almere ienva ittln. izet tot een ontwikkelingsstrategie SissaJ )\> 1C31S< ^Mffeyofi ro e / A X^ ^*v8 IJ - maar TjinollXl % O PAJrJPUS STERDAM ELVEEN

Hele tekst

(1)

ro e / A

TjinollXl

%

X ^ ^*v8 IJ - maar O PAJrJPUS

STERDAM

ELVEEN

ienva ittln.

almere

izet tot een ontwikkelingsstrategie

•^Mffeyofi

SissaJ

-

)\>—1C31S<

(2)

Almere 1985, aanzet tot een ontwikkelingsstrategie 1970 - 1985 - 2000

Lelystad, maart 1974

Rijksdienst voor de Ijsselmeerpolders

(3)

I n l e i d i n g

S t e d e n z i j n h e t h u i s van de s a m e n l e v i n g . Z i j w o r d e n d o o r d i e s a m e n l e v i n g gebouwd, g e b r u i k t en aan d a t g e b r u i k a a n g e p a s t en v e r v o r m d . S t e d e n o n t - s t a a n n i e t a l s n a t u u r v e r s c h i j n s e l , maar w o r d e n gebouwd a l s u i t i n g van c u l t u u r . Nieuwe s t e d e n i n W e s t - E u r o p a z i j n i n e e r s t e a a n l e g h e t r e s u l t a a t van n a -

t i o n a a l en r e g i o n a a l b e l e i d . M a a t s c h a p p e l i j k e b e h o e f t e n en s i l u o l i e i t m o g e l i j k h e d e n vormen h e t m o t i e f v o o r d e bouw op e e n b e p a a l d e p l a a t s . Door b e s t u u r l i j k e v i s i e en r u i m t e l i j k e v o r m g e v i n g w o r d t d e b a s i s g e l e g d v o o r h e t s t e d e l i j k e g r o e i p r o c e s . Er v e s t i g e n z i c h i n t u s s e n mensen d i e i n - houd a a n h e t g e h e e l g e v e n . Z i j en d e g e n e n d i e na hen komen maken d e s t a d t o t hun t e n u i s , p a s s e n d e i n r i c h t i n g e r v a n a a n en bouwen v e r d e r . P o l i t i e k e w i l i s n o d i g om d a t p r o c e s t e s t a r t e n en t e s t u r e n .

Kenmerken van de o p d r a c h t

Elk t o e k o m s t p l a n i s i n g r o t e m a t e g e f u n d e e r d op o n z e k e r h e i d . Dat s t e l t e i s e n a a n d e p l a n n e n m a k e r s en a a n h e n , d i e o v e r d e p l a n n e n moeten b e s l i s - s e n . Z i j m o e t e n , e l k i n hun e i g e n r o l , b e s c h i k k e n o v e r v i s i e , d u r f en r e a l i t e i t s z i n . Het s t e l t d a a r m e e ook e i s e n a a n d e p l a n n e n ( f l e x i b i l i t e i t en u i t v o e r b a a r h e i d ) e n a a n d e b e s l i s s i n g s p r o c e d u r e s ( o p e n h e i d ) .

De o n z e k e r h e d e n m . b . t . d e o p d r a c h t om A l m e r e t o t o n t w i k k e l i n g t e b r e n g e n z i j n i n h e t a l g e m e e n :

. v e r a n d e r i n g i n d e o n t w i k k e l i n g van omvang en met name s a m e n s t e l l i n g van d e b e v o l k i n g en d e g e v o l g e n d a a r v a n v o o r d e s a m e n s t e l l i n g van d e w o n i n g - b e h o e f t e en h e t n a t i o n a l e p l a n o l o g i s c h e b e l e i d o p l a n g e r e t e r m i j n . d e m a a t s c h a p p e l i j k e v e r a n d e r i n g e n , met name i n h e t p a t r o o n van t i j d s b e -

s t e d i n g , i n s a m e n l e v i n g s v o r m e n , i n p r o c e s s e n van b e s l u i t v o r m i n g

. t e c h n o l o g i s c h e v e r a n d e r i n g e n , met name t e n g e v o l g e van d e v e r a n d e r e n d e h o u d i n g t e n o p z i c h t e van h e t n a t u u r l i j k m i l i e u en h e t g e b r u i k en de b e s c h i k b a a r h e i d van e n e r g i e en g r o n d s t o f f e n

. r u i m t e l i j k e v e r a n d e r i n g e n a l s g e v o l g van h e t v o o r g a a n d e en t o t u i t - d r u k k i n g komend i n h e t u i t e e n s p a t t e n van d e g r o t e s t e d e n en d e s p r e i - d i n g van a l l e s t e d e l i j k e e l e m e n t e n o v e r e e n g r o t e r g e b i e d .

I n d i t k a d e r z i j n t e n a a n z i e n van A l m e r e meer i n h e t b i j z o n d e r v r a g e n t e s t e l l e n a l s :

. Welk o n t w i k k e l i n g s t e m p o moet v o o r A l m e r e w o r d e n a a n g e h o u d e n ? Welk r e g i o - n a a l k e r n e n p a t r o o n z a l i n d e komende d e c e n n i a o n t s t a a n en w e l k e f u n c t i e v e r v u l t A l m e r e d a a r i n ?

. In w e l k e m a t e k u n n e n en m o e t e n s t e d e l i j k e f u n c t i e s met e l k a a r worden v e r v l o c h t e n ? I s e r b e h o e f t e aan n i e u w e en ook meer g e m e e n s c h a p p e l i j k e woonvormen? Hoe kan d e s t e d e l i j k e c u l t u u r worden b e h o u d e n en g e a c t i - v e e r d ? Welke e i s e n s t e l t v e r a n d e r b a a r h e i d a a n h e t ( s t e d e ) b o u w k u n d i g p l a n ?

(4)

. Welke b i j d r a g e kan Almere, i n het r e g i o n a l e k a d e r , l e v e r e n aan een af- remming van de toenemende m o b i l i t e i t ( s b e h o e f t e ) ? Moet worden g e a n t i c i - peerd op een toenemend aandeel van het openbaar vervoer i n het t o t a l e p e r s o n e n t r a n s p o r t ?

. Wat z i j n de gevolgen van een ander r e g i o n a a l k e r n e n p a t r o o n , dat i n de komende decennia z a l o n t s t a a n voor de v e r s c h i l l e n d e bevolkingsgroepen ten aanzien van de b e r e i k b a a r h e i d van werk, r e c r e a t i e , onderwijs? In het algemeen: met welke v e r a n d e r i n g e n z a l d i t gepaard gaan ten aanzien van de deelneming van het i n d i v i d u aan het m a a t s c h a p p e l i j k leven?

S t e l l i n g n a m e

De bouw van Almere i s een o n d e r d e e l van het n a t i o n a l e p l a n o l o g i s c h e b e - l e i d om het Groene Hart van Holland open t e houden. De z u i d w a a r t s g e r i c h t e druk van de noordvleugel van de Randstad op d i t open middengebied z a l d a a r t o e i n noordwaartse r i c h t i n g moeten worden g e l e i d . Voorgesteld wordt deze n a t i o n a l e d o e l s t e l l i n g t e n aanzien van Almere a l s v o l g t n a d e r t e d e -

f i n i e r e n :

1 . Almere d i e n t een d i r e c t e b i j d r a g e t e l e v e r e n aan het o p l o s s e n van de r e g i o n a l e , m a a t s c h a p p e l i j k e en r u i m t e l i j k e problemen van vandaag, 2 . Almere d i e n t mogelijkheden open t e houden voor morgen,

3 . Almere d i e n t p l a a t s t e bieden aan een i e d e r ,

4 . Almere d i e n t de i n d i v i d u e l e o n t p l o o i i n g van hen, d i e e r v e r b l i j v e n , t e s t i m u l e r e n

5 . Almere d i e n t een b i j d r a g e t e leveren aan het o n t s t a a n en behoud van een gezond " n a t u u r l i j k " m i l i e u ,

6. Almere d i e n t een b i j d r a g e t e l e v e r e n aan het behoud en een v e r d e r e o n t - w i k k e l i n g van een s t e d e l i j k e c u l t u u r .

Wanneer deze d o e l e i n d e n worden v e r w e z e n l i j k t z a l Almere een eigen i d e n - t i t e i t k r i j g e n . Z i j n o n t s t a a n s r e d e n en de t y p i s c h e kenmerken van z i j n l i g g i n g z u l l e n t o t u i t d r u k k i n g komen i n de f u n c t i e s , het s o c i a l e leven en de g e s t a l t e van de s t a d .

Genomen b e s l i s s i n g e n

Op grond van "Verkenningen" (1971) werd door de r e g e r i n g i n 1971 b e s l o t e n : . Almere d i e n t in 2000 minimaal 125.000 en maximaal 250.000 inwoners t e

kunnen herbergen

. Almere z a l b e s t a a n u i t meerdere kernen (de zogenaamde p o l y n u c l e a i r e c o n c e p t i e )

. De e e r s t e kern wordt g e s i t u e e r d aan het Gooimeer, tegenover Naarden en Huizen.

(5)

Te nemen beslissingen

Mede op grond van dit rapport dienen in de komende periode samenhangende beslissingen genomen te worden over:

. de nader uitgewerkte doelstellingen voor Almere en de daaruit voorvloeien- de prioriteiten, biz. 7 t/m 9,

. het ontwikkelingstempo tot 1985 (+ 70.000 inwoners) en in verband daarmee de plaats van de start van de tweede en derde kern van Almere (fig.3), . de fasering van de aanleg en dc tracering van de Zuiderzeespoorlijn en in

verband daarmee de opzet van het lokale openbaar vervoerssysteem van Almere, . het aanvatten van een nieuwe studie over de toekomstige structuur van de

regio rond IJmeer en Gooimeer onder meer als basis voor latere beslissingen omtrent tracering en fasering van volgende verbindingen tussen Almere en deze regio.

Het ligt in de bedoeling omtrent deze en andere ten aanzien van Almere te nemen beslissingen afzonderlijke nota's te doen verschijnen.

(6)

HOOFDSTUK II

In de samenvatting van dit hoofdstuk wordt volstaan met de voornaamste conclusies uit het betoog.

De nationale en regionale context van Almere

De directe bijdrage die Almere moet leveren aan het oplossen van de regio- nale problemen van vandaag bestaat uit:

. het scheppen van een altematief voor verdergaande suburbanisatie:

in de periode 1970--1972 groeiden de plattelandsgemeenten in Noord- Holland en Utrecht 2.5 a 3 maal zo snel als in de tweede nota ruimte-

lijke ordening was voorzien

. het mede mogelijk maken van de stadsvernieuwing van Amsterdam. Deze hoogst noodzakelijke actie vereist een permanente extra voorraad van ca. 8.000 woningen en daarnaast gemiddeld 3.000 woningen per jaar - exclusief andere invloeden als daling van de gemiddelde woningbezetting e.d. -

. het bijdragen aan het behoud van het karakter van het Gooi. Dat vereist in de periode 1975-1995 400 a 500 woningen per jaar.

De behandeling van de nationale en regionale context zal meer relief krij- gen zodra over een basisrapport in de vorm van de 3 nota over de natio- nale ruimtelijke ontwikkeling kan worden beschikt.

Maatschappelijke en planologische ontwikkelingen

Bevolking

C o n c l u s i e s voor Almere kunnen worden g e k a r a k t e r i s e e r d a l s het l e v e r e n van een b i j d r a g e aan het ombuigen van de i n v e r s n e l d tempo toenemende s u b u r b a n i s a t i e . Er d i e n t i n d a t k a d e r t e worden g e s t r e e f d n a a r :

. h e t b i e d e n van een a l t e m a t i e f voor h e t suburbane wonen door h e t s c h e p - pen van een g e l i j k w a a r d i g woonmilieu i n een r u i m t e l i j k b e t e r g e s t r u c - t u r e e r d k a d e r ,

. een e v e n w i c h t i g e l e e f t i j d s o p b o u w middels het scheppen van de j u i s t e v e s t i g i n g s v o o r w a a r d e n voor b e j a a r d e n en u i t g e g r o e i d e g e z i n n e n ,

. een r e l a t i e f g e r i n g p e r c e n t a g e woonforensen door h e t s t i m u l e r e n van b e - d r i j f s v e s t i g i n g e n i n Almere.

Wonen

Conclusies op dit terrein voor Almere kunnen uiteraard slechts een voor- lopig karakter hebben. Voorshands zijn als uitgangspunten gehanteerd:

(7)

. Almere i s v o o r a l oestemd voor woningzoekenden u i t de aangrenzende r e g i o : +80%van de woningen ware t e bestemmen voor mensen u i t Amsterdam en het

gewest Gooiland

. Almere d i e n t v o o r a l ook h u i s v e s t i n g t e b i e d e n aan de l a g e r e inkomens- groepen: i n Nederland had in 1972 volgens een b e r e k e n i n g van het C.P.B.

40% van de mensen een inkomen van 12.000 g l d . , 30% een inkomen van 12 t o t 18 duizend gulden; b i j de woningzoekenden i n de Amsterdamse s t a d s - vernieuwingsgebieden liggen deze p e r c e n t a g e s nog hoger

. bevorderen van het eigen woningbezit voor zover i n overeenstemming i s t e brengen met voorgaande u i t g a n g s p u n t e n en met de noodzaak - op l a n g e - r e t e r m i j n - het gemeenschappelijk belang n i e t t e schaden

. 90% van de woningen op de begane grond

. a a n s l u i t e n op g e d i f f e r e n t i e e r d e woonwensen door h e t scheppen van g e - d i f f e r e n t i e e r d e woonvormen, waarbij ook ruimte wordt geschapen voor mogelijke b i j z o n d e r e , meer gemeenschappelijke, wijzen van samenleven . b i e d e n van mogelijkheden t o t eigen i n b r e n g van bewoners door het daarop

afstemmen van de stedebouwkundige plannen en van de wijze van t o t s t a n d - brengen van woongebiedjes d a a r i n .

Werkgelegenheid

Voor c o n c r e t e c o n c l u s i e s ten aanzien van Almere i s het t o t nu t o e v e r r i c h - t e onderzoek nog t e g l o b a a l en h i s t o r i s c h van k a r a k t e r . Ook i s nog o n v o l - doende t e v o o r z i e n welk e f f e c t het v e r g u n n i n g e n b e l e i d in het westen z a l hebben. Voorshands l i j k t het verantwoord de volgende v e r o n d e r s t e l l i n g e n t e doen:

. om v e r s c h i l l e n d e redenen ( r e i s k o s t e n , r e i s t i j d e n ) i s een w i l l e k e u r i g e ,

"suburbane" s p r e i d i n g van de werkgelegenheid ongewenst. Gekoppeld aan c o n c e n t r a t i e p u n t e n van b e v o l k i n g z u l l e n ook ten a a n z i e n van de werkge- legenheid c o n c e n t r a t i e p u n t e n moeten o n t s t a a n . Voor Almere b e t e k e n t d i t dat het s t r e v e n e r o p i s g e r i c h t het a a n t a l a r b e i d s p l a a t s e n n i e t meer dan 10% af t e doen wijken van het a a n t a l b e r o e p s p e r s o n e n .

. r u i n t e , b e r e i k b a a r h e i d voor t o e l e v e r i n g en a f z e t en een g e d i f f e r e n t i - eerd a r b e i d s p o t e n t i e e l vormen de b e l a n g r i j k s t e v e s t i g i n g s v o o r w a a r d e n voor b e d r i j v e n . Voor Almere b e t e k e n t d i t hoge p r i o r i t e i t voor het s c h e p - pen van goede verbindingen met de r e s t van de Randstad en het t i j d i g g e - reed hebben van b e d r i j f s t e r r e i n e n en bedrijfsgebouwen (ook voor de t e r - t i a i r e s e c t o r ) .

Voorzieningen

C o n c l u s i e s voor Almere z i j n aan de in het r a p p o r t g e s c h e t s t e algemene t e n - denzen in z o v e r r e n i e t t e v e r b i n d e n , dat het t o t o n t w i k k e l i n g brengen van

(8)

een v o l l e d i g onbevolkt gebied z e k e r i n de a a n l o o p f a s e een compleet ander u i t g a n g s p u n t v e r e i s t dan het op grond van voornamelijk k w a n t i t a t i e v e c r i - t e r i a v a s t s t e l l e n of e r g e n s een b e p a a l d e v o o r z i e n i n g ( b i j ) moet komen of n i e t . De volgende v e r o n d e r s t e l l i n g e n worden daarom g e h a n t e e r d :

. de v o o r z i e n i n g e n - d i t g e l d t zowel w i n k e l s , r e c r e a t i e v o o r z i e n i n g e n , s o c i a a l - c u l t u r e l e , medische en o n d e r w i j s v o o r z i e n i n g e n - moeten z e k e r i n de b e g i n f a s e v o o r u i t l o p e n op de b e v o l k i n g s o n t w i k k e l i n g van Almere en i n a a n t a l , omvang en l o c a t i e worden afgestemd op de toekomstige b e v o l k i n g s - s t r u c t u u r en - s p r e i d i n g ,

. het scheppen van w i n k e l c e n t r a in combinatie met andere v o o r z i e n i n g e n en h e t r e a l i s e r e n van een hogere woningdichtheid i n en in de o n m i d d e l l i j k e omgeving van deze c e n t r a . Goede b e r e i k b a a r h e i d b e w e r k s t e l l i g e n t e v o e t , per ( b r o m ) f i e t s , openbaar vervoer en a u t o

. de wens van meet af aan een evenwichtige bevolkingsopbouw n a a r l e e f - t i j d t e r e a l i s e r e n e i s t voorzieningen voor d i e l e e f t i j d s g r o e p e n welke e l d e r s i n nieuwbouwgebieden ontbreken of z i j n ondervertegenwoordigd.

In c o n c r e t o : een scholengemeenschap voor v o o r t g e z e t o n d e r w i j s en v o o r - z i e n i n g e n voor b e j a a r d e n

. het v r o e g t i j d i g i n r i c h t e n van de t u s s e n de kernen gelegen landschappen, het mogelijk maken van o e v e r r e c r e a t i e l a n g s de z u i d e l i j k e o e v e r s van de p o l d e r , h e t o n t s l u i t e n van de randmeren van Almere u i t , het scheppen van mogelijkheden voor w a t e r s p o r t ook binnen het Almere-gebied.

Dit a l l e s l e v e r t een b e l a n g r i j k e b i j d r a g e aan het voorzien i n de b e - h o e f t e aan r e c r e a t i e g e b i e d e n i n de r e g i o , vormt een wervend element voor de nieuwe s t a d en d r a a g t b i j aan de gewenning aan het nieuwe mi- l i e u v o o r u i t l o p e n d op een e v e n t u e l e v e s t i g i n g

. meer dan t o t op heden g e b r u i k e l i j k i s z u l l e n schoolgebouwen voor meer- voudig gebruik g e s c h i k t moeten z i j n . Ook z a l i n a n d e r e gebouwen - b e - drijfsgebouwen - het geven van c u r s u s s e n en p r a k t i c a mogelijk moeten z i j n . Dat s t e l t e i s e n zowel aan de gebouwen a l s aan de beheersvorm.

M o b i l i t e i t en i n f r a s t r u c t u u r

Ten a a n z i e n van Almere worden i n e e r s t e i n s t a n t i e de volgende c o n c l u s i e s g e t r o k k e n :

. e r i s dringend behoefte aan meer i n z i c h t i n de toekomstige s t r u c t u u r van de r e g i o rond IJmeer en Gooimeer. Dit z a l de b a s i s moeten vormen voor b e s l i s s i n g e n omtrent t r a c e r i n g en f a s e r i n g van p r i m a i r e r a i l - en wegverbindingen rondom en door ( o v e r / o n d e r ) de genoemde Randmeren,

(9)

. de p o l y n u c l e a i r e opzet van Almere b i e d t de mogelijkheid een overwegend deel van de v e r p l a a t s i n g e n t e voet of per f i e t s af t e leggen. Dit heeft b e l a n g r i j k e c o n s e q u e n t i e s voor de stedebouwkundige s t r u c t u u r ( d i c h t h e - den, verkavelingsvormen, woonmilieu, s t r u c t u u r v o e t - en f i e t s p a d e n n e t e t c . ) . Een van de b e l a n g r i jk«-tf> r n n s p q u e n t i e s i s e c h t e r dat aan open- baar vervoer de voorkeur moet worden gegeven boven de a u t o .

. met name voor het oude land (Amsterdam, het Gooi, U t r e c h t ) i s het on- gewenst wanneer a l het v e r k e e r van en naar Almere per a u t o zou worden afgewikkeld. Voorkomen van deze " n a t u u r l i j k e " o n t w i k k e l i n g i s mogelijk door het k r a c h t i g s t i m u l e r e n van de werkgelegenheid i n Almere en door het geven van p r i o r i t e i t aan de aanleg van de s p o o r v e r b i n d i n g van Almere met Amsterdam en met Hi 1versum/Utrecht, beide v i a de g e p r o j e c t e e r d e aan- s l u i t i n g b i j Weesp.

. de omvang van de kernen en de s i t u e r i n g van de b e l a n g r i j k s t e r e i s d o e l e n ( v o o r z i e n i n g e n , werkgelegenheid, r e c r e a t i e g e b i e d e n ) z a l behalve op het openbaar vervoer p r i m a i r worden afgestemd op overbruggen van a f s t a n d e n per f i e t s of t e v o e t . Gegeven deze i n r i c h t i n g van de s t a d en de c o n s e - q u e n t i e s daarvan voor het autogebruik z a l het l o k a l e openbaar vervoer van meet af aan goed moeten f u n c t i o n e r e n . H i e r b i j wordt g e s t r e e f d naar een fijnmazig n e t .

De n a t u u r l i j k e g e s t e l d h e i d en de l a n d s c h a p p e l i j k e mogelijkheden van het gebied

Het " n a t u u r l i j k e " m i l i e u van Almere wordt bepaald door de voormalige z e e - bodem, de d i j k e n en het w a t e r , zowel binnen a l s b u i t e n de p o l d e r . Deze gegevenheden vormen mede de b a s i s voor de stedebouwkundige opzet en de s f e e r van de s t a d .

Als b e l a n g r i j k s t e kenmerken van de a f z o n d e r l i j k e elementen kunnen worden genoemd:

. de p r i m a i r waterkerende f u n c t i e van de d i j k e n welke n i e t door in en om de d i j k t e r e a l i s e r e n werken mag worden a a n g e t a s t ,

. het vlakke t e r r e i n en de a a n z i e n l i j k e z e t t i n g e n welke z u l l e n o p t r e d e n , g e z i e n de r e c e n t e datum van drooglegging

. het kwelbezwaar b i j doorboren van de a f s l u i t e n d e holocene lagen (de spanning van het water i n het p l e i s t o c e n e zand stuwt het water op t o t maaiveldniveau ) ,

(10)

. het waterpeil in het Almere-gebied. Ten zuid-oosten van het trace1 van R.W. 6 is het (landbouwkundig) polderpeil 5.20 m beneden N.A.P. In het overige deel van het gebied is dit 6.20 m beneden N.A.P. voorgesteld.

Mede met het oog hierop zijn de volgende conclusies getrokken:

. de dijk vormt de bescherming van de polder en alles en iedereen die zich daarin bevindt tegen overstromingen. De dijk zal daarom als positief element in de inrichting van het stedelijk gebied worden opgenomen . in verband met de stedelijke bestemming van het Almere- gebied zal het

vermoedelijk nodig zijn de waterpeilen aan te passen.

. de Randmeren vormen een belangrijke functie in de recreatievoorzieningen in Almere, zowel ten aanzien van de watersport als ten aanzien van de oeverrecreatie. Verbindingen tussen "buitenwater" en binnenwater" dienen te worden nagestreefd

. de noodzaak van meet af aan in de kale polder een maximum aan beschut- ting te bieden, gecombineerd met de wens in een zo vroeg mogelijk stadi- um gestalte te geven aan de internucleaire ruimten heeft geleid tot een groenraster bestaande uit "ringen" van beplantingen van verschillende breedten. Dit hele netwerk zal mede als structurerend element bij de vormgeving van de open ruimte kunnen dienen.

(11)

Inleiding

In d i t hoofdstuk wordt v e r s l a g gedaan van de wijze waarop aan het hoofd- probleem - de stedebouwkundige s t r u c t u u r b i j een i n w o n e r t a l van 250.000 mensen - i s gewerkt.

Het onderzoek i s een v o o r t z e t t i n g van "Verkenningen" en "Almere, een f a s - c i n e r e n d u r b a n i s a t i e p r o c e s " .

Harde r e s u l t a t e n konden nog n i e t worden geboekt, g e z i e n de c o m p l e x i t e i t v a n en onzekerheden in de p r o b l e m a t i e k . Vandaar dat n i e t de v o o r l o p i g e uitkomsten c e n t r a a l s t a a n , maar de werkwijze de meeste aandacht k r i j g t .

P o l y n u c l e a i r e c o n c e p t i e

De i n "Verkenningen" gemaakte keuze van een p o l y n u c l e a i r e stedebouwkundige c o n c e p t i e voor Almere steunde op k w a l i t a t i e v e overwegingen. In h e t a r t i k e l

"Almere, een f a s c i n e r e n d u r b a n i s a t i e p r o c e s " i s een meer k w a n t i t a t i e v e b e - nadering gevolgd. Te weinig i s h i e r b i j e c h t e r aandacht b e s t e e d aan de r e - g i o n a l e i n p a s s i n g van Almere en de c o n s e q u e n t i e s , d i e d a a r u i t v o o r t v l o e i e n voor de stedebouwkundige c o n c e p t i e en - s t r u c t u u r .

De b e t e k e n i s van de p o l y n u c l e a i r e c o n c e p t i e l i g t vooral i n de synthese t u s - sen e n e r z i j d s bundeling en a n d e r z i j d s s p r e i d i n g van de s t e d e l i j k e f u n c t i e s alsmede i n de r u i m t e l i j k e o n t w i k k e l i n g s p o t e n t i e s .

Modellen voor Almere

In de werkwijze i s een ontwikkeling te bespeuren, d i e s t e e d s meer de d o e l - s t e l l i n g s g e w i j z e aanpak en k w a n t i t a t i e v e benadering c e n t r a a l s t e l t . Daar- toe i s ook in het ontwerpwerk met grondgebruikmodellen gewerkt, w a a r b i j een g r i d a l s hulpmiddel werd g e b r u i k t .

I n t u s s e n z i j n n a t u u r l i j k ook pogingen ondernomen de hoofdelementen i n hun o n d e r l i n g verband en binnen de r e g i o n a l e r u i m t e l i j k e s t r u c t u u r te v a t t e n i n r u i m t e l i j k e s t r u c t u u r o n t w e r p e n .

Het hoge a b s t r a c t i e n i v e a u (met een v i e r k a n t e k i l o m e t e r a l s k l e i n s t e e e n - h e i d ) , het n i e t op h e t r e g i o n a l e kader afgestemde Uarakter van de modellen en de onvoldoende m o t i v e r i n g van de v e r s c h i l l e n t u s s e n de modellen maakten h e t s n e l n o o d z a k e l i j k een meer s y s t e m a t i s c h e werkwijze te v o l g e n . Deze werkwijze h e e f t b e s t a a n u i t v e r s c h i l l e n d e componenten:

1. a n a l y s e van de g e o g r a f i s c h e s i t u a t i e . H i e r b i j wordt onderzoeht welke de o n d e r l i n g e w i s s e l w e r k i n g i s t u s s e n de s t r u c t u u r van de s t a d en de b e - l a n g r i j k s t e s t r u c t u u r b e p a l e n d e elementen. Als b e l a n g r i j k e kenmerken voor de s t r u c t u u r van de s t a d z i j n genomen de b r u t o d i c h t h e i d van de bebou- wing, de - g e o g r a f i s c h e - omvang van het s t a d s g e b i e d en de mate van

(12)

h i e r a r c h i e of sympolie in het k e r n e n p a t r o o n . Als b e l a n g r i j k s t e s t r u c - tuurbepalende elementen z i j n gehanteerd waterkerende d i j k e n en p r i m a i r e n a t i o n a l e v e r b i n d i n g e n (spoorwegen, autowegen, h o o g s p a n n i n g s l i j n e n ) 2 . formuleren van h e t s o c i a a l - r u i m t e l i j k e programma. H i e r b i j wordt voor de

kernen zowel a l s voor de t u s s e n de kernen gelegen parklandschappen een samenhangend programma geformuleerd. Ten a a n z i e n van de kernen i s d i t programma u i t g e d r u k t i n a a n t a l en omvang ( n a a r a a n t a l inwoners) van de k e r n e n , de l o c a t i e van de werkgelegenheid en de a a n t a l l e n inwoners per h e c t a r e n e t t o s t e d e l i j k g e b i e d . Ten aanzien van de i n t e r n u c l e a i r e ruim- ten i s h e t programmeringswerk nog n i e t v o l t o o i d . Vervolgens z u l l e n de b i j deze programma's behorende v e r k e e r s r e l a t i e s naar aard en omvang worden g e k w a n t i f i c e e r d

3 . a n a l y s e r e n van het ontwikkelingstempo. De c o n s e q u e n t i e s van h e t t o t taak g e s t e l d e groeitempo van Almere - minimaal 125.000, maximaal 250.000 inwoners in 2000 - worden o n d e r z o e h t . Voorlopig i s b i j d i t on- derzoek de aandacht voornamelijk g e r i c h t geweest op het a a n t a l , de p l a a t s en de omvang van de bouwplaatsen t o t 1985.

De bovengenoemde werkzaamheden kunnen min of meer p a r a l l e l worden u i t g e - voerd. U i t c a p a c i t e i t s o v e r w e g i n g e n z i j n deze e c h t e r i n s e r i e g e s c h a k e l d . De e e r s t e twee onderdelen worden i n hoofdstuk I I I beschreven en h i e r n a v o l - gend samengevat. Aan h e t d e r d e onderdeel i s hoofdstuk IV gewijd. Met het v o l t o o i e n van de h i e r v o o r beschreven werkzaamheden verwachten wij de p r o - grammeringsfase voor Almere v o o r l o p i g t e kunnen afronden.

Nadere a n a l y s e

Gezien de d i s c u s s i e m . b . t . de i n r i c h t i n g en i n p o l d e r i n g van de Markerwaard i s een i n v e n t a r i s a t i e gemaakt van de a l t e r n a t i e v e n , d i e ten westen en noor- den van Almere mogelijk z i j n ; daarmee werd een b e t e r i n z i c h t van de v r i j - heden en beperkingen verkregen d i e in de h u i d i g e d e s i g n a t e d a r e a z e l f aan- wezig z i j n .

Voor de v e r s c h i l l e n d e g e b i e d s a l t e r n a t i e v e n z i j n i n r i c h t i n g s a l t e r n a t i e v e n onderzoeht w a a r b i j i s gepoogd een samenhangend s t e d e l i j k gebied (met een s t r a a l van 4 km rond het centrum i . v . m . een na te s t r e v e n r e i s t i j d n o r m van 20 minuten p e r openbaar vervoer of f i e t s van de rand t o t h e t centrum) i n h e t t e r r i t o r i u m i n te p a s s e n . D a a r b i j z i j n v e r s c h i l l e n d e d i c h t h e d e n gehan- t e e r d en i s de rijksweg i n de beschouwingen b e t r o k k e n . Tevens i s de i n t e r n e opbouw van het samenhangend s t e d e l i j k gebied tegen de a c h t e r g r o n d van v e r - s c h i l l e n d e u i t g a n g s p u n t e n b e s t u d e e r d . Uit d i t geheel kwamen de voor- en na- d e l e n van een samenhangend s t e d e l i j k g e b i e d met een s t r a a l van 4 km en een p o l y n u c l e a i r e s t r u c t u u r d u i d e l i j k e r naar voren.

(13)

van een met twee v a r i a n t e n , op b a s i s van a l t e r n a t i e v e u i t g a n g s p u n t e n voor het k e r n e n p a t r o o n , de i n r i c h t i n g van de i n t e r n u c l e a i r e ruimten, de z u i d e r - z e e s p o o r l i j n en rijksweg 6 i n hun o n d e r l i n g verband. In d i t stadium en op deze s c h a a l kon n i e t v e r d e r worden gegaan dan een s c h e t s m a t i g e o p z e t . De s t r u c t u u r m o d e l l e n welke op deze wijze z i j n onderzoeht z i j n a l s v o l g t te Omschrijven:

A. compacte s t a d ten noordwesten van het t r a c 6 van rijksweg 6. Geen w i j z i - gingen in de t r a c e ' s van s p o o r l i j n en rijksweg

B. p o l y n u c l e a i r e s t a d met een d u i d e l i j k e en c e n t r a a l g e l e g e n hoofdkern. Het t r a c e van rijksweg 6 wordt omgebogen in n o o r d w e s t e l i j k e r i c h t i n g , de s p o o r l i j n l i g t ongeveer op het t r a c 6 van rijksweg 6

C. p o l y n u c l e a i r e s t a d zonder d u i d e l i j k e hoofdkern. Geen w i j z i g i n g e n i n de t r a c e ' s van s p o o r l i j n en rijksweg

D. bundeling van s p o o r l i j n en rijksweg op t r a c 6 van l a a t s t g e n o e m d e . Centrum over deze t r a n s p o r t a d e r heen ( " t r a f f i c - a r c h i t e c t u r e " ) . De s t a d s t r a a l t van d i t hoofdcentrum in v e r s c h i l l e n d e r i c h t i n g e n u i t . De o n t w i k k e l i n g s - assen z i j n u i t meerdere kernen opgebouwd

E. p o l y n u c l e a i r e s t a d , t a n g e n t i e e l o n t s l o t e n door r i j k s w e g e n , gewijzigd t r a - c6 van de z u i d e r z e e s p o o r l i j n (de v a r i a n t e n (E t/m E ) hebben b e t r e k k i n g op de omvang en l i g g i n g van de hoofdkern en op het a a n t a l kernen dat een s t a -

t i o n aan de z u i d e r z e e s p o o r l i j n h e e f t )

B i j een e e r s t e s e l e c t i e v i e l e n d r i e a l t e r n a t i e v e n af:

model A omdat d i t t e v e e l afweek van de gekozen p o l y n u c l e a i r e opzet zonder d a t d i t afwijzende model v e e l p e r s p e c t i e f bood voor een b e t e r e s t e d e l i j k e s t r u c t u u r

model B omdat deze o p l o s s i n g zou dwingen t o t z e e r i n g r i j p e n d e i n f r a s t r u c - tuurwerken in een fase d a t deze a l s r i j k e l i j k v o o r b a r i g - en daarom onno- d i g k o s t b a a r - moeten worden g e k e n s c h e t s t

model E omdat i n d i t model onvoldoende gebruik i s gemaakt van de v r i j h e d e n welke ontstonden door een t a n g e n t i e l e l i g g i n g van rijkswegen

Vervolgens z i j n de 4 r e s t e r e n d e a l t e r n a t i e v e n nader g e k w a n t i f i c e e r d en o n - d e r l i n g v e r g e l e k e n . De c r i t e r i a d i e d a a r b i j z i j n gehanteerd b e t r e f f e n een a a n t a l a s p e c t e n van het woonmilieu, de b e r e i k b a a r h e i d van v e r s c h i l l e n d e s t e d e l i j k e bestemmingen, f l e x i b i l i t e i t en de v e r k e e r s o n t s l u i t i n g . Toetsing van de modellen h e e f t plaatsgevonden voor d r i e g r o e i f a s e n van Almere, r e s - p e c t i e v e l i j k b i j 70.000. 125.000 en 250.000 inwoners.

De e v a l u a t i e l e v e r d e geen opmerkeliJke v e r s c h i l l e n op tussen de 4 a l t e r n a - t i e v e modellen. In de e e r s t e fase - 70.0O0 inwoners - bleken deze e c h t e r

(14)

g r o t e r dan i n de l a a t s t e - 250.000 inwoners -

Het model E - t a n g e n t i e l e o n t s l u i t i n g van Almere door r i j k s w e g e n , de o

s p o o r l i j n met een s t a t i o n ook in de e e r s t e kern - bleek i n a l l e fasen een g e l e i d e l i j k afnemende, voorsprong i n waardering t e behouden. Dit model i s o v e r i g e n s n i e t conform het trace" van Rijksweg 6 op het v e r k a - v e l i n g s p l a n van 1968. De evaluatiemethode zowel a l s de beoordeelde s t r u c - t u u r s c h e t s e n z i j n e c h t e r t e g l o b a a l van k a r a k t e r om aan deze uitkomst op z i c h z e l f v e r s t r e k k e n d e c o n c l u s i e s t e kunnen v e r b i n d e n .

A l t e r n a t i e v e programma's voor de r u i m t e l i j k e s t r u c t u u r

Te zamen met de g e o g r a f i s c h - s i t u a t i e v e gegevens vormt het s o c i a a l - r u i m t e - l i j k e programma de b a s i s voor de s t e d e l i j k e s t r u c t u u r . Om in d i t o p z i c h t t o t een verantwoorde keuze t e kunnen komen z i j n enkele r e l e v a n t e en i n v e l e o p z i c h t e n p r i n c i p i e e l v e r s c h i l l e n d e s o c i a a l - r u i m t e l i j k e programma's o n t w i k k e l d . Daarbij i s a l s v o l g t t e werk gegaan:

s t a p 1

formulering van a l t e r n a t i e v e programma's in e e r s t e i n s t a n t i e op b a s i s van de volgende s o c i a a l - r u i m t e l i j k e v a r i a b e l e n :

1. kernenpatroon

2. locatie werkgelegenheid

3. dichtheid netto stedelijk gebied stap 2

formulering van maatschappelijke doelstellingen waarvan vrij zeker is dat ze ruimtelijke consequenties hebben voor de hierboven genoemde 3 elementen van de structuur. Deze doelstellingen zijn merendeels afgeleid van die in hoofdstuk I (richtdoelen).

Ze luiden:

1. minimaliseren van de afstand tussen woning en voorzieningen 2. maximaliseren milieudifferentiatie

3. minimaliseren van de afstand tussen woning en recreatievoorzieningen, waaronder het groen

4. minimaliseren van de afstand tussen woning en werkgelegenheid 5. inpassen van Almere in de regionale arbeidsmarkt

6. marge in woning en woonmilieu tot eigen inrichting en aanpassing

7. maximaliseren van de bereikbaarheid van de woning uit van voorzieningen, werkgelegenheid en groen tegelijkertijd.

In deze fase is ook nagegaan, welke ruimtelijke alternatieven voor elk van de drie onder stap 1 genoemde variabelen zeker relevant zijn in het licht van de 7 doelstellingen. Dit bleken te zijn t.a.v.:

1. het kernenpatroon

- 1 x 130.000, 6 x 20.000

- 1 x 90.000, 2 x 50.000, 3 x 20.000 - 3 x 50.00O, 5 x 20.000

(15)

2 . l o c a t i e werkgelegenheid - c o n c e n t r a t i e

- s p r e i d i n g

3 . d i c h t h e i d n e t t o s t e d e l i j k gebied - 40 lnwoners/na

- 60 inwoners/ha

In t o t a a l z i j n op b a s i s h i e r v a n 12 a l t e r n a t i e v e programma's mogelijk.

s t a p 3

t o e t s i n g van de a l t e r n a t i e v e s o c i a a l - r u i m t e l i j k e programma's aan deze d o e l - s t e l l i n g e n , waarbij de g e h a n t e e r d e c r i t e r i a u i t e r a a r d v a r i e r e n per d o e l s t e l - l i n g . Bij deze s t a p i s aan a l l s d o e l s t e l l i n g e n nog een g e l i j k gewicht toege- kend;

s t a p 4

onderscheiden van e n k e l e c a t e g o r i e e n van inwoners van Almere en andere be- trokkenen, t e weten:

. lage inkomensgroepen . forensen en weritgevers

. bewoners, algemeen b e z o e k e r s , r e c r e a n t e n . middengroepen

doen van v e r o n d e r s t e l l i n g e n ten a a n z i e n van een c o n s i s t e n t pakket van p r i o - r i t e i t e n die deze c a t e g o r i e e n ten a a n z i e n van de e e r d e r genoemde d o e l s t e l - l i n g e n zouden kunnen s t e l l e n , formulering van de w e g i n g s f a c t o r per d o e l s t e l - l i n g per s o c i a l e c a t e g o r i e .

s t a p 5

hernieuwde t o e t s i n g van de 12 a l t e r n a t i e v e s o c i a a l - r u i m t e l i j k e programma's, deze keer aan de per s o c i a l e c a t e g o r i e gewogen d o e l s t e l l i n g e n . Op b a s i b h i e r v a n kiezen van de p r i m a i r voor nadere u i t w e r k i n g in aanmerking komende programma's. S e l e c t i e van de programma's met de hoogste a l d u s verkregen s c o r e .

Deze v i e r a l t e r n a t i e v e n z i j n :

1. 1 kern van 9 0 . 0 0 0 , 2 van 50.000 en 3 van 20.OOO inwoners, c o n c e n t r a t i e van werkgelegenheid en 60 inwoners per ha

2. 1 kern van 9 0 . 0 0 0 , 2 van 50.000 en 3 van 20.000 inwoners, s p r e i d i n g van werkgelegenheid en 60 inwoners per ha

3. 1 kern van 130.000, 6 van 20.000 inwoners, c o n c e n t r a t i e van werkgelegen- heid en 60 inwoners p e r ha

4. 3 kernen van 50.000 en 5 van 20.000 inwoners, c o n c e n t r a t i e van werkge- legenheid en 60 inwoners per ha

Om deze s o c i a a l - r u i m t e l i j k e programma's t e kunnen omvormen t o t s t r u c t u u r -

(16)

modellen z a l nog het volgende e e r s t moeten gebeuren:

. formulering van a l t e r n a t i e v e s o c i a a l - r u i m t e l i j k e programma's voor de i n - t e r n u c l e a i r e r u i m t e n , t o e t s i n g aan per s o c i a l e c a t e g o r i e gewogen d o e l s t e l - l i n g e n en i n t e g r a t i e met de a l t e r n a t i e v e kernenpatronen

r u i m t e l i j k e ordening van de k e r n e n , werkgelegenheid en i n t e r n u c l e a i r e ruimten

. berekening van de te verwachten v e r k e e r s r e l a t i e s naar aard en omvang i n h e t Almere-gebied en tussen Almere en de r e g i o voor de v e r s c h i l l e n d e a l - t e r n a t i e v e n en t e r u g k o p p e l i n g met de a l t e r n a t i e v e n .

De a l s d a n r e s u l t e r e n d e a l t e r n a t i e v e n z u l l e n opnieuw i n de s i t u a t i e moeten worden i n g e p a s t . Naar verwachting z u l l e n de e e r s t e r e s u l t a t e n van het a l d u s

t o t stand gekomen ontwerp voor enkele a l t e r n a t i e v e s t r u c t u u r m o d e l l e n in de tweede h e l f t van 1974 b e s c h i k b a a r kunnen komen. Het z a l o n g e t w i j f e l d nog e n - k e l e j a r e n i n b e s l a g nemen om de gedachten over de s t r u c t u u r van Almere v e r - d e r te doen u i t k r i s t a l l i s e r e n . Het t o t taak g e s t e l d e ontwikkelingstempo l a a t e c h t e r geen ruimte voor l a n g d u r i g u i t s t e l van e n k e l e voor de voortgang van het werk n o o d z a k e l i j k e b e s l i s s i n g e n . Daarom i s een methode ontwikkeld om b e - s l i s s i n g e n te kunnen nemen omtrent de p l a a t s waar met de tweede en volgende kernen kan worden g e s t a r t , w a a r b i j nog a l l e e e r d e r genoemde a l t e r n a t i e v e n t o t o n t w i k k e l i n g zouden kunnen worden g e b r a c h t . Deze methode wordt in h e t volgende hoofdstuk beschreven. De r e s u l t a t e n ervan behoren t o t de meest con- c r e t e a a n b e v e l i n g e n t o t te nemen b e l e i d s b e s l i s s i n g e n in d i t r a p p o r t .

(17)

Algemene l i j n

R e c a p i t u l e r e n d e kan w o r d e n g e s t e l d d a t A l m e r e , g e z i e n z i j n l i g g i n g , e e n o n d e r d e e l z a l vormen van de r e g i o w e l k e w e l w o r d t a a n g e d u i d a l s de n o o r d - v l e u g e l van de R a n d s t a d . C o n c r e e t b e t e k e n t d i t d a t A l m e r e :

. d e e l u i t m a a k t van de r e g i o n a l e w o n i n g m a r k t . d e e l u i t m a a k t van de r e g i o n a l e a r b e i d s m a r k t

. o n d e r d e e l vormt van h e t r e g i o n a l e p a t r o o n van r e c r e a t i e g e b i e d e n . a a n g e w e z e n i s op v o o r z i e n i n g e n op h e t oude l a n d z o l a n g d e z e n i e t t e r

p l a a t s e a a n w e z i g z i j n

. r u i m t e moet r e s e r v e r e n v o o r s t u w e n d e v e s t i g i n g e n v o o r w e l k e i n d e z e r e - g i o e e n p l a a t s moet w o r d e n g e v o n d e n

e n d a t t e n g e v o l g e van d i t a l l e s moet worden g e r e k e n d op i n t e n s i e v e v e r - k e e r s r e l a t i e s met de R a n d s t a d en met de v e r s c h i l l e n d e k e r n e n i n de r e g i o i n h e t b i j z o n d e r . V a n d a a r d a t de i n f r a s t r u c t u u r i n d i t h o o f d s t u k e e n c e n - t r a l e p l a a t s i n n e e m t .

O n t w i k k e l i n g s t e m p o

Op b a s i s van o v e r l o o p s t u d i e s werd i n 1971 de t a a k s t e l l i n g b e p a a l d o p 1 2 5 . 0 0 0 t o t 2 5 0 . 0 0 0 i n w o n e r s i n A l m e r e i n h e t j a a r 2 0 0 0 . Omgerekend v o o r h e t j a a r 1985 b e t e k e n t d i t 4 0 . 0 0 0 t o t 7 0 . 0 0 0 i n w o n e r s .

De i n m i d d e l s b e s c h i k b a a r gekomen b e v o l k i n g s p r o g n o s e s doen de v r a a g r i j z e n of d e z e t a a k s t e l l i n g n i e t moet worden h e r z i e n . A a n g e z i e n d e g e n e n d i e t o t 1985 op de w o n i n g m a r k t z u l l e n v e r s c h i j n e n r e e d s g e b o r e n z i j n i s d e z e v r a a g voor de e e r s t e f a s e van d e o n t w i k k e l i n g m i n d e r r e l e v a n t . I n de komende j a - r e n z a l b l i j k e n o f de h u i d i g e t r e n d van de b e v o l k i n g s o n t w i k k e l i n g z i c h v o o r t z e t en w e l k e r e g i o n a l e v e r s c h i l l e n d a a r i n o p t r e d e n .

Het t o t o n t w i k k e l i n g b r e n g e n van Almere i s b o v e n d i e n e e r d e r o p k w a l i t a t i e - ve dan k w a n t i t a t i e v e o v e r w e g i n g e n g e b a s e e r d . Deze z i j n :

. h e t afremmen van d e i n v e r s n e l d tempo o p t r e d e n d e s u b u r b a n i s a t i e d i e l e i d t t o t e e n o n t m e n g i n g van b e v o l k i n g s c a t e g o r i e e n ( l e e f t i j d , inkomen) op r e - g i o n a l e s c h a a l en s t e r k t o e n e m e n d e m o b i l i t e i t

. h e t m o g e l i j k maken van de s t a d s v e r n i e u w i n g van Amsterdam, nu d e z e s t a d de g r e n z e n van z i j n b o u w m o g e l i j k h e d e n b i n n e n k o r t b e r e i k t

. h e t voorkomen van e e n v e r d e r e v e r s t e d e l i j k i n g van h e t Gooi d i e l e i d t t o t h e t v e r l o r e n g a a n van d e l a a t s t e r e s t e n n a t u u r - e n r e c r e a t i e t e r r e l n e n i n d i t g e b i e d en h e t a a n g r e n z e n d e U t r e c h t s e g e b i e d .

A a n g e z i e n d e u r g e n t i e van h e t o p l o s s e n van d e z e v r a a g s t u k k e n s e d e r t h e t v e r s c h i j n e n van V e r k e n n i n g e n e e r d e r i s toegenomen dan afgenomen (mede d o o r h e t t o t nog t o e v e r a c h t e r b l i j v e n b i j de t a a k s t e l l i n g van P u r m e r e n d e n

(18)

Hoorn en een v e r d e r e d a l i n g van de gemiddelde w o n i n g b e z e t t i n g ) v e r d i e n t het a a n b e v e l i n g de komende j a r e n u i t te gaan van de maximale t a a k s t e l l i n g voor Almere. B i j een aangenomen gemiddelde w o n i n g b e z e t t i n g van 3.0 b e t e k e n t d i t c o n e r e e t :

. 23.000 woningen (70.000 inwoners) i n 1985.

O n t w i k k e l i n g s p a t r o o n

Gegeven de p o l y n u c l e a i r e opzet van Almere r i j s t a l l e r e e r s t de vraag over hoeveel kernen deze woningen moeten worden g e s p r e i d . De tweede vraag i s doer welke f a c t o r e n de s i t u e r i n g van d i e kernen wordt b e p a a l d . Het antwoord op de e e r s t e vraag i s g e b a s e e r d op de volgende wensen:

. de p o l y n u c l e a i r e opzet van Almere j u i s t i n de b e g i n f a s e inhoud te geven door een a a n t a l kernen min of meer t e g e l i j k e r t i j d te s t a r t e n

. het bouwtempo per k e r n , zowel op m a a t s c h a p p e l i j k a l s t e c h n i s c h - o r g a n i s a - t o r i s c h e gronden te beperken

. de eindomvang van de v e r s c h i l l e n d e kernen pas i n l a t e r e s t a d i a v a s t te s t e l l e n met name i n verband met lopende v e r k e e r s t u d i e s

. een omvang per kern van 15.000 inwoners te r e a l i s e r e n welke voor 1985 een g a r a n t i e b i e d t voor een adequaat v o o r z i e n i n g e n n i v e a u en d i e a a n s l u i -

t i n g op een s p o o r w e g s t a t i o n mogelijk maakt.

C o n c l u s i e u i t deze overwegingen i s voor 1985 u i t te gaan van d r i e kernen.

Het antwoord op de tweede vraag wordt i n hoge mate bepaald door de volgen- de omstandigheden:

. de aanwezigheid van r e e d s g e r e a l i s e e r d e werken van b l i j v e n d k a r a k t e r (brug b i j Muiderberg, o p s p u i t i n g e e r s t e k e r n , h o o g s p a n n i n g s l e i d i n g ) . de o n z e k e r h e i d omtrent de toekomstige w e s t e l i j k e begrenzing van het

Almere-gebied

• de l i g g i n g van een rijksweg (RW 6) in het s t a d s g e b i e d

. de noodzaak een t r a c e voor de s p o o r l i j n Weesp-Lelystad v a s t te s t e l l e n en de s i t u e r i n g van de e e r s t e kernen mede daarop af te stemmen

. de wens om de tweede kern te s t a r t e n i n h e t ( g e o m e t r i s c h ) zwaartepunt van Almere

. de wens om b i j behoud van f l e x i b i l i t e i t ten a a n z i e n van de eindomvang van de kernen toch de c o n t i n u i t e i t van de i n t e r n u c l e a i r e ruimte te ga- r a n d e r e n . D i t s c h e p t t e v e n s de mogelijkheid d a a d w e r k e l i j k met de i n r i c h - t i n g van de groene ruimte t e s t a r t e n .

Bovengenoemde elementen z i j n daarom a l s p l a a t s b e p a l e n d e f a c t o r e n voor de s i t u e r i n g van de tweede en derde kern beschouwd.

(19)

De meest aangewezen plekken om met de tweede en derde kern te s t a r t e n z i j n bepaald door voor de v a r i a b e l e n een a a n t a l a l t e r n a t i e v e n i n te voeren en vervolgens te bezien welke i n v l o e d de i n v a r i a b e l e n op de keuze u i t deze a l - t e r n a t i e v e n u i t o e f e n e n .

Als v a r i a b e l e n z i j n g e h u n t e e r d :

. begrenzing van het gcbiod aan de w e s t z i j d e ( t o r b e p a l i n g van het geome- t r i s c h zwaartepunt)

. de omvang van de d r i e kernen met a l s r i c h t g e t a l l e n 20 (1 en 3 k e r n ) , 50 ( Ie, 2e en 3e k e r n ) , 90 ( 2e kern) en 130 ( 2e kern) duizend inwoners, conform de in hoofdstuk I I I ontwikkelde programma's

. t r a c 6 van de s p o o r l i j n . t r a c 6 van de r i j k s w e g .

Als i n v a r i a b e l e n z i j n g e h a n t e e r d : . het a a n t a l kernen : 3

. l i g g i n g van het geometrisch zwaartepunt van het t o t a l e gebied in het g e - bied van de tweede kern

. r e e d s u i t g e v o e r d e werken van b l i j v e n d k a r a k t e r

. de gemiddelde d i c h t h e i d van h e t n e t t o s t e d e l i j k gebied : 60 inwoners/ha . een minimale b r e e d t e van de groene ruimte t u s s e n twee kernen : een func-

t i e van de omvang van de g r o o t s t e van d i e 2 kernen

. de mogelijkheid t o t s p o o r w e g a a n s l u i t i n g van e l k van de d r i e kernen . een minimale a f s t a n d t u s s e n een s p o o r s t a t i o n en de d i j k van 800 m

. een minimale a f s t a n d tussen een s p o o r s t a t i o n en een rijksweg van 1300 m.

Het r e s u l t a a t van de gevolgde werkwijze i s a f g e b e e l d op figuur 3 . Binnen de grenzen van de g e h a n t e e r d e i n v a r i a b e l e n l a t e n deze t e r r e i n e n a l l e ontwik- k e l i n g e n volgens de g e h a n t e e r d e v a r i a b e l e n nog open. De in hoofdstuk I I I ontwikkelde v i e r nader u i t te werken s o c i a a l - r u i m t e l i j k e programma's heb- ben d a a r b i j t e v e n s a l s u i t g a n g s p u n t gediend. Bovendien voldoen z i j aan de e i s dat de omvang e r v a n voldoende i s om het g e s t e l d e bouwtempo te kunnen ontwikkelen. Bijzondere aandacht i s d a a r b i j b e s t e e d aan de e e r s t e k e r n . Het stedebouwkundig plan voor deze k e r n , e v e n a l s de f a s e r i n g van de u i t v o e -

r i n g e r v a n z i j n bewust zo opgezet dat deze passen i n a l l e bovengenoemde s o - c i a a l - r u i m t e l i j k e programma's en d a a r u i t v o o r t v l o e i e n d e r u i m t e l i j k e s t r u c -

t u r e n .

Op grond van de a l d u s v a s t g e s t e l d e s i t u e r i n g van de s t a r t van de tweede en derde kern i s in h e t r a p p o r t nog een v i e r t a l a l t e r n a t i e v e modellen gemaakt van de mogelijke l o c a t i e van deze k e r n e n , het i n t e r n u c l e a i r e groen en de

h o o f d i n f r a s t r u c t u u r . Tevens i s een e v a l u a t i e v e r r i c h t van de v i e r modellen.

(20)

m £\\\. \

PLAATS VAN DE 1 ' KERN EN PLAATS VAN GEBIEDEN DIE GESCHIKT

ZUN VOOR START VAN DE 2C EN 3« KERN F I G U U R 3

PLAATS 1« KERN.

START 1« FASE 2«

EN 3 « KERN.

ALTERNATIEVE EINDMODELLEN KERN

1E 2E 3E

— —

—.*=

_ . _

—• .._

iTTE 2 0 0 0 0 50 000 90 000 130.000

T=i

3 KM

(21)

START 1E FASE

I 1 NETTO STEDELIJK GEBIED IN EINDFASE 5 0 INWONERTAL IN DUIZENDTALLEN

SO DICHTHEID NETTO STEDELIJK GEBIED

(22)

r>

I

Afbeelding

Updating...

Referenties

Updating...

Gerelateerde onderwerpen :