectieve herinneringen verdwenen zijn hoe natuurlijke leefomgevingen eruit horen te zien. Kinderen herkennen geen vlinders of bloemen. Of hebben er geen interesse in. De smartphone is belangrijker. Naar mijn mening worden regelmatig beslissingen over ons aller natuur genomen door mensen die niet meer weten hoe het was. Dat zie je bijna overal. Zoals de Nederasseltse Maasheggen die deze naam niet zouden mogen dragen.

MAASHEGGEN MET MEIDOORNS:

Maasheggen, areal view

Er is geen gebied in Europa waar natuur, landschap, economie en cultuur zo zichtbaar en langdurig met elkaar verweven zijn. Niet voor niets hebben de Maasheggen daarom sinds de zomer van 2018

de UNESCO mens- en biosfeerstatus https://www.maasheggenunesco.com/en/

Wat valt op?

Lege, kale, monotone velden. Dat is geen natuur. Intussen denken velen dat deze lelijkheid ‘mooi’ is.

Dat is onjuist. Dat vreemde idee is ontstaan omdat wij inmiddels in grote delen van Europa en de wereld nauwelijks iets anders zien. Wat je veel ziet of hoort gaan de hersenen als een feit

beschouwen. Dat heet Neuro Linguïstic Programming. Die hersentechniek wordt in marketing benut.

Maasheggen bestaan vooral uit meidoorns. Plantkundig twee hoofdsoorten:

- Eenstijlige Meidoorn: Crataegus monogyna

- De Tweestijlige meidoorn: Crataegus laevigata, of Crataegus oxyacantha genoemd - Er bestaan meerdere, zogenaamde bastaard soorten

- Crataegus: komt van het Griekse woord ‘crataios’ = kracht, sterk, stevig

(23)

23 - Eenstijlige meidoorn: eenstijlig omdat de bloemen een stijl hebben

- De soortaanduiding laevigara is afgeleid van het Latijnse woord laevigare, van laevis = glad, kaal - Dit slaat op het kale en glanzende blad

- De soortnaam oxyacantha: betekent ‘met scherpe dorens’

- Meidoorn: omdat de plant bloeit in mei en doornen heeft.

Zo horen Maasheggen eruit te zien. Dit is normaal:

Behalve de kale velden, die mogen vol bloemen staan

https://www.hedgesonline.co.uk/deciduous-shrubs-and-hedges/hawthorn-hedging.html

Natuurlijke meidoorns in volle bloei. Zo hoort dat. Dit is normaal https://www.dreamstime.com/photos-images/hawthorn-hedge.html

Brede en hoge meidoorns zijn normaal.

(24)

24 Niet die gesnoeide scharminkels die je in de uiterwaarden van Nederasselt aantreft tussen de

monotone landbouwvelden. Mede ontstaan omdat de dominerende, economische machtsstructuren de landbouwer dwingen op iedere meter opbrengst te creëren. In schaduw groeien piepers en bieten slechter. Ze moesten soms wel. De onkosten en schuldenbergen zijn vaak gigantisch. Met behulp van overheidssteun hadden ecologische keuzes gemakkelijker gemaakt kunnen worden.

Vee zorgt voor de kenmerkende boogvormen:

Het is van oudsher bekend dat grazende koeien ervoor zorgen dat meidoorns ideaal groeien. Dat schijnt de ‘moderne’ mens vergeten. De dieren knabbelen aan de onderste blaadjes. Daardoor krijgt de struik automatisch de kenmerkende vorm: een soort paraplu met takken als bogen aan beide kanten. Dat biedt de dringend noodzakelijke schaduw en koelte dat het vee helaas in de ‘moderne’

financieel dominante benadering niet meer gegeven worden. Dat vind ik ronduit dierenmishandeling.

In het gebied bij Oeffelt overleven nog wel meidoorns zoals ze horen. Daar zijn poelen zichtbaar die door de boeren van oudsher gegraven werden als drinkwater voor het vee. In die omgeving heerst wel zorg voor originele Maasheggen. In Oeffelt en Groeningen worden zelfs de zaden gehaald van de oude meidoorns. Er is een grote rijkdom aan verschillende genen. Dat is interessant voor onderzoek.

De wêterkuulen. Wêter = water, kuul = gat. In het verleden lagen er 1000 wêterkuulen in het Maasheggengebied. Daarvan zijn er nu nog 60 over. Door de uitvinding van de weidepomp verdween

langzaam de behoefte aan de traditionele drinkpoel.

Jan Nillesen: Maasheggen Oeffelt

https://www.academia.edu/15036113/Maasheggen_Oeffelt

(25)

25 https://www.routeyou.com/nl-nl/route/view/710731/recreatieve-wandelroute/langs-de-

maasheggen-ingekort-11-km

Hoge, brede, oude, niet gesnoeide, niet gevlochten, boogvormige Meidoornstruiken bieden een belangrijke habitat voor fauna en flora:

- Vele soorten vogels: de rode bessen zijn een belangrijke voedselbron tijdens de winter - Minimaal 150 soorten insecten

- Meer dan 100 soorten vlinders, waaronder zeer zeldzame - Schuilplaatsen voor kleinere dieren

- Kruiden, mossen, bloemen. Waaronder vele geneeskruiden.

Originele, boogvormige Maasheggen zijn gunstig voor de landbouw:

- Beschutting voor het vee tegen wind en weer, zon en hitte - Zij worden daardoor minder ziek en zijn sterker: betere resultaten - Dus: ze hebben minder medicijnen nodig: kostenbesparing

- De heldere poelen vormen schoon drinkwater voor de dieren: gratis

- Beschutting van de gewassen tegen eolische invloeden die de planten verzwakken - Dus: minder chemie nodig om de groei te bevorderen: goedkoper

- Aanwezigheid van vogels in heggen en bosschages

- Gunstig voor de teelt omdat vogels vraatinsecten opeten. Zo maar. Gratis medewerking - Daardoor zijn minder bestrijdingsmiddelen nodig. Beter voor de portemonnaie.

(26)

26 Koeien zoeken normalerwijze uit zichzelf beschutting onder struweel

https://www.hunebednieuwscafe.nl/2017/01/kornoelje/

Foute en ongewenste snoei en knoei op het Kroonwerk:

De prachtige meidoornheggen op het Kroonwerk de Coehoorn zijn tot mijn intense ontzetting en diep verdriet gekortwiekt. Velen met mij, die dit als een grof schandaal beschouwen. Weg. Met als gevolg dat het voor mij onmogelijk was dit ondergrondse sterfort nog te herkennen. Immers: de schitterende struiken dienden als merkmaal. Weg. Ik beschouw dat als ecocide. Weg beschutting voor het vee. Weg habitat van vogels, vlinders en andere dieren. Ik heb van vogel-spotters gehoord dat hier zeer vele zeer zeldzame vogels leefden. Zij vertellen dat ze speciaal kwamen om bepaalde vogels waar te nemen. Die zijn nu definitief verdwenen. Vogels komen nooit terug als hun leefgebied gesloopt is. Mensen kunnen niet meer genieten van de prachtige meidoorns.

- Een klein handjevol ondeskundigen ‘mag’ destructieve beslissingen nemen voor ons allemaal?

- Is dat clubje te jong om nog herinneringen te hebben hoe het ooit was?

- Of ontbreekt ware liefde voor planten en dieren?

- Er hoeft niets gevraagd te worden aan wandelaars en natuurliefhebbers die hier graag komen?

- Waar blijft de gelijkwaardigheid?

- Natuurvernieling om duistere redenen is toegestaan?

Feit: de ooit prachtige Meidoorns zijn hier onherstelbaar verminkt:

Invalide geworden. Ze kunnen nooit meer in de originele paraplu-vorm her-groeien. Mede door dat gruwelijke heggenvlechten dat ook per direct gestopt dient te worden. De plant wordt daardoor ernstig vernield. Dat is zo. Klaarblijkelijk spelen belangen van mensen die niets weten over de echte Maasheggen. En ook al zouden honderden mensen het tegendeel beweren, heggenvlechten blijft schadelijk. Je springt immers niet in de Waal als iedereen dat doet.

Het logica-schijn-argument zou het risico op instorten door ‘ouderdom’ zijn:

Dat is absoluut onjuist en duidt op incompetentie. Om te huilen. Ouderdom is slecht? Behandelen wij daarom bejaarden zo schandalig? Eindelijk is een stukje originele Maasheggen hersteld, laten

onwetenden dat slopen. Want:

Feit: Meidoorns kunnen heel oud worden:

De heggen op het Kroonwerk zijn geplant in 1972. Ze zijn pas een tiental jaar jong.

Volgend plaatje: meidoorn van minstens 1000 jaar:

(27)

27 Prachtig of Prachtig?

Der 1000 – 1200 Jähriger Weißdorn in der Fränkischen Schweiz https://diewanderer.pro/2019/01/01/1200-jahriger-weidorn/

Indrukwekkend of Indrukwekkend?

Dit is een Meidoorn van minstens 100 jaar oud, heel erg mooi. Waar zie je dat nog in Nederland?

If left to grow naturally, in 100 years this thorny bush can grow into a moderately big tree.

https://www.first-nature.com/trees/crataegus-monygyna.php

Groots of Groots?

Zeer oude meidoorn bij het plaatsje Horbach, Duitsland Sehr alter Weißdorn am Bocholtzer Weg bei Horbach

https://www.euregio-im-bild.de/fotos/sehr-alter-wei-dorn-am-bocholtzer-weg-bei-horbach.html

(28)

28 Magnifiek of Magnifiek?

Oude meidoorn bij de plaats Pfaffing, Duitsland Eingriffeliger Weißdorn bei Pfaffing

https://www.baumkunde.de/baumregister/4493-eingriffeliger_weissdorn_bei_pfaffing/

De andere onheuse reden tot snoei zou de noodzakelijkheid van ‘verjonging’ zijn:

Waar deze vreemde gedachte vandaan komt weet ik niet. Immers, de laatste jaren is internationaal her-ontdekt dat dit rare idee juist verslechtering van gewassen veroorzaakt. Primair oudere, volgroeide bomen en struiken zijn belangrijk. Zij houden het ecologische evenwicht in stand. Op ontelbare manieren. Het lijkt wel of er in Nederland een angst rond waart om gewassen gewoon zo te laten groeien, zoals ze van nature doen. Of om velden te laten verwilderen, bossen te laten ontwikkelen. Jammer. Gemiste natuur. Nederland verkaalt, verstoept, verteert, verbetont, verdord.

De pluk van meidoornbessen

http://aspens-trees.gardeningpin.xyz/2019/06/27/antique-vintage-beautiful-woman-hawthorn-tree- bush-garden-outdoors-cos/

(29)

29

MEIDOORN GENEESKRACHTIG EN VOEDZAAM:

De Meidoorn, Crataegus, werd in Duitsland betiteld als de geneeskrachtige plant van het jaar 2019 - Meidoornbessen zijn knalrood

- Je kunt er jam van maken - Ze zitten boordevol Vitamine C

- Zowel de bladeren als de vruchten kunnen gebruikt worden

- Creataegus is een belangrijk bestanddeel voor vele hartmedicijnen.

Hawthorn (Crataegus spp.) in the treatment of cardiovascular disease https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3249900/

De jonge aprilblaadjes zijn goed eetbaar als een groente, en hebben een prettige nootachtige smaak.

De rode meidoornbessen / vruchten kunnen zowel rauw als gekookt gegeten worden. Ze hebben een fijne smaak. Ze zijn zoet en licht sappig. Goed te gebruiken in toetjes/deserts. Gekookt goed te gebruiken in taarten. De vruchten kunnen ook gedroogd worden.

https://www.permacultuurnederland.org/planten.php?zoek=&laag=&functieSER=Tjs=&page=16&pid

=322&sort=

Eigendom: Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé

https://www.permacultuurnederland.org/planten.php?zoek=&laag=&functieSER=Tjs=&page=16&pid

=322&sort=

(30)

30 Meidoorn tinctuur, Crataegus oxyacantha

https://www.beslist.nl/products/gezond_mooi/gezond_mooi_560760_6911749/r/Crataegus_oxyaca ntha_-_100ml/

STOP HEGGENVLECHTEN:

Ik ben pertinent tegen het zogenaamde heggenvlechten. Ja, dat was een oud gebruik. Ooit. Dat diende om stukken haag te herstellen. De rest die intact was bleef gewoon staan. Wat is de ware reden van de huidige, gestoorde heggenvlecht-dwang? Ik zie het als vernieling. Ontelbare meidoorns worden op die manier beperkt in hun oorspronkelijk hoge en brede groeiwijze. Ze worden diep ingesneden. De plant wordt eerst ernstig verwond en ‘mag’ dan groeien hoe wij dat willen? Stel je voor: jouw arm wordt halverwege afgesneden en mag daarna aangroeien? Want dat is namelijk hetzelfde. Planten hebben namelijk gevoel. Moderne quantum fysica bewijst dat.

Feit: Heggenvlechten is bruut geweld. Het is gevoelloos ingrijpen zonder hart voor de natuur. Vanuit economisch belang. Of andere onzin. Verzonnen door mensen die geen herinneringen meer hebben hoe Meidoorns horen te zijn. De typisch landschapsbepalende Maasheggenvormen verdwijnen door het krankzinnige heggenvlechten. Dat zijn meidoorns die in wijde bogen groeien. Met grazende koeien eronder. Met wèterkuulen. Met schaduw en koelte. Met ontelbare dieren en kruiden.

Oude meidoorns die mochten groeien zoals zij willen. Zonder menselijk ingrijpen Dit is pure schoonheid. Oerkracht. Oorsprong. Dit is de blauwdruk van leven

(31)

31 http://jennifertetlow.blogspot.com/2012/05/old-hawthorn.html

Nog is niet alles verloren.

Romantische gedichten beschilderen de mooie natuur. Vanuit een diep gevoel van onze verbinding met alles wat leeft, bloeit en groeit. Zoals deze:

De Waterlelie

Ik heb de witte water-lelie lief, daar die zoo blank is en zoo stil haar kroon

uitplooit in 't licht.

Rijzend uit donker-koelen vijvergrond, heeft zij het licht gevonden en ontsloot

toen blij het gouden hart.

Nu rust zij peinzend op het watervlak en wenscht niet meer . . . .

Frederik van Eeden

Fotograaf: KIMDAEJEUNG, Dae jeung kim, Seoul/Korea

https://pixabay.com/nl/photos/lotus-lily-aquatische-bloemen-blad-3144893/

Afbeelding

Updating...

Referenties

Gerelateerde onderwerpen :